Χρυσός, ασήμι, πλατίνα, χαλκός, ένα μεγάλο τμήμα από το σύμπλεγμα μετάλλων βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Η σημερινή συνεδρίαση (19 Μαρτίου) σημαδεύτηκε από μαζικές ρευστοποιήσεις, με τη spot τιμή του χρυσού να υποχωρεί κατά 4,9% στις 4.600 δολάρια ανά ουγκιά, σύμφωνα με το CNBC. Τα futures του χρυσού κατέγραψαν πτώση 5,8% στις 4.612 δολάρια.
Ακόμη πιο βίαιη είναι η πτώση του ασημιού. Το spot ασήμι βυθίστηκε 9,5% στα 68,22 δολάρια ανά ουγκιά, ενώ τα futures υποχώρησαν 12% στα 68,31 δολάρια, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα. Τα ETFs που συνδέονται με πολύτιμα μέταλλα κατέγραψαν ακόμη μεγαλύτερες απώλειες: το ProShares Ultra Silver ETF υποχώρησε 20% στο pre-market, ενώ το iShares Silver Trust ETF έχασε σχεδόν 10%.
Σύμφωνα με το Bloomberg, πρόκειται για την έβδομη διαδοχική πτωτική συνεδρίαση του χρυσού -το μακρύτερο πτωτικό σερί από τον Οκτώβριο του 2023.
Η Fed «σκότωσε» τις ελπίδες για μείωση επιτοκίων
Κύριος καταλύτης της σημερινής πτώσης είναι η χθεσινή απόφαση (18 Μαρτίου) της FED. Η αμερικανική κεντρική τράπεζα διατήρησε τα επιτόκια αμετάβλητα στο εύρος 3,50%-3,75%, αλλά έστειλε σαφώς «γερακίσιο» μήνυμα: Οι αναλυτές προβλέπουν πλέον μόνο μία μείωση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης εντός του 2026 -πολύ λιγότερο από τις σχεδόν 60 μονάδες χαλάρωσης που τιμολογούσε η αγορά στα μέσα Φεβρουαρίου.
Γιατί ο πόλεμος δεν βοηθά τον χρυσό
Σε κανονικές συνθήκες, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα εκτόξευε τα πολύτιμα μέταλλα. Αυτή τη φορά όμως η δυναμική αντιστρέφεται, λόγω ενός μηχανισμού αλυσιδωτής αντίδρασης:
- Πετρέλαιο → πληθωρισμός → προβλέψεις για επιτόκια → ισχυρό δολάριο → πτώση μετάλλων. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν. Οι τιμές του αργού πετρελαίου παραμένουν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Αυτό τροφοδοτεί τον πληθωρισμό.
- Ρευστοποιήσεις για κάλυψη margin calls. Σύμφωνα με αναλυτή της Bank of America, οι επενδυτές πουλάνε χρυσό -ένα ρευστό «ασφαλές» περιουσιακό στοιχείο- για να καλύψουν ζημιές σε μετοχές και άλλες θέσεις. Η πτώση των αγορών μετοχών δημιουργεί ανάγκη ρευστότητας, και ο χρυσός είναι από τα πρώτα assets που ρευστοποιούνται.
- Ενίσχυση δολαρίου. Η ισοτιμία του δολαρίου ενισχύθηκε σημαντικά μετά τη συνεδρίαση της Fed, καθιστώντας τα μέταλλα -που τιμολογούνται σε δολάρια- ακριβότερα για τους αγοραστές εκτός ΗΠΑ.
Όπως σημείωσε ο Paul Surguy, διευθυντής επενδύσεων της Kingswood Group, σε δήλωσή του στο CNBC, οι αγορές βρίσκονται σε φάση όπου ακόμη και τα «ασφαλή καταφύγια» πωλούνται για τη χρηματοδότηση αγορών σε περιουσιακά στοιχεία που θεωρούνται ότι αντέδρασαν υπερβολικά στην κρίση.
Ασήμι: Γιατί πέφτει πιο βίαια
Η πτώση του ασημιού είναι σχεδόν διπλάσια εκείνης του χρυσού -και αυτό δεν είναι τυχαίο. Το ασήμι έχει σημαντική βιομηχανική χρήση (ηλεκτρονικά, φωτοβολταϊκά, ηλεκτρικά αυτοκίνητα), γεγονός που το καθιστά ευάλωτο στους φόβους για παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση. Σύμφωνα με τον Ole Hansen, αναλυτή commodities, το ασήμι είναι πιο ευαίσθητο στις προσδοκίες ανάπτυξης λόγω του βιομηχανικού του χαρακτήρα.
Η JP Morgan εκτιμά τη μέση τιμή ασημιού στα 81 δολάρια/ουγκιά για το 2026, σύμφωνα με σχετική ανάλυσή της. Η σημερινή τιμή (~68 δολάρια) βρίσκεται 16% κάτω από αυτό τον στόχο.
Τι συμβαίνει με τα υπόλοιπα μέταλλα
Η εκποίηση δεν περιορίζεται στα πολύτιμα μέταλλα:
- Πλατίνα: Πτώση 4,06% στα 2.050 δολάρια/ουγκιά, σύμφωνα με δεδομένα του Investing.com. Η πλατίνα πλήττεται από τις ίδιες δυνάμεις με τον χρυσό, αλλά και από ανησυχίες για τη βιομηχανική ζήτηση (καταλυτικοί μετατροπείς, υδρογόνο).
