Ο πόλεμος στο Ιράν συνιστά τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση που έχει καταγραφεί ποτέ, προειδοποίησε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), προσθέτοντας ότι ενδέχεται να απαιτηθούν έξι μήνες ή και περισσότερο για την αποκατάσταση των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο.
Ο Φατίχ Μπιρόλ, ο οποίος συνέβαλε στον συντονισμό της ευρωπαϊκής αντίδρασης στην ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία το 2022, χαρακτήρισε τη σύγκρουση ως «τη μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια στην ιστορία».
Ανέφερε ότι σήμερα έχει διακοπεί μεγαλύτερος όγκος πετρελαίου σε σχέση με τα σοκ της δεκαετίας του 1970, ενώ η ποσότητα φυσικού αερίου που βρίσκεται εκτός λειτουργίας είναι διπλάσια από εκείνη που διέκοψε η Ευρώπη από τη Ρωσία το 2022.
Ωστόσο, ο Μπιρόλ τόνισε ότι οι πολιτικοί και οι αγορές υποεκτιμούν το μέγεθος της διαταραχής στη Μέση Ανατολή, με περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου να έχει εγκλωβιστεί στην περιοχή.
«Οι άνθρωποι κατανοούν ότι πρόκειται για μια σημαντική πρόκληση, αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι το βάθος και οι συνέπειες της κατάστασης είναι πλήρως κατανοητά», δήλωσε σε συνέντευξή του στους Financial Times.
Πρόσθεσε ότι «ζωτικής σημασίας αρτηρίες έχουν σταματήσει να λειτουργούν», επηρεάζοντας την παγκόσμια προσφορά λιπασμάτων για τις καλλιέργειες, πετροχημικών για πλαστικά, ρούχα και βιομηχανική παραγωγή, καθώς και θείου και ηλίου. «Πρόκειται για κρίσιμα αγαθά για την παγκόσμια οικονομία», σημείωσε.
Ως επικεφαλής του οργανισμού που διαχειρίζεται τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου των κρατών-μελών του, ο Μπιρόλ δήλωσε ότι δεν μπορεί να προβλέψει πόσο υψηλά θα μπορούσαν να φτάσουν οι τιμές. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι οι τιμές ενδέχεται να συνεχίσουν να αυξάνονται όσο επηρεάζεται η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, της κύριας οδού εξαγωγής ενέργειας από τον Κόλπο.
Οι δηλώσεις του έγιναν ενώ το Brent ξεπέρασε τα 110 δολάρια ανά βαρέλι, μετά από πυραυλικές επιθέσεις αυτή την εβδομάδα σε κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένου του γιγαντιαίου κοιτάσματος φυσικού αερίου South Pars στο Ιράν και του τεράστιου ενεργειακού συγκροτήματος Ras Laffan στο Κατάρ.
Ακόμη και αν ο πόλεμος λήξει σύντομα, «θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να αποκατασταθούν οι ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για ορισμένες εγκαταστάσεις θα απαιτηθούν έξι μήνες για να τεθούν ξανά σε λειτουργία, ενώ για άλλες πολύ περισσότερο», δήλωσε.
Την περασμένη εβδομάδα, ο IEA ανακοίνωσε την απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων από τα παγκόσμια αποθέματα, προκειμένου να περιοριστούν οι ελλείψεις, ποσότητα που — όπως ανέφερε ο Μπιρόλ — αντιστοιχεί μόλις στο 20% των συνολικών αποθεμάτων.
«Έχω ακόμη το 80% στο απόθεμα», δήλωσε, επισημαίνοντας ωστόσο ότι τέτοιες κινήσεις δεν μπορούν να αντισταθμίσουν την απώλεια της ενεργειακής προσφοράς από τη Μέση Ανατολή. «Η σημαντικότερη ενέργεια είναι η επανέναρξη της διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ», υπογράμμισε.
Κάλεσε τους ευρωπαίους πολιτικούς να μην χαλαρώσουν τους περιορισμούς στο ρωσικό φυσικό αέριο, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να επαναληφθεί το λάθος της υπερβολικής εξάρτησης από τη Μόσχα. Ο Μπιρόλ σημείωσε ότι η χρήση ρωσικού αερίου δεν έχει ιδιαίτερη οικονομική λογική, καθώς η τιμή του συνδέεται παραδοσιακά με την τιμή του πετρελαίου.
«Το ρωσικό φυσικό αέριο θα κόστιζε σχεδόν όσο και οι σημερινές τιμές στην Ευρώπη», δήλωσε. Πρόσθεσε ότι οι αγωγοί Nord Stream δεν λειτουργούν πλέον και ότι η φήμη της Ρωσίας ως αξιόπιστου μακροπρόθεσμου προμηθευτή έχει καταστραφεί.
Επιπλέον, τόνισε ότι η ενεργειακή κρίση θα πυροδοτήσει ένα νέο κύμα πολιτικών παρεμβάσεων από κυβερνήσεις παγκοσμίως, συγκρίνοντας την κατάσταση με την αντίδραση των πολιτικών στα πετρελαϊκά σοκ του 1973 και του 1979.
«Υπήρξαν τρεις βασικές αντιδράσεις. Πάνω από το 40% της πυρηνικής ενέργειας που διαθέτουμε σήμερα κατασκευάστηκε ως αποτέλεσμα εκείνης της κρίσης. Η κατανάλωση καυσίμου των αυτοκινήτων μειώθηκε στο μισό μέσα σε 10 χρόνια. Και οι χώρες άλλαξαν τις εμπορικές τους διαδρομές», ανέφερε.
Σε σχέση με τον πόλεμο στο Ιράν, προέβλεψε ότι θα υπάρξει νέα ώθηση προς την ενεργειακή μετάβαση, νέα ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, ενίσχυση της ηλεκτροκίνησης, αλλά και επιστροφή στη χρήση περισσότερου άνθρακα αντί φυσικού αερίου.