Οι ΗΠΑ και το Ιράν απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, παρά τις πολύωρες συνομιλίες που ολοκληρώθηκαν σήμερα στην πακιστανική πρωτεύουσα Ισλαμαμπάντ, θέτοντας σε κίνδυνο μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός.
Κάθε πλευρά επέρριψε ευθύνες στην άλλη για την αποτυχία των 21 ωρών διαπραγματεύσεων να τερματίσουν τις συγκρούσεις, οι οποίες έχουν σκοτώσει χιλιάδες ανθρώπους και έχουν εκτινάξει τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου από τότε που ξεκίνησαν πριν από περισσότερο από έξι εβδομάδες.
«Τα κακά νέα είναι ότι δεν καταλήξαμε σε συμφωνία, και νομίζω ότι αυτό είναι πολύ χειρότερα νέα για το Ιράν, παρά για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής», δήλωσε ο αντιπρόεδρος JD Vance, επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας, σε δημοσιογράφους λίγο πριν αναχωρήσει από το Ισλαμαμπάντ.
Οι θέσεις
«Έτσι επιστρέφουμε στις Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς να έχει επιτευχθεί συμφωνία. Έχουμε καταστήσει απολύτως σαφές ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές μας». Η αμερικανική αντιπροσωπεία αναχώρησε αργότερα από το Πακιστάν, ενώ οι Ιρανοί επρόκειτο να αποχωρήσουν αργότερα την Κυριακή, δήλωσαν δύο πακιστανικές πηγές στο Reuters.
Ο Vance δήλωσε ότι το Ιράν επέλεξε να μην αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους, συμπεριλαμβανομένης της μη κατασκευής πυρηνικών όπλων.
«Πρέπει να δούμε μια σαφή δέσμευση ότι δεν θα επιδιώξουν την απόκτηση πυρηνικού όπλου και ότι δεν θα επιδιώξουν τα μέσα που θα τους επέτρεπαν να το αποκτήσουν γρήγορα. Αυτός είναι ο βασικός στόχος του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών και αυτό προσπαθήσαμε να επιτύχουμε μέσω αυτών των διαπραγματεύσεων».
Οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, μετά από κατάπαυση του πυρός νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, ήταν η πρώτη άμεση συνάντηση ΗΠΑ–Ιράν εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία και οι υψηλότερου επιπέδου συζητήσεις από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Tasnim ανέφερε ότι «υπερβολικές» αμερικανικές απαιτήσεις εμπόδισαν την επίτευξη συμφωνίας. Άλλα ιρανικά μέσα ανέφεραν ότι υπήρξε συμφωνία σε ορισμένα ζητήματα, αλλά ότι το Στενό του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτέλεσαν τα βασικά σημεία διαφωνίας.
Εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε κλίμα δυσπιστίας. «Είναι φυσικό να μην περιμέναμε να καταλήξουμε σε συμφωνία σε μία μόνο συνεδρίαση», δήλωσε ο εκπρόσωπος, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
«Είναι επιτακτικό τα μέρη να συνεχίσουν να τηρούν τη δέσμευσή τους για κατάπαυση του πυρός», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν Ishaq Dar σε ανακοίνωση μετά τις συνομιλίες. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν την Τρίτη σε κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης του πολέμου που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Στη σύντομη συνέντευξη Τύπου του, ο Vance δεν αναφέρθηκε στην επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, ενός κομβικού σημείου διέλευσης για περίπου το 20% της παγκόσμιας ενεργειακής προσφοράς, το οποίο η Τεχεράνη έχει αποκλείσει από την έναρξη του πολέμου.
Ο Vance δήλωσε ότι είχε μιλήσει με τον πρόεδρο Donald Trump έως και δώδεκα φορές κατά τη διάρκεια των συνομιλιών. Ωστόσο, ακόμη και καθώς οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονταν, ο Trump δήλωσε το Σάββατο ότι μια συμφωνία δεν είναι απολύτως απαραίτητη.
«Διαπραγματευόμαστε, είτε κάνουμε συμφωνία είτε όχι δεν έχει σημασία για μένα, γιατί έχουμε κερδίσει», δήλωσε στους δημοσιογράφους.
Η αμερικανική αντιπροσωπεία περιλάμβανε τον ειδικό απεσταλμένο Steve Witkoff και τον γαμπρό του Trump, Jared Kushner. Η ιρανική ομάδα περιλάμβανε τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Mohammad Baqer Qalibaf και τον υπουργό Εξωτερικών Abbas Araqchi.
Το Στενό του Ορμούζ
«Υπήρξαν εναλλαγές διάθεσης από τις δύο πλευρές και η ένταση ανέβαινε και κατέβαινε κατά τη διάρκεια της συνάντησης», δήλωσε πακιστανική πηγή, αναφερόμενη σε έναν αρχικό γύρο συνομιλιών που συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας.
Το Ισλαμαμπάντ, μια πόλη με περισσότερους από 2 εκατομμύρια κατοίκους, τέθηκε σε καθεστώς lockdown κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, με χιλιάδες παραστρατιωτικούς και στρατιώτες στους δρόμους.
Πριν από την έναρξη των συνομιλιών, ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν παγωμένα περιουσιακά στοιχεία στο Κατάρ και σε άλλες ξένες τράπεζες. Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε ότι συμφωνήθηκε η αποδέσμευση των χρημάτων.
Πέρα από την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό, η Τεχεράνη απαιτεί έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων και κατάπαυση του πυρός σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση και αξιωματούχους.
Η Τεχεράνη επιδιώκει επίσης να εισπράττει τέλη διέλευσης στο Στενό του Ορμούζ.
Παρά τις διαφορές στο Ισλαμαμπάντ, τρία υπερδεξαμενόπλοια πλήρως φορτωμένα με πετρέλαιο διήλθαν από το Στενό του Ορμούζ το Σάββατο, σύμφωνα με δεδομένα ναυτιλίας, σε αυτό που φάνηκε να είναι τα πρώτα πλοία που εξήλθαν από τον Κόλπο μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Εκατοντάδες δεξαμενόπλοια παραμένουν ακόμη εγκλωβισμένα στον Κόλπο, αναμένοντας να εξέλθουν κατά τη διάρκεια της περιόδου της δίμηνης κατάπαυσης του πυρός.
Οι δηλωμένοι στόχοι του Trump έχουν μεταβληθεί, αλλά ως ελάχιστο επιδιώκει την ελεύθερη διέλευση της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας μέσω του στενού και την αποδυνάμωση του πυρηνικού προγράμματος εμπλουτισμού του Ιράν ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν μπορεί να κατασκευάσει ατομική βόμβα.
Η Τεχεράνη έχει επί μακρόν αρνηθεί ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Ο σύμμαχος των ΗΠΑ, το Ισραήλ, έχει επίσης βομβαρδίσει μαχητές της Hezbollah στον Λίβανο που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη και δηλώνει ότι η σύγκρουση αυτή δεν αποτελεί μέρος της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Το Ιράν επιμένει ότι οι μάχες στον Λίβανο πρέπει να σταματήσουν.