Το Ιράν διεξάγει την εκστρατεία πυραύλων του κατά του Ισραήλ και κρατών του Κόλπου παρότι έχει υποστεί μεγάλες επιθέσεις, διατάραξη των δικτύων επικοινωνιών και στοχευμένες δολοφονίες ανώτερων διοικητών.
Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι Ισραηλινοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι έχει σχεδόν πλήρως κατασταλεί η ικανότητα εκτόξευσης πυραύλων του Ιράν, η Τεχεράνη έχει διατηρήσει μια περιορισμένη αλλά επίμονη ικανότητα συντονισμού επιθέσεων. Αυτό υπογραμμίζει, σύμφωνα με ειδικούς, ένα σύστημα σχεδιασμένο για φθορά σε καιρό πολέμου, γράφουν οι Financial Times.
Το Ιράν έχει εκτοξεύσει 400 έως 500 βαλλιστικούς πυραύλους κατά του Ισραήλ από την έναρξη της σύγκρουσης, με ρυθμό σημαντικά χαμηλότερο σε σύγκριση με τον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας πέρυσι. Ωστόσο, το Ιράν έχει επίσης εκτοξεύσει περισσότερους από 3.500 πυραύλους μικρού βεληνεκούς και drones κατά των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, σύμφωνα με το βρετανικό υπουργείο Άμυνας, το οποίο δημοσιοποίησε στοιχεία την περασμένη εβδομάδα κατά τη διάρκεια επίσκεψης στην περιοχή του υπουργού Άμυνας John Healey.
«Αυτό που με εντυπωσίασε τις τελευταίες ημέρες εδώ είναι πόσο σαφές είναι στη Μέση Ανατολή ότι το Ιράν επεκτείνει τις επιθέσεις του», δήλωσε μετά από συνάντηση με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, σεΐχη Mohammed bin Abdulrahman al-Thani, την Τρίτη.
Το υπουργείο Άμυνας των ΗΑΕ δήλωσε το Σάββατο ότι αντιμετώπισε 56 ιρανικά drones και 23 βαλλιστικούς πυραύλους τις προηγούμενες 24 ώρες, συνολικά 79 επιθέσεις — αριθμός που ξεπερνά κάθε ημερήσιο σύνολο από τις 8 Μαρτίου.
Ισραηλινές εκτιμήσεις υποδηλώνουν ότι περίπου το 70% των εκτοξευτών και του αποθέματος πυραύλων του Ιράν έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας από ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις, αν και το Reuters, επικαλούμενο αμερικανικές πηγές, ανέφερε στις 27 Μαρτίου ότι η Ουάσινγκτον μπορούσε να επιβεβαιώσει με βεβαιότητα μόνο ότι είχε καταστρέψει περίπου το ένα τρίτο του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου.
Ό,τι απομένει, ωστόσο, αποδεικνύεται δυσανάλογα δύσκολο να εξαλειφθεί.
Η αρχική φάση της εκστρατείας του Ιράν βασίστηκε σε ομοβροντίες κατά ενός προκαθορισμένου συνόλου στόχων, σύμφωνα με τον Raz Zimmt, πρώην αναλυτή στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ. «Οι αρχικές ομοβροντίες στην αρχή του πολέμου ήταν εντολές και σύνολα στόχων που είχαν δοθεί εκ των προτέρων», είπε.
Έκτοτε, το σύστημα διοίκησης του Ιράν έχει προσαρμοστεί. Οι εντολές εξακολουθούν να μεταδίδονται στην αλυσίδα διοίκησης, αλλά υπό πολύ πιο περιορισμένες συνθήκες.
Πρόσθεσε ότι παρά την απώλεια αρκετών βασικών Ιρανών στρατιωτικών ηγετών, η κεντρικοποιημένη διοίκηση και ο έλεγχος παρέμειναν. Αυτό έχει αποδειχθεί από την ικανότητα των ιρανικών δυνάμεων να αναπροσαρμόζονται αφού πλήττονται ορισμένοι στόχοι ή να πλήττουν συγκεκριμένους στόχους ως αντίποινα για πλήγματα που έχουν δεχθεί στο Ιράν.
Ένα παράδειγμα είναι το ιρανικό πλήγμα στη Ντιμόνα, την πόλη που φιλοξενεί τις μυστικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ισραήλ, στις 19 Μαρτίου, μετά από ισραηλινά πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στη Νατάνζ.
