Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διατύπωσε ολοένα και πιο επιθετικές απειλές να καταστρέψει τα εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν από την Τρίτη και να φέρει «Κόλαση» στη χώρα, μετά τη διάσωση ενός Αμερικανού αεροπόρου περισσότερο από μία ημέρα αφότου το μαχητικό του αεροσκάφος καταρρίφθηκε.
Το Ιράν απέρριψε το τελευταίο τελεσίγραφο του Τραμπ να επανανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, δηλώνοντας ότι θα επαναλάβει πλήρως τις λειτουργίες μόνο όταν πληρωθούν αποζημιώσεις οι ζημιές από τον πόλεμο. Η Τεχεράνη συνέχισε να πλήττει ενεργειακούς στόχους σε γειτονικές χώρες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της έδρας του πετρελαϊκού τομέα του Κουβέιτ.
Ο Τραμπ, επαναλαμβάνοντας τις απειλές του να στοχοποιήσει πολιτικές υποδομές του Ιράν, χρησιμοποίησε υβριστική λέξη σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δήλωσε στο Axios ότι θα «τα ανατινάξει όλα εκεί» εάν το Ιράν δεν καταλήξει σε συμφωνία. Είπε ότι σχεδιάζει συνέντευξη Τύπου στις 1 μ.μ. τη Δευτέρα και ανήρτησε προθεσμία την Τρίτη στις 8 μ.μ., χωρίς να προσφέρει λεπτομέρειες.
Διαπραγματεύσεις
Το Axios, ωστόσο, ανέφερε ότι οι ΗΠΑ, το Ιράν και περιφερειακοί διαμεσολαβητές συζητούν όρους για μια πιθανή εκεχειρία 45 ημερών που θα μπορούσε να οδηγήσει στο τέλος των εχθροπραξιών, επικαλούμενο τέσσερις αμερικανικές, ισραηλινές και περιφερειακές πηγές με γνώση των συνομιλιών.
Τα πρόσωπα, τα οποία δεν κατονομάστηκαν, δήλωσαν ότι οι πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας μέσα στις επόμενες 48 ώρες είναι χαμηλές. Ωστόσο, αυτή η ύστατη προσπάθεια είναι η μόνη ευκαιρία για να αποτραπεί μια δραματική κλιμάκωση του πολέμου που θα περιλαμβάνει μαζικά πλήγματα σε ιρανικές πολιτικές υποδομές και αντίποινα κατά ενεργειακών και υδάτινων εγκαταστάσεων στα κράτη του Κόλπου.
Η προθεσμία των 10 ημερών που έδωσε ο πρόεδρος Τραμπ στο Ιράν αναμενόταν να λήξει σήμερα το βράδυ. Ωστόσο, την Κυριακή ο Τραμπ παρέτεινε την προθεσμία του κατά 20 ώρες και ανήρτησε στο Truth Social μια νέα προθεσμία για την Τρίτη στις 8 μ.μ. (ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ).
Ο Τραμπ δήλωσε στο Axios την Κυριακή ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται «σε βαθιές διαπραγματεύσεις» με το Ιράν και ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία πριν από τη λήξη της προθεσμίας του την Τρίτη. «Υπάρχει καλή πιθανότητα, αλλά αν δεν κάνουν συμφωνία, θα τα ανατινάξω όλα εκεί», είπε.
Ο Τραμπ έχει απειλήσει να καταστρέψει υποδομές που είναι ζωτικής σημασίας για τους Ιρανούς πολίτες εάν δεν καταφέρει να επιτύχει συμφωνία με το καθεστώς. Τέτοιες επιθέσεις θα μπορούσαν να συνιστούν εγκλήματα πολέμου και το Ιράν έχει απειλήσει να ανταποδώσει με επιθέσεις κατά υποδομών στο Ισραήλ και στα κράτη του Κόλπου.
Δύο πηγές ανέφεραν ότι το επιχειρησιακό σχέδιο για μια μαζική αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία βομβαρδισμών κατά των ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν είναι έτοιμο, αλλά τόνισαν ότι η παράταση της προθεσμίας του Τραμπ είχε ως στόχο να δοθεί μια τελευταία ευκαιρία για την επίτευξη συμφωνίας.
Τέσσερις πηγές με γνώση των διπλωματικών προσπαθειών ανέφεραν ότι οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται μέσω Πακιστανών, Αιγυπτίων και Τούρκων διαμεσολαβητών, καθώς και μέσω ανταλλαγής μηνυμάτων μεταξύ του απεσταλμένου του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ έδωσε στο Ιράν αρκετές προτάσεις τις τελευταίες ημέρες, αλλά μέχρι στιγμής οι Ιρανοί αξιωματούχοι δεν τις έχουν αποδεχθεί.
