Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ανατρέπει τις προβλέψεις για ανάπτυξη και πληθωρισμό, σύμφωνα με το World Economic Outlook του ΔΝΤ.
Το Ταμείο παρουσιάζει ένα βασικό σενάριο αλλά και δύο εναλλακτικά δυσμενή σενάρια, τα οποία διαφοροποιούνται κυρίως ως προς την ένταση και τη διάρκεια του ενεργειακού σοκ και τις επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
Βασικό σενάριο: Σύντομη σύγκρουση και σταδιακή εξομάλυνση
Το βασικό («reference») σενάριο στηρίζεται στην παραδοχή ότι ο πόλεμος θα έχει περιορισμένη διάρκεια, οι διαταραχές στην παραγωγή και τις μεταφορές θα υποχωρήσουν έως τα μέσα του 2026 και οι αγορές θα επανέλθουν σταδιακά σε κανονικότητα.
- Αύξηση τιμών ενέργειας χωρίς εκτροχιασμό (πετρέλαιο +21,4% το 2026)
- Διαφοροποίηση νομισματικής πολιτικής μεταξύ περιοχών
- Διατήρηση αυξημένης αβεβαιότητας έως το 2027
Με αυτές τις παραδοχές, η παγκόσμια ανάπτυξη διαμορφώνεται στο 3,1% το 2026 και ο πληθωρισμός στο 4,4%.
Αρνητικό σενάριο: Προσωρινό αλλά ισχυρό ενεργειακό σοκ
Στο δυσμενές («adverse») σενάριο, το ΔΝΤ υποθέτει σημαντική αλλά προσωρινή διαταραχή στις αγορές ενέργειας και τροφίμων.
- Άνοδος τιμών πετρελαίου κατά 80% (περίπου 100 δολ./βαρέλι το 2026)
- Αύξηση τιμών φυσικού αερίου έως 160% σε Ευρώπη και Ασία
- Άνοδος τιμών τροφίμων κατά 2,5%
- Αύξηση πληθωριστικών προσδοκιών έως 0,5 ποσοστιαίες μονάδες
- Επιδείνωση χρηματοπιστωτικών συνθηκών και αύξηση risk premiums
Το σοκ θεωρείται παροδικό, με σταδιακή αποκλιμάκωση το 2027. Στο σενάριο αυτό, η παγκόσμια ανάπτυξη υποχωρεί στο 2,5% το 2026 και ο πληθωρισμός αυξάνεται στο 5,4%.
Σοβαρό σενάριο: Παρατεταμένη κρίση και έντονη αποσταθεροποίηση
Στο πιο ακραίο («severe») σενάριο, η σύγκρουση διαρκεί περισσότερο και προκαλεί βαθύτερες διαταραχές στην παγκόσμια οικονομία:
- Άνοδος τιμών πετρελαίου έως 100% και διατήρηση σε υψηλά επίπεδα
- Αύξηση τιμών φυσικού αερίου έως 200%
- Άνοδος τιμών τροφίμων έως 10%
- Αύξηση πληθωριστικών προσδοκιών έως 1 ποσοστιαία μονάδα
- Έντονο «risk-off» σοκ και αύξηση επιτοκίων
Το σοκ είναι παρατεταμένο και προκαλεί ισχυρές δευτερογενείς επιπτώσεις. Σε αυτή την περίπτωση, η παγκόσμια ανάπτυξη υποχωρεί κοντά στο 2% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός υπερβαίνει το 6% έως το 2027.
Η μεγάλη εικόνα
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η πορεία της παγκόσμιας οικονομίας θα εξαρτηθεί από την ένταση και τη διάρκεια του πολέμου, την εξέλιξη των τιμών ενέργειας και τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών.
Παρά το βασικό σενάριο σταθεροποίησης, οι καθοδικοί κίνδυνοι παραμένουν ισχυροί, διατηρώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας πιο έντονης επιβράδυνσης ή ακόμη και παγκόσμιας ύφεσης.
Ευρωζώνη και ΗΠΑ: Διαφορετικές ταχύτητες
Στο βασικό σενάριο, το World Economic Outlook του ΔΝΤ καταγράφει διαφοροποιημένη εικόνα μεταξύ των δύο μεγαλύτερων ανεπτυγμένων οικονομιών, με τις ΗΠΑ να εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε σχέση με την Ευρωζώνη, η οποία επηρεάζεται εντονότερα από το ενεργειακό σοκ.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το ΔΝΤ προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 2,3% το 2026 και 2,1% το 2027, επίπεδα που παραμένουν σχετικά υψηλά για ανεπτυγμένη οικονομία.
Η αμερικανική οικονομία συνεχίζει να στηρίζεται:
- στην ισχυρή ιδιωτική κατανάλωση,
- στις επενδύσεις, ιδιαίτερα σε τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη,
- και στις πιο ευνοϊκές χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι παραμένουν, κυρίως λόγω:
- της ανόδου του πληθωρισμού από τις τιμές ενέργειας,
- και της πιθανής αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής εάν ενισχυθούν οι πληθωριστικές προσδοκίες.
Αντίθετα, η Ευρωζώνη εμφανίζει σαφώς χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, με το ΔΝΤ να προβλέπει 1,1% το 2026 και 1,2% το 2027.
Η πιο αδύναμη επίδοση αποδίδεται κυρίως:
- στη μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας,
- στην άνοδο των τιμών φυσικού αερίου,
- και στην επιβάρυνση της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης.
Παράλληλα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη παραμένει πιο επίμονος σε σχέση με τις ΗΠΑ, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.