Οι ΗΠΑ και το Ιράν διαπραγματεύονται ένα τρισέλιδο σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου, με ένα από τα υπό εξέταση στοιχεία να είναι η αποδέσμευση 20 δισ. δολαρίων παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων από τις ΗΠΑ, με αντάλλαγμα την εγκατάλειψη από το Ιράν των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και δύο ακόμη πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις συνομιλίες.
Έχει σημειωθεί σταθερή πρόοδος στις διαπραγματεύσεις αυτή την εβδομάδα, αν και παραμένουν σημαντικά κενά. Μια συμφωνία υπό αυτούς τους όρους θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου, ενδέχεται όμως να προκαλέσει αντιδράσεις από σκληροπυρηνικούς κύκλους έναντι του Ιράν, υποστηρίζει το Axios.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη ότι οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν πιθανότατα θα συναντηθούν αυτό το Σαββατοκύριακο για έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας. Οι συνομιλίες αναμένεται να πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ, πιθανότατα την Κυριακή, σύμφωνα με πηγή με γνώση της διαμεσολάβησης.
Το Πακιστάν διαμεσολαβεί στις διαπραγματεύσεις, με παρασκηνιακή υποστήριξη από την Αίγυπτο και την Τουρκία.
Βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης Τραμπ είναι να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα έχει πρόσβαση στο απόθεμα περίπου 2.000 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου που βρίσκεται θαμμένο σε υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις, και ειδικότερα στα 450 κιλά με εμπλουτισμό 60%.
Οι Ιρανοί, από την πλευρά τους, χρειάζονται χρηματοδότηση.
Τα μέρη διαπραγματεύονται το τι θα συμβεί με το απόθεμα ουρανίου, καθώς και το ύψος των κεφαλαίων που θα αποδεσμευτούν. Συζητούν επίσης τους όρους υπό τους οποίους το Ιράν θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τα χρήματα.
Σύμφωνα με δύο πηγές, οι ΗΠΑ σε προηγούμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων ήταν διατεθειμένες να αποδεσμεύσουν 6 δισ. δολάρια για την αγορά τροφίμων, φαρμάκων και άλλων ανθρωπιστικών αγαθών από το Ιράν. Το Ιράν ζήτησε 27 δισ. δολάρια.
Το τελευταίο ποσό που συζητείται μεταξύ των δύο πλευρών είναι τα 20 δισ. δολάρια. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι πρόκειται για πρόταση των ΗΠΑ, ενώ άλλος χαρακτήρισε την ιδέα «χρήματα έναντι ουρανίου» ως «μία από τις πολλές συζητήσεις».
Παράλληλα, οι ΗΠΑ ζήτησαν από το Ιράν να μεταφέρει όλο το πυρηνικό του υλικό στις ΗΠΑ, ενώ η ιρανική πλευρά συμφώνησε μόνο σε «απεμπλουτισμό» (down-blending) εντός του Ιράν.
Σύμφωνα με συμβιβαστική πρόταση που βρίσκεται υπό συζήτηση, μέρος του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου θα μεταφερθεί σε τρίτη χώρα -όχι απαραίτητα στις ΗΠΑ- ενώ ένα άλλο μέρος θα απεμπλουτιστεί εντός Ιράν υπό διεθνή επιτήρηση.
Το τρισέλιδο μνημόνιο κατανόησης (MOU) που διαπραγματεύονται οι δύο πλευρές περιλαμβάνει επίσης ένα «εθελοντικό» μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν.
Οι ΗΠΑ απαίτησαν στον προηγούμενο γύρο συνομιλιών μορατόριουμ 20 ετών, ενώ το Ιράν πρότεινε πέντε έτη. Οι διαμεσολαβητές εξακολουθούν να προσπαθούν να γεφυρώσουν τη διαφορά.
Στο πλαίσιο του MOU, το Ιράν θα μπορεί να διατηρεί ερευνητικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες για την παραγωγή ιατρικών ισοτόπων, αλλά θα δεσμευτεί ότι όλες οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του θα είναι υπέργειες. Οι υπάρχουσες υπόγειες εγκαταστάσεις θα τεθούν εκτός λειτουργίας.
Το MOU περιλαμβάνει επίσης ρυθμίσεις για τα Στενά του Ορμούζ, αν και σύμφωνα με τις πηγές παραμένουν σημαντικές διαφωνίες στο ζήτημα αυτό.
Δεν είναι σαφές εάν το μνημόνιο καλύπτει τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν και τη στήριξή του σε περιφερειακές παραστρατιωτικές οργανώσεις.
Το Ισραήλ και σκληροπυρηνικοί Ρεπουμπλικανοί στην Ουάσιγκτον έχουν στο παρελθόν απαιτήσει να περιλαμβάνονται αυτά τα ζητήματα σε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με το Ιράν.
Οι Ρεπουμπλικανοί -και ο ίδιος ο Τραμπ- είχαν επίσης επικρίνει τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα για την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων στο πλαίσιο της συμφωνίας του 2015. Η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να επιμείνει στον περιορισμό της χρήσης των αποδεσμευμένων κεφαλαίων.
Τι λένε οι αξιωματούχοι: «Το Ιράν έχει κινηθεί. Αλλά όχι αρκετά. Το τι χρειάζεται για να προχωρήσει περισσότερο, θα το δούμε», δήλωσε ένας από τους Αμερικανούς αξιωματούχους.
«Το Ιράν θέλει σαφώς τα 20 δισ. δολάρια -και πολύ περισσότερα. Θέλει να πουλά πετρέλαιο χωρίς κυρώσεις και να συμμετέχει στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όμως θέλει επίσης να διατηρήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να χρηματοδοτεί οργανώσεις όπως η Χαμάς. Και δεν είναι διατεθειμένο να τα εγκαταλείψει σε βαθμό που να εξασφαλίσει όσα του προσφέρουμε», πρόσθεσε.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δήλωσε ότι οι συνομιλίες ήταν «παραγωγικές», αλλά ότι οι ΗΠΑ «δεν διαπραγματεύονται μέσω του Τύπου», προσθέτοντας ότι «ανώνυμες πηγές δεν γνωρίζουν τι λένε».
Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε στο Fox News ότι ο Τραμπ είχε απευθείας συνομιλίες με το Ιράν και ότι η κατάσταση «έγινε έντονη» σε πρόσφατη επικοινωνία.
Ο Τραμπ δήλωσε επίσης ότι το Ιράν συμφώνησε να δεσμευτεί ότι «δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα», ενώ ανέφερε ότι θα παραδώσει στις ΗΠΑ «τη σκόνη πυρηνικού υλικού», αναφερόμενος στο απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου. «Είμαστε πολύ κοντά σε συμφωνία. Αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι εχθροπραξίες θα επανεκκινήσουν», δήλωσε.
Κατέστησε επίσης σαφές ότι είναι διατεθειμένος να παρατείνει την εκεχειρία πέραν της 21ης Απριλίου, εφόσον χρειαστεί.
Την Παρασκευή, οι διαμεσολαβητές από Πακιστάν, Αίγυπτο και Τουρκία θα πραγματοποιήσουν τετραμερή συνάντηση με Σαουδάραβες αξιωματούχους στο περιθώριο διπλωματικού φόρουμ στην Τουρκία. Η συνάντηση θα επικεντρωθεί στις προσπάθειες επίτευξης συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.