Το βασικό μήνυμα που έστειλε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο με την ολοκλήρωση της Εαρινής Συνόδου του στην Ουάσιγκτον είναι σαφές -και με αποδέκτη και τον Ντόναλντ Τραμπ: η παγκόσμια οικονομία δεν αντέχει μια παρατεταμένη γεωπολιτική σύγκρουση και το κόστος των μονομερών ενεργειών μεταφέρεται πλέον άμεσα στην ανάπτυξη, στον πληθωρισμό και στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Το Ταμείο αναγνωρίζει ότι το βασικό του σενάριο έχει ήδη ξεπεραστεί από τις εξελίξεις. Η πρόβλεψη για παγκόσμια ανάπτυξη 3,1% για το 2026 θεωρείται πλέον ξεπερασμένη, με το ΔΝΤ να «βλέπει» την οικονομία να κινείται προς το δυσμενές σενάριο του 2,5%, ενώ σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης στη Μέση Ανατολή δεν αποκλείεται ακόμη και ύφεση.
Είναι ίσως από τις ελάχιστες Συνόδους που υπουργοί Οικονομικών και κεντρικοί τραπεζίτες συμφωνούν για την παγκόσμια οικονομική κατάσταση και τις προοπτικές της. Πολλοί, στο περιθώριο της Συνόδου, εξέφρασαν τη δυσφορία τους ότι η τύχη των χωρών τους εξαρτάται μόνο από δύο ανθρώπους: Τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Οι εκτιμήσεις είναι ενδεικτικές:
- Το Brent αναμένεται να κινηθεί κατά μέσο όρο στα 112 δολάρια το δεύτερο τρίμηνο.
- Ακόμη και με αποκλιμάκωση, δύσκολα θα υποχωρήσει κάτω από τα 80 δολάρια έως το τέλος του έτους.
Παράλληλα, η άνοδος των τιμών των καυσίμων έχει ήδη αρχίσει να μεταφέρεται στον πληθωρισμό. Τα στοιχεία της ευρωζώνης δείχνουν αύξηση στο 2,6% τον Μάρτιο, με τις εκτιμήσεις να συγκλίνουν ότι θα ξεπεράσει το 3% τους επόμενους μήνες.
Ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού επιστρέφει
Όπως έχουμε γράψει από την προηγούμενη εβδομάδα, υπό τη βαριά σκιά του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι παρεμβάσεις αξιωματούχων συνέκλιναν σε ένα βασικό συμπέρασμα: η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε φάση έντονης αβεβαιότητας, με τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού να επανέρχεται με όρους που δεν μπορούν πλέον να αγνοηθούν.
Το ΔΝΤ περιγράφει μια κλιμακούμενη εικόνα κινδύνου: από ένα σενάριο περιορισμένης σύγκρουσης με συγκρατημένες επιπτώσεις, έως ένα ενδεχόμενο γενικευμένης ανάφλεξης που θα μπορούσε να συμπιέσει την παγκόσμια οικονομία κοντά στο 2%.
Η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Kristalina Georgieva, στις τελευταίες της παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια της Συνόδου, έστειλε ακόμη πιο σαφές μήνυμα προειδοποίησης, τονίζοντας ότι «ζούμε σε έναν κόσμο αυξημένης αβεβαιότητας» και ότι το ενεργειακό σοκ από τη σύγκρουση «θα επηρεάσει όλους», με δυσανάλογο κόστος για τις πιο ευάλωτες οικονομίες.
Όπως υπογράμμισε, οι κεντρικές τράπεζες καλούνται πλέον να κινηθούν σε ένα εξαιρετικά λεπτό σημείο ισορροπίας, καθώς η άνοδος των τιμών ενέργειας συμπίπτει με επιβράδυνση της ζήτησης, αυξάνοντας τον κίνδυνο να μετατραπεί ένα σοκ προσφοράς σε ευρύτερη οικονομική κρίση. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης, η παγκόσμια οικονομία θα υποστεί «μόνιμες ουλές», επισημαίνοντας ότι η διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες και στις αγορές ενέργειας έχει ήδη ανατρέψει την προηγούμενη δυναμική ανάπτυξης.
