Έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η αυξανόμενη έλλειψη αργού πετρελαίου απειλεί να μετατραπεί σε κάτι χειρότερο: μια έλλειψη σχεδόν των πάντων.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, μειώνοντας την παγκόσμια προσφορά κατά περίπου ένα πέμπτο, θυμίζει το CNN. Η διαταραχή αυτή δεν έχει μόνο εκτινάξει τις τιμές των καυσίμων, αλλά έχει συμπιέσει και τις προμήθειες πετροχημικών που απαιτούνται για την κατασκευή καθημερινών ειδών όπως παπούτσια, ρούχα και πλαστικές σακούλες.
Η πίεση αυτή επεκτείνεται πλέον σε κάθε γωνιά της καταναλωτικής αγοράς, καθώς αυξάνονται οι τιμές για υλικά όπως το πλαστικό, το καουτσούκ και ο πολυεστέρας. Η επίδραση είναι μέχρι στιγμής πιο εμφανής στην Ασία, η οποία αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές για πετρέλαιο και άλλα εμπορεύματα.
Στη Νότια Κορέα, όπου οι πολίτες έχουν προχωρήσει σε αγορές πανικού σακουλών απορριμμάτων, η κυβέρνηση έχει ενθαρρύνει τους διοργανωτές εκδηλώσεων να περιορίσουν τη χρήση προϊόντων μίας χρήσης.
Η Ταϊβάν έχει δημιουργήσει τηλεφωνική γραμμή για κατασκευαστές που έχουν ξεμείνει από πλαστικό, ενώ οι καλλιεργητές ρυζιού δήλωσαν στα τοπικά μέσα ότι ενδέχεται να αυξήσουν τις τιμές επειδή δεν μπορούν να προμηθευτούν σακούλες κενού αέρος.
Στην Ιαπωνία, η πετρελαϊκή κρίση έχει προκαλέσει φόβους ότι ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια δεν θα μπορέσουν να λάβουν θεραπεία λόγω έλλειψης πλαστικών ιατρικών σωλήνων που χρησιμοποιούνται στην αιμοκάθαρση. Κατασκευαστές γαντιών στη Μαλαισία δηλώνουν ότι η έλλειψη ενός υποπροϊόντος πετρελαίου που απαιτείται για την παραγωγή λατέξ καουτσούκ απειλεί την παγκόσμια προσφορά ιατρικών γαντιών.
«Αυτό διαχέεται σε όλα πολύ, πολύ γρήγορα: μπύρα, νουντλς, πατατάκια, παιχνίδια, καλλυντικά», δήλωσε ο Dan Martin, συν-επικεφαλής επιχειρηματικής πληροφόρησης στην Dezan Shira & Associates, μια συμβουλευτική εταιρεία που βοηθά διεθνείς επιχειρήσεις να επεκταθούν στην Ασία.
Αυτό συμβαίνει επειδή τα πλαστικά καπάκια, τα κιβώτια, οι σακούλες σνακ και τα δοχεία γίνονται όλο και πιο δύσκολο να βρεθούν. Τα παράγωγα πετρελαίου απαιτούνται επίσης για την κατασκευή συγκολλητικών για υποδήματα και έπιπλα, βιομηχανικών λιπαντικών για μηχανήματα και διαλυτών για βαφές και διαδικασίες καθαρισμού, πρόσθεσε ο Martin.
«Υπάρχει πολύ γρήγορη μετάδοση από τη διαταραχή στο πετρέλαιο και τη ναυτιλία στα πετροχημικά και τα καταναλωτικά αγαθά», είπε.
Η αναταραχή σε εμπορεύματα και μεταποίηση ασκεί ανοδικές πιέσεις στον παγκόσμιο πληθωρισμό και επιβαρύνει την οικονομική ανάπτυξη. Οι κατασκευαστές πληρώνουν περισσότερα για ενέργεια και πρώτες ύλες, γεγονός που πλήττει τα περιθώρια κέρδους και αρχίζει να αυξάνει τις τιμές για τους καταναλωτές.
Η άνοδος του κόστους καυσίμων διαταράσσει τα ταξίδια και τη μεταφορά, ενώ οι περιορισμένες προμήθειες άλλων υλικών από τη Μέση Ανατολή, όπως λιπάσματα και ήλιο, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ακριβότερα τρόφιμα και ηλεκτρονικά.
«Τέτοιες σύνθετες επιδράσεις μάς βρίσκουν σε μια στιγμή που πολλές οικονομίες έχουν περιορισμένο περιθώριο να απορροφήσουν κραδασμούς», έγραψε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε ανάρτηση τη Δευτέρα. «Αν και ο πόλεμος θα μπορούσε να διαμορφώσει την παγκόσμια οικονομία με διαφορετικούς τρόπους, όλες οι εκβάσεις οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και χαμηλότερη ανάπτυξη.»
Ελλειψη νάφθας
Οι χώρες έχουν αρχίσει να απελευθερώνουν στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου για να αντισταθμίσουν τον αντίκτυπο του πολέμου. Αλλά μεγάλο μέρος της διευρυνόμενης έλλειψης προσφοράς προέρχεται από την έλλειψη νάφθας, ενός υποπροϊόντος πετρελαίου και κρίσιμης πρώτης ύλης για συνθετικά υλικά, για την οποία οι παραγωγοί διαθέτουν πολύ λιγότερα αποθέματα και δεν υπάρχει υποκατάστατο.
Ορισμένες πετροχημικές εταιρείες στην Ασία, η οποία λαμβάνει περισσότερο από το ήμισυ της νάφθας της από τη Μέση Ανατολή, έχουν μειώσει την παραγωγή ή έχουν κηρύξει ανωτέρα βία τις τελευταίες εβδομάδες λόγω περιορισμένων πρώτων υλών. Η ανωτέρα βία είναι νομικός όρος που αναφέρεται σε απρόβλεπτες συνθήκες που εμποδίζουν μια εταιρεία να εκπληρώσει μια σύμβαση.
