Καθώς πλησίαζε το Σαββατοκύριακο, οι ΗΠΑ και το Ιράν φαίνονταν να πλησιάζουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου που διαρκεί ήδη επτά εβδομάδες, γράφει το CNN.
Στη συνέχεια, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έκανε ακριβώς αυτό που οι συνεργάτες του έχουν επανειλημμένα πει ότι δεν πρέπει να κάνει: φάνηκε να επιχειρεί διαπραγμάτευση μέσω των μέσων ενημέρωσης, δημοσιεύοντας πληροφορίες για τις εν εξελίξει συνομιλίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μιλώντας τηλεφωνικά με αρκετούς δημοσιογράφους το πρωί της Παρασκευής, ενώ Πακιστανοί διαμεσολαβητές τον ενημέρωναν για τις συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους στην Τεχεράνη.
Ισχυρίστηκε ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει σε σειρά διατάξεων, τις οποίες πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων ανέφεραν ότι δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί. Υποστήριξε επίσης ότι η Τεχεράνη είχε αποδεχθεί πολλές από τις πιο αμφιλεγόμενες αμερικανικές απαιτήσεις -συμπεριλαμβανομένης της παράδοσης εμπλουτισμένου ουρανίου- και προανήγγειλε άμεσο τέλος του πολέμου.
Ιρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν δημοσίως πολλούς από αυτούς τους ισχυρισμούς και αρνήθηκαν ότι προετοιμάζονται για νέο γύρο συνομιλιών, καταρρίπτοντας γρήγορα την αυξανόμενη αισιοδοξία για συμφωνία. Πλέον, παραμένει ασαφές προς τα πού κατευθύνονται οι ειρηνευτικές συνομιλίες.
Ορισμένοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ αναγνώρισαν ιδιωτικά στο CNN ότι οι δημόσιες δηλώσεις του προέδρου έχουν βλάψει τις διαπραγματεύσεις, δεδομένης της βαθιάς δυσπιστίας των Ιρανών απέναντι στις ΗΠΑ.
Το ζήτημα περιπλέκεται περαιτέρω από την υποψία των Αμερικανών ότι υπάρχει διάσταση μεταξύ της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας -με επικεφαλής τον πρόεδρο της Βουλής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί- και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το ποιος μπορεί τελικά να εγκρίνει μια συμφωνία.
«Οι Ιρανοί δεν εκτίμησαν το γεγονός ότι ο πρόεδρος διαπραγματευόταν μέσω των social media και δημιουργούσε την εντύπωση ότι είχαν ήδη αποδεχθεί ζητήματα στα οποία δεν είχαν ακόμη συμφωνήσει, και μάλιστα ζητήματα που δεν είναι δημοφιλή στο εσωτερικό», δήλωσε πηγή στο CNN, προσθέτοντας ότι η ιρανική πλευρά ανησυχεί ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο να εμφανιστεί αδύναμη.
Μεταξύ των ισχυρισμών του προέδρου: ο Τραμπ δήλωσε στο Bloomberg ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει σε «απεριόριστη» αναστολή του πυρηνικού του προγράμματος. Στο CBS News ανέφερε ότι η Τεχεράνη «συμφώνησε σε όλα» και θα συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου. Στο Axios είπε ότι μια συνάντηση «πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί το Σαββατοκύριακο», προσθέτοντας:
«Πιστεύω ότι θα έχουμε συμφωνία μέσα στην επόμενη μία ή δύο ημέρες».
Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης δοκιμάστηκε εκ νέου την Κυριακή, όταν αμερικανικό αντιτορπιλικό κατευθυνόμενων πυραύλων άνοιξε πυρ και κατέλαβε ιρανικό φορτηγό πλοίο, αφού αυτό επιχείρησε να παρακάμψει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό στον Κόλπο του Ομάν, προκαλώντας περαιτέρω οργή στην ιρανική πλευρά.
Τώρα, καθώς πλησιάζει η λήξη της εκεχειρίας, ο Τραμπ βρίσκεται και πάλι μπροστά σε μια επιλογή: να αποδεχθεί μια συμφωνία, έστω και ατελή, ή να κλιμακώσει μια σύγκρουση που είχε δηλώσει ότι θα είχε ήδη τελειώσει.
Μέχρι τη Δευτέρα, Ιρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονταν λιγότερο αρνητικοί απέναντι σε νέες συνομιλίες. Ωστόσο, τα βασικά χαρακτηριστικά μιας πιθανής συμφωνίας παρέμεναν ασαφή.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν βρεθεί ποτέ πιο κοντά σε μια καλή συμφωνία με το Ιράν, σε αντίθεση με τη φρικτή συμφωνία της κυβέρνησης Ομπάμα, χάρη στις διαπραγματευτικές ικανότητες του προέδρου Τραμπ», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Karoline Leavitt.
