Η Ινδία και η Ρωσία ενεργοποίησαν τη σημαντικότερη αμυντική συμφωνία των τελευταίων ετών, η οποία επιτρέπει την ανάπτυξη στρατιωτών, πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών στο έδαφος η μία της άλλης, ενισχύοντας περαιτέρω τη στρατηγική τους συνεργασία.
Όπως μεταδίδει το Al Jazeera, πρόκειται για τη συμφωνία RELOS, η οποία υπογράφηκε πέρυσι στη Μόσχα και τέθηκε σε ισχύ από τις 12 Ιανουαρίου, ενώ οι λεπτομέρειές της δημοσιοποιήθηκαν αυτή την εβδομάδα από ρωσικές αρχές.
Τι προβλέπει η συμφωνία RELOS
Η συμφωνία θα ισχύσει για πέντε χρόνια, με δυνατότητα επέκτασης κατόπιν κοινής συναίνεσης. Επιτρέπει στις δύο χώρες να αναπτύσσουν έως 3.000 στρατιώτες, 5 πολεμικά πλοία, 10 στρατιωτικά αεροσκάφη στο έδαφος της άλλης χώρας.
Παράλληλα, καθορίζει το πλαίσιο για την ανάπτυξη στρατιωτικών σχηματισμών, τον ελλιμενισμό πολεμικών πλοίων, καθώς και τη χρήση εναέριου χώρου και στρατιωτικών αεροδρομίων.
Η συμφωνία logistics υποστήριξης θέτει επίσης το πλαίσιο για ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου του ανεφοδιασμού καυσίμων, των επισκευών και των προμηθειών για πολεμικά πλοία και αεροσκάφη. Εν ολίγοις, η συμφωνία βελτιστοποιεί την εξυπηρέτηση του ρωσικού στρατιωτικού υλικού που ήδη αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος της Ινδίας.
Επιπλέον, το RELOS προβλέπει κοινή εκπαίδευση στρατιωτικών δυνάμεων, καθώς και συνεργασία σε αποστολές ανθρωπιστικής βοήθειας και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών στις περιοχές ενδιαφέροντος των δύο χωρών.
Πώς ωφελείται η Ρωσία
Από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, ο αμυντικός τομέας αποτελεί τον βασικό πυλώνα των σχέσεων Ρωσίας - Ινδίας, με τη Μόσχα να είναι ένας από τους σημαντικότερους προμηθευτές οπλικών συστημάτων του Νέου Δελχί ήδη από τη δεκαετία του 1960.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Ινδία εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου με έκπτωση, παρά τις δυτικές κυρώσεις. Αυτό προκάλεσε αντιδράσεις από τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες, που κατηγόρησαν το Νέο Δελχί ότι στηρίζει έμμεσα τη ρωσική πολεμική μηχανή.
Η συμφωνία RELOS προσφέρει πλέον στη Ρωσία σημαντική πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό, περιοχή όπου μέχρι σήμερα δεν διέθετε στρατιωτικές βάσεις ή μόνιμες υποδομές. Παράλληλα, η Ινδία αποκτά πρόσβαση σε λιμάνια κατά μήκος της βόρειας θαλάσσιας διαδρομής από το Βλαδιβοστόκ έως το Μούρμανσκ.
Ο Αντρέι Κορτούνοφ, ακαδημαϊκός διευθυντής του Ρωσικού Συμβουλίου Διεθνών Υποθέσεων, ενός think tank στη Μόσχα, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η συμφωνία RELOS εμβαθύνει την υπάρχουσα διμερή συνεργασία.
«Δίνει στις πλευρές απεριόριστη πρόσβαση στις υποδομές των εταίρων και προβλέπει αμοιβαία περιορισμένη στρατιωτική παρουσία στο έδαφος της καθεμίας», δήλωσε ο Κορτούνοφ. «Ενισχύει την προβολή ισχύος και τις δυνατότητες στρατιωτικής εμβέλειας για τις δύο πλευρές».
