Για τον δοκιμαζόμενο τουριστικό κλάδο της Κύπρου, η άφιξη αυτή την εβδομάδα των 27 υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνοδευόμενων από κεντρικούς τραπεζίτες και αξιωματούχους, έρχεται κάλλιο αργά παρά ποτέ.
Oπως σημειώνει το Bloomberg, η περιοχή της Ένωσης που βρίσκεται πιο κοντά στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής έχει απόλυτη ανάγκη από μια τουριστική ανάκαμψη, αφού μια ιρανική επίθεση με drone αποθάρρυνε τους παραθεριστές.
Μετά τις επιθέσεις σε στρατιωτική εγκατάσταση του Ηνωμένου Βασιλείου τον Μάρτιο, οι σύμμαχοι έσπευσαν να στείλουν υλικό για την ενίσχυση της άμυνας, ενώ οι υπουργοί Οικονομικών ανέβαλαν μια σημαντική συνάντηση που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί εκεί τον ίδιο μήνα.
Ο πόλεμος «παγώνει» την τουριστική ζήτηση
Ο αριθμός των τουριστών μειώθηκε τον Μάρτιο κατά περισσότερο από 30% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο, ενώ τον Απρίλιο σημείωσε πτώση σχεδόν 28%. Οι κρατήσεις οργανωμένων διακοπών μειώθηκαν απότομα και οι ξενοδόχοι ανέφεραν ακυρώσεις από τις κύριες ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι κυβερνήσεις ενημέρωσαν τις ταξιδιωτικές οδηγίες για να προειδοποιήσουν για τους κινδύνους.
«Χάνουμε χρήματα», δήλωσε ο Μάριος Έλληνας, γενικός διευθυντής του ομίλου Lordos Hotels (Holdings) Public Limited, στον οποίο ανήκει το ξενοδοχείο 5 αστέρων Golden Bay Beach Hotel στη Λάρνακα. «Ο ανταγωνισμός είναι ασφυκτικός. Ωστόσο, με τα κόστη να είναι τόσο υψηλά, δεν μπορούμε καν να προσφέρουμε εκπτώσεις».
Η αναβολή της υπουργικής συνάντησης που θα πραγματοποιηθεί τελικά την Παρασκευή στη Λευκωσία ήταν ακόμη πιο απογοητευτική για την Κύπρο, δεδομένου ότι η προεδρία της ΕΕ που ασκεί αποτελούσε μια σπάνια ευκαιρία να αναδείξει την πολυπόθητη ανάκαμψη της οικονομίας της. Η μόνη άλλη φορά που η χώρα προήδρευσε στις συνεδριάσεις της Ένωσης ήταν το 2012, κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους που τελικά την οδήγησε στη διάσωση.
Αυτές οι ταραχώδεις εποχές έχουν περάσει προ πολλού. Η Κύπρος αποτελεί πλέον υπόδειγμα δημοσιονομικής ευσυνειδησίας, με ένα από τα λίγα πλεονάσματα προϋπολογισμού στην ΕΕ και χρέος πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης. Ωστόσο, ο πόλεμος έχει πυροδοτήσει μια εντελώς διαφορετική κρίση για τμήματα του τουριστικού κλάδου του νησιού, ακόμη και αν οι εχθροπραξίες έχουν σταματήσει.
Αγώνας για ανάκτηση της εικόνας ασφάλειας
Αν και το οικονομικό σοκ από τον πόλεμο ήταν παγκόσμιο, ο αντίκτυπός του στην Κύπρο ήταν ιδιαίτερος στο πλαίσιο της Ευρώπης, δεδομένου ότι οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στον τομέα της ασφάλειας. Το μεσογειακό νησί που βρίσκεται στα ανοικτά των ακτών του Λιβάνου και της Συρίας είναι πιο κοντά στη Βηρυτό παρά σε οποιοδήποτε άλλο μέρος της ΕΕ.
Τέτοιες εκτιμήσεις οδήγησαν τους υπουργούς Οικονομικών να αναβάλουν τη συνάντησή τους στα τέλη Μαρτίου, σε ένα μάλλον μοναδικό παράδειγμα στην Ιστορία της ΕΕ, όπου ζητήματα ασφάλειας ανέτρεψαν μια τέτοια συνάντηση.
