Σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού βρίσκεται ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), καθώς η συνεχιζόμενη κρίση στα Στενά του Ορμούζ απειλεί να μετατραπεί σε μια άνευ προηγουμένου παγκόσμια αγροδιατροφική καταστροφή. Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο του Οργανισμού, Maximo Torero, η διεθνής κοινότητα αντιμετωπίζει μια «τέλεια καταιγίδα» που μπορεί να εκτινάξει τον πληθωρισμό των τροφίμων και να προκαλέσει έλλειψη βασικών αγαθών, ξεπερνώντας σε ένταση ακόμη και την κρίση της πανδημίας.
«Το ρολόι χτυπά», τόνισε ο κ. Torero, υπογραμμίζοντας ότι η διακοπή της ναυσιπλοΐας πλήττει τη ρίζα της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας: την παραγωγή.
Το «Μπλόκο» στα Λιπάσματα και η Ακαμψία της Αγοράς
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ ως ενεργειακού κόμβου είναι παγκοσμίως γνωστή. Ωστόσο, τα στοιχεία του FAO αποκαλύπτουν μια εξίσου κρίσιμη πτυχή: το πέρασμα αποτελεί την κύρια αρτηρία για τη διακίνηση κρίσιμων αγροτικών εισροών, κυρίως λιπασμάτων και βασικών συστατικών τους. Σύμφωνα με την ανάλυση του Οργανισμού, από τα Στενά διέρχεται το 20% έως 45% των συνολικών παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά για τα ποσοστά του παγκόσμιου εμπορίου που διακινούνται μέσω των Στενών:
- Ουρία: Το 33% του παγκόσμιου εμπορίου.
- Αμμωνία: Το 33% των διεθνών εξαγωγών.
- Λιπάσματα DAP: Το 15% της παγκόσμιας διακίνησης.
Όπως επισημαίνει ο FAO, οι αγορές ενέργειας και λιπασμάτων είναι εξαιρετικά ανελαστικές. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια μικρή μείωση του όγκου που διακινείται μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα μεγάλη και ταχύτατη αύξηση των τιμών.
Από την «Κρίση Εισροών» στην «Καταστροφή Αποδόσεων»
«Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια κρίση εισροών. Δεν θέλουμε να την αφήσουμε να μετατραπεί σε καταστροφή», δήλωσε χαρακτηριστικά ο David Laborde. Εάν οι αγρότες δεν έχουν πρόσβαση σε λιπάσματα και ενέργεια τώρα, κατά την κρίσιμη περίοδο των καλλιεργητικών ημερολογίων, ο κίνδυνος είναι διπλός: η δραματική μείωση των αποδόσεων τα έτη 2026 και 2027, και η πιθανή στροφή της γης προς τα βιοκαύσιμα αντί για τα τρόφιμα.
Ο Κίνδυνος της «Τέλειας Καταιγίδας» και η Ανάγκη για Δράση
Ο FAO προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι σήμερα είναι σημαντικά μεγαλύτεροι από ό,τι το 2022. Εάν η κρίση στα Στενά του Ορμούζ συμπέσει με έντονα καιρικά φαινόμενα, όπως ένα ισχυρό El Niño, οι συνθήκες για μια «τέλεια καταιγίδα» είναι παρούσες. Σε αντίθεση όμως με τις φυσικές καταστροφές, η κρίση στα Στενά «είναι κάτι που οι κυβερνήσεις μπορούν και πρέπει να επιλύσουν», τόνισε ο Torero.
Ο Οργανισμός απευθύνει έκκληση για άμεση, συντονισμένη δράση: αποφυγή εξαγωγικών περιορισμών και ενεργοποίηση πολυμερών μηχανισμών χρηματοδότησης, όπως ο «Μηχανισμού αντιμετώπισης επισιτιστικών σοκ» (Food Shock Window) του ΔΝΤ.