«Όποιος δεν μπορεί να δει την τακτική του προέδρου Τραμπ να παίζει το “μακροπρόθεσμο παιχνίδι” είναι είτε ανόητος είτε εσκεμμένα αδαής».
Ο Τραμπ έχει θέσει αρκετές «κόκκινες γραμμές», μεταξύ των οποίων η αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου και η παράδοση των αποθεμάτων σχεδόν στρατιωτικής καθαρότητας. Το Ιράν, από την πλευρά του, επιμένει να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και απαιτεί την άρση των κυρώσεων.
Κατά τον πρώτο γύρο συνομιλιών, οι Αμερικανοί πρότειναν 20ετή παύση στον εμπλουτισμό, ενώ το Ιράν αντέτεινε πρόταση πενταετούς αναστολής, η οποία απορρίφθηκε.
Μία πιο πρόσφατη ιρανική πρόταση περιλαμβάνει 10ετή παύση, ακολουθούμενη από μία δεκαετία περιορισμένου εμπλουτισμού κάτω από επίπεδα στρατιωτικής χρήσης. Ωστόσο, ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί καθόλου εμπλουτισμό, ούτε καν προσωρινή λύση.
Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο αποδέσμευσης 20 δισ. δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων, με αντάλλαγμα την παράδοση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
Η ευελιξία των δύο πλευρών θα καθορίσει αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία. Για τον Τραμπ, βασική προτεραιότητα είναι να μην καταλήξει σε συμφωνία που θα θυμίζει τη συμφωνία της εποχής Ομπάμα (JCPOA), από την οποία αποχώρησε το 2018.
Στην καλύτερη περίπτωση, οι διαπραγματευτές ελπίζουν σε ένα πλαίσιο συμφωνίας που θα οδηγήσει σε πιο λεπτομερείς συνομιλίες τις επόμενες εβδομάδες. Ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες ότι το Ιράν ενδέχεται να καθυστερεί σκόπιμα για να κερδίσει χρόνο.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι δεν αισθάνεται πίεση να καταλήξει σε συμφωνία, παρά τη μείωση της δημοτικότητας του πολέμου στις ΗΠΑ. «Δεν βρίσκομαι υπό καμία πίεση, αν και όλα θα συμβούν σχετικά γρήγορα!», έγραψε.
Δεν είναι σαφές εάν οι σύμβουλοί του έχουν εκφράσει ανησυχίες για τη χρήση των social media. Μέχρι το μεσημέρι είχε δημοσιεύσει περισσότερες από 900 λέξεις.
Οι δημόσιες δηλώσεις του ενίσχυσαν την αβεβαιότητα.
Σε μία περίπτωση, δήλωσε ότι ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δεν θα συμμετείχε στις συνομιλίες, ενώ άλλοι αξιωματούχοι δήλωναν το αντίθετο. Τελικά, αποδείχθηκε ότι οι αξιωματούχοι είχαν δίκιο. «Τα πράγματα άλλαξαν», ανέφερε πηγή του Λευκού Οίκου.
Αργότερα, ο Τραμπ έδωσε νέα, επίσης συγκεχυμένη ενημέρωση, λέγοντας ότι ο Βανς βρισκόταν ήδη καθ’ οδόν, ενώ στην πραγματικότητα βρισκόταν στην Ουάσιγκτον. Πηγές ανέφεραν ότι ο Βανς θα αναχωρήσει τελικά την Τρίτη, ενώ οι συνομιλίες αναμένεται να ξεκινήσουν την Τετάρτη στο Ισλαμαμπάντ.
Η κατάσταση χαρακτηρίζεται «ρευστή».
Το ίδιο ισχύει και για την εκεχειρία, της οποίας η ακριβής λήξη έχει επίσης μεταβληθεί. Αρχικά είχε οριστεί για το βράδυ της Τρίτης, αλλά ο Τραμπ δήλωσε ότι λήγει το βράδυ της Τετάρτης. Αυτό δίνει επιπλέον 24 ώρες για συνομιλίες, πριν αποφασίσει εάν θα προχωρήσει στις απειλές για πλήγματα σε ιρανικές υποδομές.
Παράλληλα, ο ίδιος έχει δώσει αντικρουόμενες απαντήσεις για το ενδεχόμενο παράτασης της εκεχειρίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των εχθροπραξιών.