Οι χώρες πρέπει να αντισταθούν στον πειρασμό να αποθηκεύουν πετρέλαιο και καύσιμα κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης που προκλήθηκε από τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, προειδοποίησε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, καθώς οι προμήθειες αναμένεται να μειωθούν περαιτέρω εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά.
«Καλώ όλες τις χώρες να μην επιβάλουν απαγορεύσεις ή περιορισμούς στις εξαγωγές», δήλωσε ο Fatih Birol στους FT. «Είναι η χειρότερη στιγμή αν εξετάσει κανείς τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου. Οι εμπορικοί τους εταίροι, οι σύμμαχοί τους και οι γείτονές τους θα υποφέρουν ως αποτέλεσμα».
Αν και απέφυγε να κατονομάσει άμεσα την Κίνα, τα σχόλια του Birol φαίνεται να απευθύνονται στο Πεκίνο, γράφουν οι Financial Times. Η Κίνα είναι η μόνη μεγάλη χώρα που έχει απαγορεύσει τις εξαγωγές βενζίνης, ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών ως απάντηση στον πόλεμο διάρκειας πέντε εβδομάδων, αν και η Ινδία έχει επιβάλει πρόσθετους δασμούς στις εξαγωγές.
Ο Birol δήλωσε ότι «οι μεγάλες χώρες στην Ασία που διαθέτουν μεγάλες διυλιστικές μονάδες» θα πρέπει να επανεξετάσουν οποιαδήποτε απαγόρευση. «Εάν αυτές οι χώρες συνεχίσουν να περιορίζουν ή να απαγορεύουν πλήρως τις εξαγωγές, ο αντίκτυπος στις ασιατικές αγορές θα είναι δραματικός».
Η έκκλησή του προς τις χώρες να αποφύγουν τις απαγορεύσεις ενδέχεται επίσης να απευθύνεται στις ΗΠΑ, όπου κυκλοφορούν φήμες για πιθανή απαγόρευση εξαγωγών διυλισμένων καυσίμων, καθώς οι τιμές της βενζίνης ξεπερνούν τα 4 δολάρια ανά γαλόνι και η Καλιφόρνια αντιμετωπίζει τον κίνδυνο ελλείψεων καυσίμων αεροσκαφών. Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright έχει μέχρι στιγμής αποκλείσει μόνο μια απαγόρευση εξαγωγών αργού πετρελαίου.
Ο Birol δήλωσε ότι ορισμένες χώρες ήδη αποθηκεύουν ενέργεια, υπονομεύοντας τον αντίκτυπο της κίνησης του ΔΟΕ να απελευθερώσει 400 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου και καυσίμων από τα στρατηγικά αποθέματα σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης των αγορών κατά τη διάρκεια της τρέχουσας σύγκρουσης.
«Δυστυχώς βλέπουμε ότι ορισμένες χώρες αυξάνουν τα ήδη υπάρχοντα αποθέματά τους κατά τη διάρκεια της συντονισμένης απελευθέρωσης αποθεμάτων πετρελαίου», είπε. «Συσσωρεύουν αποθέματα. Αυτό δεν βοηθά. Κατά την άποψή μου, αυτή είναι μια στιγμή για όλες τις χώρες να αποδείξουν ότι είναι υπεύθυνα μέλη της διεθνούς κοινότητας».
Δύο χώρες που έχουν δει τα αποθέματά τους να αυξάνονται τις τελευταίες εβδομάδες είναι οι ΗΠΑ και η Κίνα. Παρά το γεγονός ότι είναι ο μεγαλύτερος συνεισφέρων στο σχέδιο του ΔΟΕ, τα αμερικανικά αποθέματα αυξήθηκαν κατά 5% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με την τελευταία εβδομαδιαία έκθεση της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.
Τα αποθέματα αργού πετρελαίου στην ξηρά της Κίνας είναι πιθανό να είναι σχεδόν 120 εκατ. βαρέλια υψηλότερα τον Απρίλιο, φτάνοντας το 1,3 δισ. βαρέλια, σύμφωνα με πρόβλεψη της εταιρείας ενεργειακών δεδομένων OilX.