Ένα άλλο είναι η επίθεση του Ιράν στις υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Ras Laffan στο Κατάρ μετά από ισραηλινό πλήγμα στο ιρανικό κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars.
«Οι εντολές πράγματι μεταδίδονται προς τα κάτω», είπε ο Zimmt. «Ο στρατιώτης στην έρημο δεν γνωρίζει απαραίτητα ότι μόλις χτυπήθηκε η Νατάνζ και ότι τώρα είναι η στιγμή να επικεντρωθεί περισσότερο στο νότιο Ισραήλ [Ντιμόνα]. Πρέπει να φτάσει μια σαφής εντολή».
Πρόσθεσε: «Είναι ένα οργανωμένο σύστημα υπό αρκετά δύσκολες συνθήκες. Είναι σε θέση να το κάνουν».
Ωστόσο, το πού ασκείται η διοίκηση και ο έλεγχος φαίνεται να έχει μεταβληθεί μετά την έναρξη του πολέμου. «Είναι όλα αποκεντρωμένα και καθοδηγούνται από τοπική ηγεσία στις διάφορες περιοχές. Το Ιράν δημιούργησε αυτό το σύστημα επί δεκαετίες — γνώριζαν ότι αυτός ο πόλεμος ερχόταν», δήλωσε άτομο με γνώση του ζητήματος.
Το Ιράν αναφέρεται στην αποκεντρωμένη διοίκηση ως στρατηγική «μωσαϊκού» άμυνας. «Είχαμε δύο δεκαετίες για να μελετήσουμε τις ήττες του αμερικανικού στρατού ακριβώς στα ανατολικά και δυτικά μας. Έχουμε ενσωματώσει τα διδάγματα αναλόγως», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Abbas Araghchi σε ανάρτηση στο X την 1η Μαρτίου. «Η αποκεντρωμένη Άμυνα Μωσαϊκού μάς επιτρέπει να αποφασίζουμε πότε — και πώς — θα τελειώσει ο πόλεμος».
Το δόγμα του μωσαϊκού «έχει σχεδιαστεί για να επιβιώνει από αποκεφαλισμό», δήλωσε ο Behnam Ben Taleblu, ειδικός για το Ιράν στο Foundation for Defense of Democracies, προσθέτοντας ότι επιτρέπει ένα επίπεδο αυτονομίας στους διοικητές πεδίου που δεν συναντάται συνήθως σε αυταρχικούς στρατούς.
«Πιστεύω ότι η διοίκηση και ο έλεγχος έχουν κατακερματιστεί, αλλά το Khatam al-Anbiya [πολεμικό Γενικό Επιτελείο] εξακολουθεί να είναι σε θέση να ανταποκρίνεται ανάλογα. Επειδή διαθέτουν μια ευρεία επιχειρησιακή εικόνα για να βλέπουν τι έχει πληγεί και στη συνέχεια να καλούν μια μονάδα να πει “ανταποδώστε αναλόγως”».
Οι αναλυτές λένε ότι το Ιράν έχει προσαρμοστεί στις απειλές με την πάροδο των ετών.
«Το Ιράν, εδώ και καιρό, φαίνεται να έχει λάβει ορισμένα μέτρα ώστε οι δυνάμεις ασφαλείας να μπορούν να παραμείνουν ενεργές σε περίπτωση πλήγματος “αποκεφαλισμού” της ηγεσίας», δήλωσε ο Robert Tollast του Royal United Services Institute στο Λονδίνο. «Οι τοπικοί διοικητές έχουν καλή αντίληψη του τι πρέπει να κάνουν αν δεν υπάρχουν εντολές. Στην πράξη, αυτό εξακολουθεί να απαιτεί κάποιου είδους υποδομή διοίκησης και ελέγχου».
Δεδομένου ότι οι ασύρματοι και τα κινητά τηλέφωνα θα μπορούσαν να υποκλαπούν, είπε, τα πληρώματα πυραύλων ενδέχεται να χρησιμοποιούν τηλεφωνικές γραμμές πεδίου ή ακόμη και αγγελιαφόρους για να επικοινωνούν. Υπήρχαν επίσης αναφορές για στρατιωτικό σύστημα οπτικών ινών, είπε ο Tollast.