Η Νότια Κορέα έχει εκμεταλλευτεί την αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων σε ορισμένα ρωσικά πετρελαϊκά και πετροχημικά προϊόντα για να αγοράσει το πρώτο της φορτίο νάφθας από τη Μόσχα από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Η Σεούλ έχει επίσης επιβάλει απαγόρευση εξαγωγών νάφθας για να διατηρήσει την εγχώρια προσφορά.
Ο Martin από την Dezan Shira & Associates, ο οποίος συνεργάζεται με κατασκευαστές στο Βιετνάμ, δήλωσε ότι η έλλειψη νάφθας οδηγεί σε υψηλότερο κόστος εισροών για τους πελάτες, ιδιαίτερα για εκείνους που παράγουν προϊόντα με αυστηρές προδιαγραφές, όπως ημιαγωγοί, εξαρτήματα αυτοκινήτων και συσκευασίες ιατρικής ή διατροφικής χρήσης.
«Δεν υπάρχει πραγματικά μεγάλη διέξοδος, πέρα από το να μειωθεί η συναρμολόγηση και να χρησιμοποιείται λιγότερη ενέργεια», είπε. «Όλες οι εταιρείες ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Όλοι βρίσκονται ακριβώς στην ίδια θέση.»
Καθώς οι παραγωγοί σπεύδουν να εξασφαλίσουν υλικά, το κόστος του πλαστικού και των προϊόντων που το περιέχουν αυξάνεται. Σύμφωνα με την ICIS, μια πλατφόρμα ανάλυσης αγορών εμπορευμάτων, οι τιμές των ρητινών πλαστικού στην Ασία έχουν αυξηθεί έως και 59% σε ιστορικά υψηλά επίπεδα από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν για πρώτη φορά αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν.
Ένας από τους μεγαλύτερους χονδρεμπόρους πλαστικής συσκευασίας της Ταϊλάνδης δήλωσε ότι έχει αυξήσει τις τιμές κατά 10% για τις διαφανείς σακούλες σελοφάν που χρησιμοποιούνται ευρέως από εστιατόρια, πάγκους φαγητού και για παραδόσεις take-out.
Τα ινδικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το εμφιαλωμένο νερό γίνεται ακριβότερο, με τις τιμές για τα πλαστικά καπάκια μπουκαλιών να έχουν τετραπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου.
«Ο τομέας των τελικών προϊόντων μπορεί να βασιστεί στα επίπεδα αποθεμάτων του, τα οποία μπορεί να εξαντληθούν με την πάροδο του χρόνου», είπε. «Θα έλεγα ότι μπορεί να αρχίσουν να εξαντλούνται αρκετά σύντομα.»
Μετακίνηση προς τη Δύση
Ως η πρώτη περιοχή που αισθάνεται τον αντίκτυπο της κρίσης καυσίμων, τα νέα προβλήματα προσφοράς στην Ασία προοιωνίζονται αρνητικές εξελίξεις για τον υπόλοιπο κόσμο, εάν το πετρέλαιο και άλλοι πόροι δεν μπορούν να παραχθούν ή να μεταφερθούν από τη Μέση Ανατολή.
Πέρα από το ότι παράγει περίπου το 17% της παγκόσμιας νάφθας και το 30% της ρητίνης πλαστικού, η Μέση Ανατολή προμηθεύει επίσης το 45% του θείου, που χρησιμοποιείται για την παραγωγή λιπασμάτων, το 33% του ηλίου, που χρησιμοποιείται σε ημιαγωγούς, υγειονομική περίθαλψη και αεροδιαστημική, και το 22% της ουρίας και της αμμωνίας, που χρησιμοποιούνται ως θρεπτικά συστατικά για καλλιέργειες, σύμφωνα με τη Morgan Stanley.
Οι Αμερικανοί αγρότες πληρώνουν ήδη περισσότερα για λιπάσματα, καθώς η τιμή της εισαγόμενης ουρίας έχει αυξηθεί κατά περίπου ένα τρίτο από την έναρξη του πολέμου. Στην Ινδία, οι κατασκευαστές προφυλακτικών αναφέρουν διαταραχές λόγω ελλείψεων όχι μόνο σε υλικά συσκευασίας και σε σιλικονούχο έλαιο, το οποίο απαιτεί πετροχημικές πρώτες ύλες, αλλά και σε αμμωνία.
«Όπως και κατά τη διάρκεια της COVID, το σοκ εκτυλίσσεται διαδοχικά και όχι ταυτόχρονα — μια κυλιόμενη διαταραχή προσφοράς που κινείται προς τα δυτικά», έγραψαν οι αναλυτές της J.P. Morgan σε ενημερωτικό σημείωμα την περασμένη εβδομάδα.
Σύμφωνα με τη J.P. Morgan, οι περιορισμοί στην προσφορά θα γίνουν πιο έντονοι τον Απρίλιο, με τα τελευταία φορτία αργού πετρελαίου που αποστάλθηκαν πριν από τον πόλεμο να αναμένεται να φτάσουν στις αρχές του μήνα.
«Η κύρια πρόκληση έχει μετατοπιστεί από την τιμή στη φυσική έλλειψη», δήλωσαν οι αναλυτές της τράπεζας. Δήλωσαν επίσης ότι ορισμένοι παραγωγοί καταναλωτικών αγαθών καθυστερούν τις αγορές υλικών με την ελπίδα ότι οι τιμές θα μειωθούν εάν επιλυθεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.