Στο πλαίσιο αυτό, κατέστησε σαφές ότι ο κίνδυνος ταυτόχρονης επιβράδυνσης και υψηλού πληθωρισμού δεν είναι πλέον θεωρητικός, αλλά αποτελεί βασικό σενάριο που οι αρχές καλούνται να διαχειριστούν.
Περιορισμένα περιθώρια παρέμβασης
Στο επίπεδο των εργαλείων, το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα προχώρησαν σε δέσμευση για έως και 150 δισ. δολάρια στήριξης προς τις πιο ευάλωτες οικονομίες.
Παράλληλα, οι διεθνείς θεσμοί απηύθυναν σαφείς προειδοποιήσεις προς τις κυβερνήσεις να αποφύγουν την αποθεματοποίηση ενέργειας, να περιορίσουν τις μη στοχευμένες επιδοτήσεις και να διατηρήσουν ανοικτές τις αγορές, επιχειρώντας να αποτρέψουν μια περαιτέρω επιδείνωση της κρίσης μέσω λανθασμένων πολιτικών αντιδράσεων. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τις συζητήσεις στο περιθώριο της συνόδου, η αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εξελίξεις που βρίσκονται εκτός του ελέγχου των θεσμών.
Η κρίση εξελίσσεται πλέον σε ένα πολυεπίπεδο σοκ που διαπερνά την ενέργεια, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τα τρόφιμα και τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες, πλήττοντας κυρίως τις αναδυόμενες οικονομίες, οι οποίες ήδη αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα χρέους και περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης.
ΕΚΤ: Συνεδρίαση προς συνεδρίαση
Στην Ευρώπη, η εικόνα παραμένει εύθραυστη. Παρά τη μείωση των τιμών του φυσικού αερίου κατά περίπου 30% από τα υψηλά του Μαρτίου, οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό είναι ήδη ορατές, ενώ η αγορά καυσίμων -ιδίως το ντίζελ- παραμένει υπό έντονη πίεση.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, από το βήμα των συναντήσεων του ΔΝΤ προειδοποίησε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει «σημαντικά» την αβεβαιότητα για την οικονομία της ευρωζώνης, δημιουργώντας ταυτόχρονα ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς για την ανάπτυξη.
«Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό είναι πλέον προς τα πάνω, ενώ για την ανάπτυξη προς τα κάτω», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας θα έχει «ουσιαστική επίδραση» τους επόμενους μήνες, την ώρα που η οικονομική δραστηριότητα επιβραδύνεται.
Παράλληλα, απέφυγε να δώσει σαφή κατεύθυνση για τα επιτόκια, επαναλαμβάνοντας ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται «συνεδρίαση με συνεδρίαση» και θα βασίζονται στα εισερχόμενα δεδομένα, υπογραμμίζοντας ουσιαστικά ότι η ΕΚΤ δεν έχει προκαθορισμένη απάντηση σε ένα σοκ που εξελίσσεται σε πραγματικό χρόνο. Οι αγορές προεξοφλούν πλέον περιορισμένες αυξήσεις αργότερα μέσα στο έτος, καθώς η ΕΚΤ προσπαθεί να αποφύγει επανάληψη της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Το βασικό συμπέρασμα και στον βάθος… Κίνα
Το μήνυμα που προκύπτει από τη σύνοδο είναι ότι η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται πλέον σε μια νέα φάση, όπου τα γεωπολιτικά σοκ μεταφράζονται άμεσα σε οικονομικές επιπτώσεις.
Και σε αυτό το περιβάλλον, το δυσμενές σενάριο δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική άσκηση -αλλά την πιο πιθανή κατεύθυνση, εφόσον η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί.
Η συνεδρίαση του ΔΝΤ προσφέρεται για τις off the record συζητήσεις αξιωματούχων με δημοσιογράφους καθώς βρίσκονται όλοι σε δύο κτίρια. Αυτό που ακούσαμε από όλους δεν είναι μόνο ότι η ένταση ενδέχεται να συνεχιστεί, αλλά και ότι αυτή η κρίση θα «παρακινήσει» την Κίνα να κινηθεί προς την Ταϊβάν.
Ένα σενάριο που μοιάζει για όλους εφιαλτικό.