Επί του παρόντος, η Ρωσία δεν διαθέτει στρατιωτικές βάσεις ή άλλες υποδομές στον Ινδικό Ωκεανό, σημείωσε ο Κορτούνοφ. «Αυτή η συμφωνία βοηθά τη Μόσχα να αποκτήσει τέτοιες δυνατότητες», πρόσθεσε.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Amitabh Singh από το Πανεπιστήμιο Jawaharlal Nehru του Δελχί χαρακτήρισε τη συμφωνία περισσότερο ως «σύμφωνο κινητικότητας σε εποχή κυρώσεων» παρά ως πολεμική συμμαχία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η στρατηγική αξία για τη Ρωσία είναι ότι τα πλοία και τα αεροσκάφη της θα μπορούν πλέον να παραμένουν ανεπτυγμένα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στον Ινδικό Ωκεανό και σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς.
Παράλληλα, η συμφωνία λειτουργεί και ως πολιτικό μήνυμα ότι η Ρωσία εξακολουθεί να διατηρεί ουσιαστικές στρατηγικές συνεργασίες στην Ασία, παρά τη διεθνή απομόνωση που επιχειρεί η Δύση.
Πώς ωφελεί η RELOS την Ινδία
Σύμφωνα με το Al Jazeera, ο πρώην πρέσβης της Ινδίας στη Ρωσία, Ajai Malhotra, δήλωσε ότι «η συμφωνία αποτελεί μετάβαση από μια σχέση αμυντικών προμηθειών με επίκεντρο τον εξοπλισμό σε μια σχέση που επιτρέπει και επιχειρησιακή συνεργασία στον τομέα της εφοδιαστικής υποστήριξης».
Όπως ανέφερε, η RELOS προσθέτει ένα επίπεδο διαλειτουργικότητας που δεν υπήρχε έως σήμερα μεταξύ των δύο χωρών, φέρνοντας πιο κοντά τη διμερή σχέση.
Παράλληλα, η συμφωνία προσφέρει στο Νέο Δελχί πρόσβαση σε ρωσικές εγκαταστάσεις στην Αρκτική και στην Άπω Ανατολή, περιοχές όπου η Ρωσία διαδραματίζει κομβικό ρόλο.
Ο Malhotra τόνισε ακόμη ότι το στρατηγικό μήνυμα της συμφωνίας είναι αυτό της συνέχειας και του βάθους μιας αξιόπιστης ιστορικής συνεργασίας, ενώ ταυτόχρονα μειώνει τους κινδύνους εξάρτησης, επιτρέποντας στην Ινδία πρόσβαση σε δίκτυα logistics εκτός εκείνων που ελέγχονται από τη Δύση.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Amitabh Singh σημείωσε ότι, φιλοξενώντας ρωσικές δυνάμεις στον Ινδικό Ωκεανό, η Ινδία αποκτά ταυτόχρονα πρόσβαση στις βόρειες θαλάσσιες οδούς, ενισχύοντας τη θέση της απέναντι στην Κίνα, η οποία έχει ήδη παρουσία στις συγκεκριμένες διαδρομές.
Μήνυμα προς ΗΠΑ και Δύση
Το Al Jazeera υπογραμμίζει ότι η εξέλιξη έρχεται σε περίοδο έντασης στις σχέσεις Ουάσινγκτον - Νέου Δελχί, μετά από εμπορικές πιέσεις και διαφωνίες για τις αγορές ρωσικού πετρελαίου από την Ινδία.
Η Ινδία διατηρεί ήδη στρατιωτικές συμφωνίες και με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με σημαντικότερη το LEMOA, που υπεγράφη το 2016 και επιτρέπει αμοιβαία πρόσβαση σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις logistics και ανεφοδιασμού.
Παράλληλα, άλλη συμφωνία προβλέπει ανταλλαγή προηγμένων και κρυπτογραφημένων συστημάτων επικοινωνίας μεταξύ των δύο στρατών.
Η κρίσιμη διαφορά από τις αμερικανικές συμφωνίες
Η νέα συμφωνία RELOS δίνει στη Ρωσία μια αντίστοιχη θέση δίπλα στις ΗΠΑ όσον αφορά την πρόσβαση στις ινδικές στρατιωτικές υποδομές.
Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά: το Νέο Δελχί επιτρέπει στη Μόσχα τη στάθμευση στρατευμάτων, αεροσκαφών και πολεμικών πλοίων, κάτι που δεν προβλέπεται σε καμία άλλη συμφωνία της Ινδίας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία αποτελεί μήνυμα πως οι ΗΠΑ δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένη την Ινδία, η οποία συνεχίζει την πολιτική «πολυευθυγράμμισης», διατηρώντας ανοικτούς διαύλους τόσο με τη Δύση όσο και με τη Μόσχα.