Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε συμβούλους ότι δεν είναι ικανοποιημένος με την τελευταία πρόταση του Ιράν για το άνοιγμα εκ νέου του Στενού του Ορμούζ και τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με πολλαπλές πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις χθεσινές συζητήσεις στον Λευκό Οίκο.
Η πρόταση προέβλεπε την άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά θα άφηνε κατά μέρος το ζήτημα του τι θα γίνει με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν τις λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων, τους οποίους επικαλούνται οι New York Times.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα απορρίψει αμερικανικές προτάσεις για αναστολή του πυρηνικού του προγράμματος και παράδοση των αποθεμάτων του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο.
Δεν είναι σαφές ακριβώς γιατί ο κ. Τραμπ δεν είναι ικανοποιημένος με την πρόταση, ωστόσο έχει επανειλημμένα επιμείνει ότι το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε επίσης ότι η αποδοχή της πρότασης θα μπορούσε να εκληφθεί ως στέρηση της νίκης για τον κ. Τραμπ.
Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει τη στάση του κ. Τραμπ, αλλά αξιωματούχοι σημείωσαν ότι οι συζητήσεις θα συνεχιστούν σχετικά με τον πόλεμο και τις προσπάθειες εμπλουτισμού της Τεχεράνης.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαπραγματεύονται μέσω του Τύπου -έχουμε καταστήσει σαφείς τις κόκκινες γραμμές μας και ο πρόεδρος θα συνάψει μόνο μια συμφωνία που είναι καλή για τον αμερικανικό λαό και τον κόσμο», δήλωσε σε ανακοίνωση η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Ουέιλς.
Η ιρανική πρόταση για το άνοιγμα του Στενού αποτέλεσε αντικείμενο έντονης συζήτησης εντός της κυβέρνησης σχετικά με το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ιράν διαθέτουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ και ποια χώρα είναι καλύτερα τοποθετημένη να αντέξει τις οικονομικές επιπτώσεις που έχει προκαλέσει το κλείσιμο της θαλάσσιας οδού.
Ο κ. Τραμπ εξέτασε την πρόταση με συμβούλους τη Δευτέρα, αφού ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί την παρέδωσε στο Πακιστάν την Κυριακή. Ο κ. Τραμπ απέρριψε μια άλλη πρόταση από το Ιράν την περασμένη εβδομάδα και ακύρωσε έναν γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η ηγεσία του Ιράν δεν έχει εξουσιοδοτήσει τους διαπραγματευτές της να προβούν σε παραχωρήσεις σχετικά με την πυρηνική συμφωνία, γεγονός που δυσχεραίνει οποιαδήποτε προσπάθεια επίτευξης συμβιβασμού ή ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ο κ. Τραμπ έχει εκφράσει την απογοήτευσή του για το Ιράν και την αδυναμία του να διαπραγματευτεί με την κυβέρνησή του.
«Το Ιράν δυσκολεύεται πολύ να καταλάβει ποιος είναι ο ηγέτης του! Απλώς δεν γνωρίζουν!» έγραψε ο κ. Τραμπ στο Truth Social την Πέμπτη. «Η εσωτερική σύγκρουση μεταξύ των “Σκληροπυρηνικών”, που έχουν υποστεί ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ήττες στο πεδίο της μάχης, και των “Μετριοπαθών”, που δεν είναι καθόλου μετριοπαθείς (αλλά κερδίζουν σε επιρροή!), είναι ΤΡΕΛΗ!».
Η καθυστέρηση των συνομιλιών για τα πυρηνικά θα μπορούσε να αποτελέσει έναν τρόπο για την επίτευξη μιας ταχείας συμφωνίας που θα μείωνε την πίεση στις παγκόσμιες ενεργειακές και χρηματοπιστωτικές αγορές.
Ωστόσο, οποιαδήποτε απόφαση για παύση των πυρηνικών συνομιλιών, έστω και προσωρινή, θα αποτελούσε ένδειξη ότι ο πόλεμος δεν κατάφερε να επιτύχει έναν βασικό στόχο: την ενίσχυση της πίεσης προς την Τεχεράνη για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το πρόγραμμα εμπλουτισμού.
Οι συνομιλίες που επικεντρώνονται στο άνοιγμα του στενού θα ήταν επίσης περίπλοκες. Ο αμερικανικός αποκλεισμός έχει ως στόχο να περιορίσει τη δυνατότητα του Ιράν να εξάγει πετρέλαιο. Ωστόσο, οι ιρανικές απειλές για επιθέσεις σε πλοία που δεν καταβάλλουν διόδια έχουν μειώσει δραστικά και την υπόλοιπη θαλάσσια κυκλοφορία πετρελαίου.
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επιμείνει ότι οποιαδήποτε συμφωνία για το άνοιγμα του Στενού θα πρέπει να τους επιτρέπει να συνεχίσουν να επιβάλλουν φόρο ή τέλος στα πλοία που το διαπλέουν. Ιστορικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αντιταχθεί σε τέτοιους περιορισμούς στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε διεθνείς θαλάσσιες οδούς ή στενά, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ έχει στείλει αντικρουόμενα μηνύματα.
Στον πυρήνα της συζήτησης σχετικά με το αν θα γίνει αποδεκτή η ιρανική πρόταση βρίσκονται οι εσωτερικές διαβουλεύσεις στην κυβέρνηση Τραμπ για το ζήτημα της οικονομικής ισχύος και για το ποιες περαιτέρω αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις θα απαιτούνταν ώστε να εξαναγκαστεί η Τεχεράνη να προβεί σε ουσιαστικές παραχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Ορισμένοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης πιστεύουν ότι η συνέχιση του αποκλεισμού για δύο ακόμη μήνες θα προκαλούσε σημαντική μακροπρόθεσμη ζημία στην ενεργειακή βιομηχανία της Τεχεράνης. Οι πετρελαιοπηγές δεν μπορούν να ενεργοποιούνται και να απενεργοποιούνται κατά βούληση και θα υφίσταντο ζημιές εάν αναγκάζονταν να διακόψουν τη λειτουργία τους, κάτι που συνεπάγεται δαπανηρές επισκευές. Το Ιράν, υποστηρίζουν αυτοί οι αξιωματούχοι, θα προχωρήσει σε συμφωνία για να αποφύγει τέτοιες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.
Ωστόσο, άλλοι εντός της κυβέρνησης εκτιμούν ότι αυτή η αξιολόγηση είναι εσφαλμένη, επισημαίνοντας ότι οι θέσεις του Ιράν έχουν σκληρύνει και ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης έχει ενισχύσει περαιτέρω τον έλεγχο της εξουσίας.
Η αμερικανική κυβέρνηση εκτιμά ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν έχουν εξουσιοδοτηθεί -ούτε από τον ανώτατο ηγέτη ούτε από ανώτερους αξιωματούχους των Φρουρών της Επανάστασης- να προβούν σε παραχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα. Χωρίς επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων, υπάρχει μικρός λόγος να αναμένεται μεταβολή της ιρανικής στάσης.
Ακόμη και αν επαναληφθούν βομβαρδισμοί, υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις ότι αυτό θα άλλαζε τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του Ιράν.
Ορισμένοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης εμφανίζονται σκεπτικοί ως προς το κατά πόσον το Ιράν είναι έτοιμο να προβεί σε παραχωρήσεις και εκτιμούν ότι η επίτευξη συμφωνίας για το άνοιγμα του Στενού αποτελεί την καλύτερη διαθέσιμη επιλογή.