Η ενεργειακή κρίση έχει μέχρι στιγμής γίνει πιο αισθητή στην Ασία, όπου ορισμένες χώρες έχουν αρχίσει να επιβάλλουν δελτίο καυσίμων και να μειώνουν την εβδομάδα εργασίας.
Ενώ οι τιμές του ντίζελ και ιδιαίτερα των καυσίμων αεροσκαφών έχουν αυξηθεί σημαντικά στη Δύση, ο Birol δήλωσε ότι «δεν υπάρχουν φυσικές ελλείψεις καυσίμων αεροσκαφών ή ντίζελ στην Ευρώπη προς το παρόν», αλλά πρόσθεσε ότι η κατάσταση μπορεί να αλλάξει τις επόμενες εβδομάδες εάν συνεχιστεί η διαταραχή στις ροές από τη Μέση Ανατολή.
Ο Birol, ο οποίος ως επικεφαλής του ΔΟΕ βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων για το πώς θα αντιμετωπιστεί η κρίση, προειδοποίησε ότι «τον Απρίλιο θα χάσουμε διπλάσια ποσότητα αργού πετρελαίου και [διυλισμένων] προϊόντων από ό,τι χάσαμε τον Μάρτιο» εάν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν ξανά για τη ναυσιπλοΐα. Σε κανονικές συνθήκες, το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από αυτή την υδάτινη οδό, η οποία έχει ουσιαστικά κλείσει λόγω ιρανικών απειλών για πλήγματα κατά της ναυσιπλοΐας.
Ακόμη και μετά το τέλος της σύγκρουσης, θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να επιστρέψουν τα πράγματα στην κανονικότητα, προειδοποίησε.
«Παρακολουθούμε όλα τα βασικά ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία στην περιοχή σε καθημερινή ή ωριαία βάση», είπε, αναφερόμενος σε πεδία πετρελαίου και φυσικού αερίου, αγωγούς, διυλιστήρια και τερματικούς σταθμούς LNG. «Επί του παρόντος υπάρχουν 72 ενεργειακές εγκαταστάσεις που έχουν υποστεί ζημιές και το ένα τρίτο είναι σοβαρά ή πολύ σοβαρά κατεστραμμένες», πρόσθεσε.
Ο Birol επαίνεσε τη Σαουδική Αραβία για την ταχεία αντίδρασή της στην κρίση, αφού ανακατεύθυνε πάνω από τα δύο τρίτα των εξαγωγών πετρελαίου της μέσω αγωγού προς την Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά.
Είπε ότι έλαβε διαβεβαιώσεις από τις «ανώτατες αρχές στη Σαουδική Αραβία» ότι αυτός ο βασικός αγωγός είναι «καλά προστατευμένος», αλλά σημείωσε ότι εάν υπάρξει επιτυχής επίθεση στη διαδρομή, «οι συνέπειες θα ήταν εξαιρετικά σοβαρές» για την παγκόσμια οικονομία.
Ο Birol δήλωσε επίσης ότι η τρέχουσα κρίση θα αναδιαμορφώσει το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα, όπως συνέβη και με προηγούμενες κρίσεις στη δεκαετία του 1970 και με εκείνη που προκλήθηκε από την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Σημείωσε ότι τα πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970 οδήγησαν σε άνθηση της πυρηνικής ενέργειας, σε σημαντική βελτίωση της αποδοτικότητας των κινητήρων αυτοκινήτων και σε επιτάχυνση της αδειοδότησης πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα του Ηνωμένου Βασιλείου.
Προέβλεψε ότι η τρέχουσα κρίση θα προκαλέσει νέα αναβίωση της πυρηνικής ενέργειας, άνθηση των ηλεκτρικών οχημάτων και ώθηση προς περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ωστόσο, δήλωσε ότι η βιομηχανία φυσικού αερίου, η οποία είχε παρουσιαστεί ως αξιόπιστος προμηθευτής, θα πρέπει να «εργαστεί σκληρά για να ανακτήσει τη φήμη της» μετά από δύο ενεργειακά σοκ μέσα σε τέσσερα χρόνια.