Τα χρηματοοικονομικά προϊόντα ενσωματώνουν ολοένα και περισσότερο χαρακτηριστικά «παιχνιδιού» που δημιουργούν ανταγωνισμό ή άμεση ικανοποίηση προκειμένου να διατηρούν τους χρήστες «εθισμένους» — και το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι μια προπληρωμένη χρεωστική κάρτα με δυνατότητα «buy-now-pay-maybe».
Οπως εξηγεί το Marketwatch, ενώ τα πιο γνωστά προϊόντα buy-now-pay-later επιτρέπουν στους καταναλωτές να πραγματοποιούν αγορές σε δόσεις, η κάρτα κρυπτονομισμάτων της fintech εταιρείας Tuyo επιστρέφει χρήματα στους χρήστες για ορισμένες αγορές.
Βασισμένοι στα stablecoins — ψηφιακά νομίσματα συνδεδεμένα με κάποιο άλλο περιουσιακό στοιχείο, συνήθως το δολάριο ΗΠΑ — οι χρήστες της κάρτας «ρίχνουν τα ζάρια» ως προς το αν ο λογαριασμός τους θα χρεωθεί κάθε φορά που χρησιμοποιούν την κάρτα στο ταμείο.
Η κάρτα αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα της ευρείας «παιχνιδοποίησης» του τρόπου με τον οποίο οι Αμερικανοί ξοδεύουν και επενδύουν τα χρήματά τους. Περισσότερο από το ένα τέταρτο των Αμερικανών δηλώνει ότι διαθέτει ενεργούς λογαριασμούς σε διαδικτυακές πλατφόρμες αθλητικού στοιχηματισμού, όπου μπορούν να πραγματοποιούν σύνθετα parlay bets σχετικά με την έκβαση ενός αγώνα.
Παράλληλα, αγορές προβλέψεων όπως οι Kalshi και Polymarket επιτρέπουν στους χρήστες να στοιχηματίζουν πέρα από τον αθλητισμό — σχεδόν σε οτιδήποτε. Η δημοφιλής πλατφόρμα χρηματιστηριακών συναλλαγών Robinhood έχει διοργανώσει προσφορές στις οποίες οι καταθέσεις λειτουργούν ως συμμετοχές.
Η Step, τραπεζική εφαρμογή για εφήβους και νεαρούς ενήλικες, διαθέτει λειτουργία που επιτρέπει στους χρήστες να κερδίζουν έως και 200 δολάρια τον μήνα παίζοντας παιχνίδια και απαντώντας σε έρευνες.
Οργανώσεις προστασίας καταναλωτών υποστηρίζουν ότι το μοντέλο buy-now-pay-maybe της Tuyo στοχεύει ανθρώπους που ήδη εμπλέκονται σε επικίνδυνες χρηματοοικονομικές συμπεριφορές, όπως ο αθλητικός στοιχηματισμός.
Παρότι ο χρήστης δεν μπορεί να δαπανήσει περισσότερα χρήματα από εκείνα που έχει φορτώσει στην κάρτα, οι επικριτές επισημαίνουν ότι η ειδοποίηση πως μια αγορά του αποζημιώθηκε αμέσως μετά την πραγματοποίησή της μπορεί να μιμείται την αίσθηση του τζόγου και να μεταβάλλει τη συμπεριφορά κατανάλωσης.
Οι ειδικοί εκτιμούν επίσης ότι η λειτουργία buy-now-pay-maybe θα προσελκύσει περισσότερους καταναλωτές στον κόσμο των stablecoins, μετά τη δραστική αποδυνάμωση του Consumer Financial Protection Bureau από τη φιλοκρυπτονομισματική κυβέρνηση Τραμπ.
«Εισάγει το καζίνο στη γραμμή του ταμείου», δήλωσε ο Άνταμ Ραστ, διευθυντής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών της Consumer Federation of America. «Η παιχνιδοποίηση της κατανάλωσης είναι ακόμη ένα σημείο όπου η καινοτομία στις fintech προσθέτει κίνδυνο αντί να βοηθά τους ανθρώπους προς τη χρηματοοικονομική υγεία.»
Η Tuyo δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα σχολιασμού του MarketWatch. Ο διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της εταιρείας, Χόρχε Ισκιέρδο, έχει απαντήσει στους επικριτές μέσω X λέγοντας ότι «αυτό δεν είναι τζόγος» και ότι «δεν υπάρχει χρέος. Μπορείς να ξοδέψεις μόνο ό,τι διαθέτεις».
Γιατί το buy-now-pay-maybe προκαλεί ανησυχίες
Ο Ισκιέρδο έχει δίκιο ότι η κάρτα λειτουργεί περισσότερο ως χρεωστική παρά ως πιστωτική κάρτα. Δεν επιτρέπει δαπάνες πέραν του προφορτωμένου ποσού. Ωστόσο, οργανώσεις προστασίας καταναλωτών υποστηρίζουν ότι η κάρτα θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους χρήστες να πραγματοποιούν αγορές που διαφορετικά θα απέφευγαν, επειδή υπάρχει πιθανότητα να είναι δωρεάν — αλλά οι ακριβείς πιθανότητες αποζημίωσης παραμένουν κρυμμένες μέσα σε ένα «μαύρο κουτί».
Μπορεί να μοιάζει ότι «το καζίνο πάντα κερδίζει» όταν κάποιος παίζει στο Λας Βέγκας, αλλά τα slot machines υποχρεούνται τουλάχιστον από τον νόμο να επιστρέφουν με την πάροδο του χρόνου μέρος των χρημάτων που ποντάρονται. Στην περίπτωση της Tuyo, δεν υπάρχει καμία εγγύηση επιστροφής χρημάτων.
Οι όροι χρήσης της αναφέρουν ότι «οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να εφαρμοστεί το BNPM καθορίζονται από την Tuyo κατά την αποκλειστική και απόλυτη διακριτική της ευχέρεια και μπορεί να διαφέρουν από χρήστη σε χρήστη, από συναλλαγή σε συναλλαγή και με την πάροδο του χρόνου».
Οι όροι σημειώνουν επίσης ότι οι χρήστες δεν θα πρέπει να πραγματοποιούν συναλλαγές βασιζόμενοι στη λειτουργία buy-now-pay-maybe, αλλά οι επικριτές δεν είναι πεπεισμένοι ότι όλοι θα ακολουθήσουν τα «ψιλά γράμματα».
Ο Νταν Σούντιτ, σύμβουλος διαχείρισης πλούτου με έδρα το Σολτ Λέικ Σίτι και εταίρος της Crewe Advisors, δήλωσε ότι έχει ήδη δει χρήστες να συζητούν πώς άλλαξαν τις καταναλωτικές τους συνήθειες λόγω της Tuyo.
Αναφέρθηκε σε χρήστη του Reddit — του οποίου η ανάρτηση διαγράφηκε έκτοτε — που έγραψε ότι ο φίλος της «αγοράζει το ίδιο προϊόν 10 φορές στο Amazon ελπίζοντας ότι μία από αυτές τις αγορές θα είναι δωρεάν, οπότε επιστρέφει τις εννέα και κρατά τη μία που απέκτησε δωρεάν».
«Μπορεί κανείς να φανταστεί πόσο γρήγορα οι εταιρείες θα αρχίσουν να αποκλείουν, για να το πούμε απλά, αυτού του είδους τους καταναλωτές επειδή προσπαθούν να εμπλακούν σε τέτοια συμπεριφορά», δήλωσε ο Σούντιτ.