Ανοίγει ο δρόμος για τους Ευρωπαίους κατόχους ρωσικών ομολόγων σε ξένο νόμισμα να ανακτήσουν πληρωμές που είχαν «παγώσει» μετά την επιβολή των διεθνών κυρώσεων λόγω της εισβολής στην Ουκρανία το 2022.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η Euroclear χαλάρωσε τους κανόνες για πληρωμές που συνδέονται με ρωσικά ομόλογα, επιτρέποντας ορισμένες συναλλαγές που αφορούν ξένους, μη αμερικανούς επενδυτές να πραγματοποιούνται χωρίς άδεια από τις αμερικανικές αρχές. Η απόφαση ελήφθη σε συνεννόηση με τις αρμόδιες αρχές.
Σήμα για διεκδίκηση «παγωμένων» κεφαλαίων
Ο Γκλεμπ Μπόικο, δικηγόρος στην Nektorov, Saveliev & Partners με έδρα τη Μόσχα, και ο Ρόλαντ Μόγιερσονς, δικηγόρος με έδρα τις Βρυξέλλες που ειδικεύεται στο ευρωπαϊκό δίκαιο κυρώσεων, δήλωσαν ότι ενημερώθηκαν για τη νέα προσέγγιση από την Euroclear. Και οι δύο έχουν εκπροσωπήσει πελάτες που προσπαθούν να ανακτήσουν χρήματα που έχουν δεσμευτεί από το εταιρεία εκκαθάρισης συναλλαγών. Η διευκρίνιση δόθηκε στα τέλη του 2025, δήλωσε ο Μπόικο.
Μετά την εισβολή του 2022, οι κυρώσεις απέκλεισαν τους ξένους επενδυτές από τη λήψη πληρωμών από ευρωομόλογα της Ρωσίας μέσω των συνήθων καναλιών. Ως εναλλακτική, η Μόσχα πρότεινε τη χρήση δεσμευμένων ξένων assets Ρώσων επενδυτών στην Euroclear για την εξόφληση των υποχρεώσεων, προσφέροντας αποζημιώσεις σε ρούβλια - επιλογή που δεν έγινε αποδεκτή από τους ξένους επενδυτές.
Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της λύσης προϋπέθετε εγκρίσεις από τις αρχές του Βελγίου και των ΗΠΑ, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις ότι πραγματοποιήθηκαν πληρωμές με αυτόν τον τρόπο.
Πλέον, μετά τη χαλάρωση των κανόνων από την Euroclear και την κατάργηση της ανάγκης για άδεια των ΗΠΑ σε ορισμένες περιπτώσεις, οι νομικοί εκτιμούν ότι περισσότεροι επενδυτές θα κινηθούν για να διεκδικήσουν κεφάλαια που έχουν συσσωρευτεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Από τα περίπου 193 δισ. ευρώ σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία στην Euroclear, εκτιμάται ότι περίπου 13 δισ. ευρώ ανήκουν σε ιδιώτες επενδυτές, ποσό που θα μπορούσε να καλύψει σημαντικό μέρος των υποχρεώσεων προς ξένους ομολογιούχους. Όπως σημείωσε ο Moeyersons, τα εμπόδια στις πληρωμές είναι πλέον «λίγο λιγότερα».
Εκπρόσωπος της Euroclear αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ χωρίς απάντηση έμειναν σχετικά αιτήματα προς το Εθνικό Αποθετήριο Διακανονισμών της Ρωσίας, καθώς και προς τα υπουργεία Οικονομικών των ΗΠΑ και του Βελγίου.
Περιορισμοί και αβεβαιότητες στο νέο πλαίσιο
Οι κυρώσεις παραμένουν σε ισχύ και, σύμφωνα με τους ενημερωμένους κανόνες, η Euroclear μπορεί να πραγματοποιεί πληρωμές σε δολάρια μόνο χωρίς την άδεια των ΗΠΑ, υπό την προϋπόθεση ότι οι βελγικές αρχές εγκρίνουν τη συναλλαγή και δεν εμπλέκεται κανένας Αμερικανός, σύμφωνα τόσο με δικηγόρους όσο και με άτομο που γνωρίζει την κατάσταση.
Στη συνέχεια, η Euroclear μπορεί να διεκπεραιώνει τις συναλλαγές εσωτερικά, μεταφέροντας κεφάλαια μεταξύ των λογαριασμών της, με κάθε αίτημα να αξιολογείται κατά περίπτωση από την ομάδα συμμόρφωσης.
«Αυτό δημιουργεί μια μορφή ανταλλαγής περιουσιακών στοιχείων που μέχρι στιγμής λειτουργεί μόνο από τη ρωσική πλευρά, ενώ το ευρωπαϊκό σκέλος παραμένει μπλοκαρισμένο στην πράξη παρά την ύπαρξη νομικού πλαισίου», δήλωσε ο Μπόικο.
Παρά τη χαλάρωση, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι Ευρωπαίοι επενδυτές θα κινηθούν άμεσα ή ότι θα καταφέρουν να ανακτήσουν τα κεφάλαιά τους. Η έλλειψη σαφούς καθοδήγησης έχει οδηγήσει στο παρελθόν εταιρείες σε υπερβολική συμμόρφωση, ώστε να αποφύγουν τον κίνδυνο παραβίασης των κυρώσεων.
Όπως επισημαίνει ο Moeyersons, οι βελγικοί κανόνες παραμένουν αδιαφανείς και δεν υπάρχουν ξεκάθαρα κριτήρια για την αποδέσμευση κεφαλαίων. Ωστόσο, πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις ενισχύουν το δικαίωμα ιδιοκτησίας, δείχνοντας ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο κινείται προς τη διευκόλυνση επενδυτών που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις.
«Παγιδευμένα» δισεκατομμύρια
Ξένοι επενδυτές εξακολουθούν να κατέχουν πάνω από 9 δισ. δολάρια σε ρωσικά ευρωομόλογα, δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο του συνόλου, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της Ρωσίας. Εκτιμήσεις κάνουν λόγο για οφειλές έως 2,3 δισ. δολάρια σε κουπόνια και αποπληρωμές από το 2022, εκ των οποίων έχει καταβληθεί μόλις ένα μικρό ποσοστό.
Παρά τους ισχυρισμούς της Μόσχας ότι οι πληρωμές ήταν εφικτές, στην πράξη η διαδικασία αποδείχθηκε εξαιρετικά περίπλοκη, καθώς απαιτούσε συναλλαγές σε ρούβλια και μέσω ειδικών λογαριασμών σε ένα τραπεζικό σύστημα αποκομμένο από το SWIFT.
Η εναλλακτική διαδικασία που θεσπίστηκε το 2023 έχει πλέον απλοποιηθεί μετά τις αλλαγές στην Euroclear, ωστόσο αφορά αποκλειστικά τα ευρωομόλογα και όχι άλλες πληρωμές, όπως μερίσματα.
«Αυτή είναι μια μοναδική κατάσταση», σημείωσε ο Μπόικο, προσθέτοντας ότι «η διαδικασία δεν προβλέπει συγκεκριμένη προθεσμία για τη διεκδίκηση των πληρωμών».