Σχεδόν 3 τρισ. ευρώ έκτακτης ρευστότητας που διοχέτευσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατά την πανδημία Covid-19 θα έχουν αποσυρθεί από το χρηματοπιστωτικό σύστημα έως το 2027, σηματοδοτώντας ένα ορόσημο στην ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής.
Οπως μεταδίδουν οι Financial Times, σύμφωνα με πρόβλεψη που δημοσίευσαν στελέχη της κεντρικής τράπεζας, η πλεονάζουσα ρευστότητα που καταθέτουν οι τράπεζες της ευρωζώνης στην ΕΚΤ θα υποχωρήσει κάτω από τα 2 τρισ. ευρώ το επόμενο έτος, επίπεδο που είχε καταγραφεί τελευταία φορά πριν από την πρωτοφανή νομισματική τόνωση στις αρχές του 2020.
«Σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής», δήλωσε ο Κάρστεν Μπζέσκι, επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης της ING. «Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη νομισματική πολιτική της Ευρώπης φτάνει στο τέλος της», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι η ΕΚΤ κατάφερε να διαχειριστεί ομαλά την έξοδο από την ποσοτική χαλάρωση.
Σταδιακή απόσυρση των μέτρων στήριξης
Από τον Μάρτιο του 2020, η κεντρική τράπεζα εφάρμοσε το λεγόμενο Πρόγραμμα Έκτακτων Αγορών λόγω Πανδημίας (PEPP), μέσω του οποίου αγόρασε μαζικά κρατικά και ιδιωτικά ομόλογα με στόχο τη σταθεροποίηση και τόνωση της οικονομίας που είχε πληγεί από την πανδημία. Παράλληλα, προσέφερε γενναιόδωρες και μακροπρόθεσμες πράξεις αναχρηματοδότησης προς τις τράπεζες.
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι πιστώνουν στην ΕΚΤ ότι απέτρεψε μια ευρύτερη οικονομική κατάρρευση, καθώς τα παραδοσιακά εργαλεία νομισματικής πολιτικής είχαν εξαντληθεί, με τα επιτόκια ήδη σε αρνητικό έδαφος πριν από την πανδημία.
Επιπτώσεις στην οικονομία
Ωστόσο, επικριτές της πολιτικής προειδοποίησαν ότι η πλημμύρα ρευστότητας ενδέχεται να έχει στρεβλώσει τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων, τροφοδοτώντας, μεταξύ άλλων, «φούσκα» στην αγορά ακινήτων σε χώρες όπως η Γερμανία. Παράλληλα, απέδωσαν στο PEPP μέρος της ευθύνης για την εκτίναξη του πληθωρισμού από τα τέλη του 2021.
Ορισμένοι πιο παραδοσιακοί οικονομολόγοι είχαν προειδοποιήσει ότι τα μη συμβατικά μέτρα ίσως να μην μπορούσαν ποτέ να αποσυρθούν πλήρως.
Η ΕΚΤ άρχισε να περιορίζει τα μη συμβατικά εργαλεία νομισματικής πολιτικής από το 2022, οδηγώντας σε σταδιακή μείωση της ρευστότητας, η οποία είχε υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας τα 4,8 τρισ. ευρώ τον Οκτώβριο του 2022. Ωστόσο, η διαδικασία απορρόφησης απαιτεί χρόνο: Η ΕΚΤ δεν πουλά ενεργά τα ομόλογα που αγόρασε κατά την κρίση, αλλά τα αφήνει να λήγουν.
Από τα τέλη του 2024, η κεντρική τράπεζα δεν επανεπενδύει πλέον τα έσοδα από τα ομόλογα, επιτρέποντας σταδιακά τη μείωση του χαρτοφυλακίου.
Ως αποτέλεσμα, η πλεονάζουσα ρευστότητα που τοποθετούν οι τράπεζες στην ΕΚΤ έχει ήδη μειωθεί σχεδόν κατά 50% και αναμένεται να συρρικνωθεί περαιτέρω έως το 2027.