Οι πηγές ανέφεραν ότι οι διαμεσολαβητές συζητούν με τις πλευρές τους όρους μιας συμφωνίας δύο φάσεων· η πρώτη φάση θα είναι μια πιθανή εκεχειρία 45 ημερών κατά τη διάρκεια της οποίας θα γίνει διαπραγμάτευση για μόνιμο τέλος του πολέμου.
Η εκεχειρία θα μπορούσε να παραταθεί εάν χρειαζόταν περισσότερος χρόνος για τις συνομιλίες, ανέφερε μία από τις πηγές.
Η δεύτερη φάση θα είναι μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.
Οι πηγές ανέφεραν ότι οι διαμεσολαβητές εκτιμούν πως το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και μια λύση για το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν — είτε μέσω απομάκρυνσής του από τη χώρα είτε μέσω αραίωσης — πρέπει να αποτελέσουν αποτέλεσμα μιας τελικής συμφωνίας.
Οι διαμεσολαβητές εργάζονται σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που θα μπορούσε να λάβει το Ιράν σχετικά με το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, ανέφεραν οι πηγές.
Αυτά τα δύο ζητήματα αποτελούν τα βασικά διαπραγματευτικά χαρτιά του Ιράν στις συνομιλίες και οι Ιρανοί δεν θα συμφωνήσουν να τα εγκαταλείψουν πλήρως μόνο για μια εκεχειρία 45 ημερών, ανέφεραν δύο από τις πηγές.
Οι διαμεσολαβητές θέλουν να δουν εάν το Ιράν θα μπορούσε να λάβει μερικά μέτρα και στα δύο ζητήματα στην πρώτη φάση της συμφωνίας. Εργάζονται επίσης πάνω σε βήματα που θα μπορούσε να λάβει η κυβέρνηση Τραμπ για να παράσχει στο Ιράν εγγυήσεις ότι η εκεχειρία δεν θα είναι προσωρινή και ότι ο πόλεμος δεν θα επαναληφθεί.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι κατέστησαν σαφές στους διαμεσολαβητές ότι δεν θέλουν να βρεθούν σε μια κατάσταση όπως στη Γάζα ή στον Λίβανο, όπου υπάρχει εκεχειρία στα χαρτιά, αλλά οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπορούν να επιτεθούν ξανά όποτε θέλουν.
Οι διαμεσολαβητές εργάζονται επίσης σε άλλα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που θα μπορούσαν να λάβουν οι ΗΠΑ και τα οποία θα ανταποκρίνονται σε ορισμένες από τις απαιτήσεις του Ιράν.
Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει.
Μια πηγή με άμεση γνώση ανέφερε ότι οι διαμεσολαβητές ανησυχούν έντονα ότι τα ιρανικά αντίποινα για ένα αμερικανοϊσραηλινό πλήγμα στις ενεργειακές υποδομές της χώρας θα είναι καταστροφικά για τις πετρελαϊκές και υδάτινες εγκαταστάσεις των χωρών του Κόλπου.
Οι διαμεσολαβητές δήλωσαν στους Ιρανούς αξιωματούχους ότι δεν υπάρχει χρόνος για περαιτέρω διαπραγματευτικές τακτικές και τόνισαν ότι οι επόμενες 48 ώρες αποτελούν την τελευταία ευκαιρία για να επιτευχθεί συμφωνία και να αποτραπεί μαζική καταστροφή για τη χώρα.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι, τουλάχιστον δημοσίως, εξακολουθούν να τηρούν εξαιρετικά σκληρή στάση και να απορρίπτουν οποιεσδήποτε παραχωρήσεις. Το ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης δήλωσε την Κυριακή ότι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ «δεν θα επιστρέψει ποτέ» σε αυτό που ήταν πριν από τον πόλεμο, ειδικά για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Χτυπήματα
Η κατάρριψη αμερικανικών αεροσκαφών, πάντως, έπληξε την εικόνα αήττητου που επιδίωκε να προβάλλει ο Τραμπ, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν εισέρχεται στον δεύτερο μήνα του. Οι επιθέσεις του Ιράν έχουν φέρει τα Στενά του Ορμούζ — μέσω των οποίων διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου — σχεδόν σε ακινησία, αυξάνοντας τις τιμές ενέργειας και αναστατώνοντας τις παγκόσμιες αγορές.