Η χρονική στιγμή της πρώτης επίθεσης με drone κατά της βρετανικής κυρίαρχης βάσης στο Ακρωτήρι, την 1η Μαρτίου, ήταν ιδιαίτερα ατυχής, καθώς γύρω σε αυτή την περίοδο ο τουριστικός κλάδος συνήθως οριστικοποιεί τις καλοκαιρινές κρατήσεις.
Η Hermes Airports, η οποία διαχειρίζεται τα διεθνή αεροδρόμια της Κύπρου, κατέγραψε ετήσια μείωση 16% στις αφίξεις τον Απρίλιο. Για τη θερινή περίοδο, που διαρκεί από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο, αναμένει πτώση του αριθμού των επιβατών κατά σχεδόν 10%.
Σύμφωνα με αξιωματούχους, ο τουρισμός έχει συμβάλει στο 14% του οικονομικού προϊόντος το 2025. Παρ' όλα αυτά, η ζημιά που υπέστη η εικόνα της Κύπρου έχει ρίξει σκιά στην ανθεκτικότητα μιας επιτυχημένης πορείας προς την ευημερία, η οποία αποτελεί κεντρικό στοιχείο των προοπτικών της.
Ο αριθμός των επισκεπτών είχε μόλις φτάσει το ρεκόρ των 4,5 εκατομμυρίων το 2025, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 13% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Το Ηνωμένο Βασίλειο αντιπροσώπευε σχεδόν το ένα τρίτο αυτού του αριθμού.
Έχοντας ενισχύσει τα αμυντικά της μέτρα, η κυβέρνηση προσπαθεί να ενισχύσει την εικόνα της ασφάλειας. Η εκστρατεία της ξεκίνησε σοβαρά με μια άτυπη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στα τέλη Απριλίου, που περιελάμβανε δείπνο στο θέρετρο της Αγίας Νάπας, το οποίο βρίσκεται ακόμη πιο κοντά στη Βηρυτό από το Ακρωτήρι. Η εκδήλωση είχε ως ρητό στόχο να εκπέμψει μήνυμα σταθερότητας.
Η ευρύτερη οικονομία της Κύπρου αποδεικνύεται ανθεκτική προς το παρόν. Η οικονομική παραγωγή αυξήθηκε κατά 3% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με την Κυπριακή Στατιστική Υπηρεσία. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ανάπτυξη περίπου 3% το 2026. Αυτό είναι σχεδόν το τριπλάσιο της πρόβλεψης για τη ζώνη του ευρώ. Οι επαγγελματικές υπηρεσίες, η ναυτιλία και ο αναπτυσσόμενος τεχνολογικός τομέας συμβάλλουν στην επίτευξη αυτής της αύξησης.
Λόγω της ευπάθειας του τουρισμού στις γεωπολιτικές εξελίξεις, οι αρμόδιοι συνεχίζουν να στρέφονται προς τέτοιους κλάδους για να προωθήσουν την Κύπρο ως ασφαλές περιβάλλον για επιχειρηματική δραστηριότητα, δήλωσε η Φιόνα Μούλεν, διευθύντρια της Sapienta Economics με έδρα τη Λευκωσία. Η χώρα έχει επίσης δεχτεί εισροή ξένων εργαζομένων, καθώς οι εταιρείες μεταφέρουν προσωπικό από περιοχές υψηλότερου κινδύνου, όπως το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι κίνδυνοι παραμένουν, συμπεριλαμβανομένου του πληθωρισμού που τροφοδοτείται από τα υψηλότερα ενεργειακά κόστη. Η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, και η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου προειδοποιεί ότι οι τιμές ενδέχεται να αυξηθούν έως και 20% μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού. Τα αυξανόμενα κόστη καυσίμων αεροπορίας ωθούν επίσης προς τα πάνω τις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων, επισκιάζοντας περαιτέρω τον τουρισμό στο νησιωτικό κράτος.
Από την άλλη πλευρά, ο πληθωρισμός πλήττει ολόκληρη την περιοχή. Και με τη σύγκρουση στο Ιράν να βρίσκεται σε ένα αβέβαιο αδιέξοδο, ίσως αποτελεί παρηγοριά για την Κύπρο το γεγονός ότι οι υπουργοί Οικονομικών που θα συγκεντρωθούν αυτή την εβδομάδα μπορούν να επικεντρωθούν περισσότερο στις επιπτώσεις στις τιμές καταναλωτή, αντί να ανησυχούν για τυχόν drones που πετούν πάνω από τα κεφάλια τους.