Για το Ισραήλ και τους συμμάχους του, η εκστρατεία έχει εισέλθει σε μια πιο παρατεταμένη φάση: τον εντοπισμό και την εξουδετέρωση των τελευταίων, πιο δύσκολα εντοπίσιμων στοιχείων του οπλοστασίου του Ιράν.
Ο Nadav Shoshani, εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού, δήλωσε ότι η δυναμική έχει μεταβληθεί: «Όσο μικρότεροι είναι οι αριθμοί που απομένουν, τόσο πιο χειρουργική γίνεται [η επιχείρηση]. Η απειλή μειώνεται αλλά είναι πιο δύσκολο να εντοπιστεί».
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι τα πυρά πυραύλων προέρχονται κυρίως από κινητούς εκτοξευτές και όχι από σταθερές εγκαταστάσεις σε περίπου δώδεκα τεράστια υπόγεια καταφύγια, αποκαλούμενα «πόλεις πυραύλων» του Ιράν, τα οποία έχουν βομβαρδιστεί έντονα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
«Οι εκτοξευτές πάνω από το έδαφος, με την απαιτητική σε χρόνο διαδικασία ανεφοδιασμού και στόχευσης, είναι πολύ πιο ευάλωτοι. Αλλά είναι επίσης κινητοί και πολύ πιο πολυάριθμοι και αναλώσιμοι», δήλωσε ο Jonathan Ruhe, συνεργάτης για την αμερικανική στρατηγική στο JINSA.
Ακόμη και αν ο ισχυρισμός των ΗΠΑ και του Ισραήλ ότι περισσότερο από το 70% έχει καταστραφεί ή τεθεί εκτός λειτουργίας είναι αληθής, είπε, «οι κινητοί εκτοξευτές αποτελούν την καλύτερη επιλογή του Ιράν για να διατηρήσει έναν σταθερό ρυθμό εκτόξευσης πυραύλων».
Οι εναπομείναντες εκτοξευτές του Ιράν — λιγότεροι σε αριθμό αλλά πιο δυσδιάκριτοι — μπορούν να εκτοξεύουν, να μετακινούνται και να ενσωματώνονται στο περιβάλλον, περιπλέκοντας τις προσπάθειες εντοπισμού τους.
Οι ισραηλινές αεράμυνες, εν τω μεταξύ, αναχαιτίζουν περίπου το 90% των εισερχόμενων βλημάτων, ενώ οι ημερήσιες εκτοξεύσεις του Ιράν έχουν σταθεροποιηθεί σε περίπου επτά έως 15 πυραύλους από την τρίτη ημέρα του πολέμου.
Για το Ισραήλ, αυτή είναι μια πιο διαχειρίσιμη απειλή από ό,τι αναμενόταν. «Οι αριθμοί των πυραύλων είναι πολύ χαμηλότεροι από ό,τι στο παρελθόν και πολύ χαμηλότεροι από ό,τι αναμέναμε. Είχαμε προετοιμαστεί για μεγαλύτερη απειλή», δήλωσε ο Shoshani.
Ωστόσο, το Ιράν έχει καταφέρει να πλήττει συγκεκριμένους στόχους με υψηλή ακρίβεια, εστιάζοντας νωρίς στη σύγκρουση σε εγκαταστάσεις ραντάρ. Την Παρασκευή, ένα ιρανικό drone προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε ένα αμερικανικό αεροσκάφος εναέριας επιτήρησης E-3 στο έδαφος στη Σαουδική Αραβία, με κόστος περίπου 700 εκατ. δολάρια.
Λίγοι πιστεύουν ότι το Ιράν θα εξαντλήσει πλήρως τους πυραύλους του, και οι δυνάμεις της χώρας είναι πιθανό να μπορούν να συνεχίσουν την εκστρατεία τους με μικρό αριθμό πυραύλων ημερησίως.
«Το καθεστώς χρειάζεται απλώς να αντέξει για να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο, επομένως είναι διατεθειμένο να εκτοξεύει μικρότερες ομοβροντίες σε μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, και μικρότερες ομοβροντίες κατά προκαθορισμένων στόχων είναι πιο εύκολο να συντονιστούν και να πραγματοποιηθούν», δήλωσε ο Ruhe.