Δεκαπέντε πλοία διήλθαν από τα στενά με την άδεια του Ιράν τις τελευταίες 24 ώρες, μετέδωσε το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars, προσθέτοντας ότι αυτό παραμένει περίπου 90% χαμηλότερο από πριν την έναρξη της σύγκρουσης.
Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν μετά τις τελευταίες απειλές του Τραμπ, με το Brent να ενισχύεται περίπου κατά 1,4% και να διαπραγματεύεται πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι. Οι ιαπωνικές μετοχές σημείωσαν άνοδο στις πρώτες συναλλαγές της Δευτέρας μετά από αναφορές ότι ορισμένα πλοία διήλθαν από τα στενά.
Στις ΗΠΑ, οι μέσες εθνικές τιμές λιανικής της βενζίνης ξεπέρασαν τα 4 δολάρια ανά γαλόνι για πρώτη φορά από το 2022. Η υπέρβαση αυτού του κρίσιμου ψυχολογικού ορίου δημιουργεί πολιτικό κίνδυνο για την κυβέρνηση Τραμπ και τους Ρεπουμπλικανούς, καθώς οι καταναλωτές ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για το κόστος ζωής ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Το Ισραήλ εκτιμά ότι το Ιράν διαθέτει ακόμη περισσότερους από 1.000 πυραύλους ικανούς να το πλήξουν, ενώ το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ στον Λίβανο περιλαμβάνει έως και 10.000 πυραύλους μικρότερης εμβέλειας, σύμφωνα με στρατιωτικές ενημερώσεις που επικαλούνται ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αυτό το Σαββατοκύριακο.
Ο πετρελαϊκός τομέας του Κουβέιτ δέχθηκε νέα επίθεση την Κυριακή, με επιδρομές drones να προκαλούν πυρκαγιές σε διυλιστήρια και πετροχημικές εγκαταστάσεις. Οι επιθέσεις σημειώθηκαν λίγες ώρες μετά το χτύπημα της έδρας της Kuwait Petroleum Corp., η οποία στεγάζει επίσης το υπουργείο πετρελαίου της χώρας, σε παρόμοια επίθεση.
Ξεχωριστή επίθεση σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και αφαλάτωσης νερού προκάλεσε σημαντικές ζημιές, θέτοντας εκτός λειτουργίας δύο μονάδες παραγωγής.
Η Borouge PLC ανέστειλε τη λειτουργία σε μονάδα πετροχημικών στο Άμπου Ντάμπι μετά από πολλαπλές πυρκαγιές που προκλήθηκαν από συντρίμμια που έπεσαν έπειτα από αναχαιτίσεις ιρανικών επιθέσεων, ανέφερε το κυβερνητικό γραφείο μέσων ενημέρωσης.
Το Ισραήλ δήλωσε την Κυριακή ότι έπληξε περισσότερα από 120 συστήματα αεράμυνας και πυραύλων στο κεντρικό και δυτικό Ιράν τις τελευταίες 24 ώρες. Ο υπουργός Άμυνας της χώρας απείλησε με περαιτέρω επιθέσεις σε ιρανικές υποδομές.
Ένα ιρανικό μπαράζ πυραύλων στόχευσε βιομηχανική εγκατάσταση στο νότιο Ισραήλ, όπου θραύσματα προκάλεσαν μικρές ζημιές σε εργοστάσιο χωρίς να αναφερθούν τραυματισμοί, δήλωσε η πυροσβεστική υπηρεσία της χώρας.
Εν τω μεταξύ, το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν δήλωσε σε ανάρτηση στο X την Κυριακή ότι συζήτησε με το Ιράν πιθανές επιλογές για τη διασφάλιση της «ομαλής ροής» μέσω του Ορμούζ.
Το Ιράν ανακοίνωσε το Σάββατο ότι το Ιράκ θα εξαιρεθεί από τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα στα στενά, επιτρέποντας έως και 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως ιρακινού πετρελαίου. Ιρακινός αξιωματούχος τήρησε επιφυλακτική στάση, λέγοντας ότι οι όγκοι θα εξαρτηθούν από το κατά πόσο οι ναυτιλιακές εταιρείες είναι διατεθειμένες να αναλάβουν τον κίνδυνο εισόδου στα στενά.
Το Suezmax Ocean Thunder, ένα πετρελαιοφόρο που φόρτωσε το φορτίο του στον τερματικό σταθμό της Βασόρας στο Ιράκ στις αρχές Μαρτίου, εξήλθε από τα στενά με προορισμό τη Μαλαισία, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης δεξαμενόπλοιων που συγκέντρωσε το Bloomberg. Τέτοια πλοία μπορούν να μεταφέρουν περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια αργού πετρελαίου.