- Παλλάδιο: Υποχώρηση στα 1.511 δολάρια/ουγκιά, σύμφωνα με το CopperPrice.org, από πρόσφατο υψηλό τριετίας στις 2.200 δολάρια. Η πτώση αντανακλά εκτός από τους μακροοικονομικούς παράγοντες και τη μείωση της ζήτησης λόγω υποκατάστασης από πλατίνα στους καταλυτικούς μετατροπείς, αλλά και τη διπλωματική αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή σε ορισμένα μέτωπα, σύμφωνα με το TradingEconomics.
- Χαλκός: Σημαντική υποχώρηση ~4,5%, σύμφωνα με το BullionVault. Ο χαλκός, το κατεξοχήν βαρόμετρο της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας, δέχεται πιέσεις τόσο από το ισχυρότερο δολάριο όσο και από τις ανησυχίες για υποχώρηση της βιομηχανικής παραγωγής εξαιτίας του ενεργειακού σοκ.
- Νικέλιο: Πτώση 3,5%, στις 17.112 δολάρια/τόνο, σε ένα περιβάλλον γενικευμένου risk-off, σύμφωνα με το CarbonCredits.com. Η ζήτηση για ανοξείδωτο χάλυβα και μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων παραμένει ισχυρή, αλλά η βραχυπρόθεσμη δυναμική κυριαρχείται από τη μακροοικονομική αβεβαιότητα.
Το ιστορικό πλαίσιο: από τις 5.589 δολ. στις 4.600
Ο χρυσός κατέγραψε ιστορικό υψηλό στις 5.589 δολάρια ανά ουγκιά στα τέλη Ιανουαρίου 2026, σύμφωνα με δεδομένα του LiteFinance. Από εκείνο το σημείο, η πτώση αγγίζει πλέον το 18%. Η πρώτη μεγάλη κατάρρευση σημειώθηκε στις 30 Ιανουαρίου, όταν η υπόδειξη του Kevin Warsh ως νέου προέδρου της Fed από τον Donald Trump προκάλεσε πτώση 11% στον χρυσό και 33% στο ασήμι -τη χειρότερη ημέρα για τα πολύτιμα μέταλλα από το 1980.
Η σημερινή πτώση, αν και μικρότερη σε μέγεθος, είναι ανησυχητική γιατί λειτουργεί αθροιστικά πάνω σε ήδη αποδυναμωμένες τιμές.
Τι λένε οι τράπεζες -και γιατί παραμένουν «ταύροι»
Παρά τη σημερινή πτώση, πρέπει να σημειωθεί ότι μέχρι στιγμής οι μεγάλοι οίκοι δεν έχουν αναθεωρήσει τους στόχους τους:
- Η JP Morgan διατηρεί στόχο 6.300 δολάρια/ουγκιά μέχρι τέλους 2026.
- Η Deutsche Bank στοχεύει στις 6.000 δολάρια.
- Οι Goldman Sachs, UBS και ING δίνουν εύρος 5.055-6.200+ δολάρια.
Η βασική τους θέση: οι δομικοί παράγοντες ανόδου (αγορές κεντρικών τραπεζών, αποδολαριοποίηση, δημοσιονομικά ελλείμματα, στασιμοπληθωρισμός) παραμένουν ανέπαφοι. Η σημερινή πτώση αντικατοπτρίζει τεχνικές δυνάμεις - ρευστοποιήσεις, margin calls, ανατιμολόγηση επιτοκιακών προσδοκιών -και όχι αλλαγή θεμελιωδών.
Όπως σημείωσε η Ewa Manthey, αναλύτρια commodities της ING, σε σημείωμά της: αν και οι γεωπολιτικές εντάσεις τυπικά στηρίζουν τη ζήτηση ασφαλών καταφυγίων, ο πληθωριστικός αντίκτυπος του υψηλότερου ενεργειακού κόστους ασκεί πίεση στον χρυσό.
Το κρίσιμο ερώτημα: πού βρίσκεται ο πάτος;
Το επίπεδο-κλειδί, λένε αναλυτές, είναι οι 4.600 δολάρια. Εάν σπάσει, η επόμενη ισχυρή στήριξη βρίσκεται στις 4.500 δολάρια, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του LongForecast, που εκτιμά μέση τιμή Μαρτίου στις 4.872 δολάρια και κλείσιμο μήνα στις 4.502 δολάρια -δηλαδή πτώση 15% εντός του Μαρτίου.
Οι επόμενοι καταλύτες: Οι αποφάσεις για τα επιτόκια που θα λάβουν άλλες Κεντρικές Τράπεζες (EKT και Τράπεζα της Αγγλίας τα άφησαν αμετάβλητα) αλλά κυρίως η εξέλιξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή και η τύχη του Στενού του Ορμούζ. Εάν υπάρξει αποκλιμάκωση, ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει και η Fed θα χαλαρώσει τη ρητορική της
Μέχρι τότε, τα πολύτιμα μέταλλα βρίσκονται στην πιο αντιφατική θέση τους εδώ και δεκαετίες: πόλεμος, πληθωρισμός και αβεβαιότητα -στοιχεία που θα έπρεπε να τα στηρίξουν- λειτουργούν μέχρι στιγμής αντίθετα.