Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ «χτυπά» την παγκόσμια αγορά λιπασμάτων, με τις τιμές του θείου να εκτοξεύονται. Προειδοποιήσεις για μικρότερες σοδειές και κίνδυνο επισιτιστικής κρίσης.
Οι μεγάλες βιομηχανίες λιπασμάτων παγκοσμίως μειώνουν την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων, καθώς ο πόλεμος Ιράν-ΗΠΑ και οι αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ προκαλούν σοβαρές ελλείψεις θείου, βασικής πρώτης ύλης για την παραγωγή τους.
Όπως αναφέρουν οι Financial Times, η διαταραχή στις θαλάσσιες μεταφορές έχει ήδη μετατραπεί από «πρόβλημα πρώτων υλών» σε «σοκ εφοδιασμού λιπασμάτων», δήλωσε ο Φάρις Ντερίτζ, επικεφαλής της OCP Nutricrops, της οποίας ο μητρικός όμιλος OCP είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας φωσφορικών στον κόσμο.
Εκτίναξη τιμών και μείωση παραγωγής
Πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, περίπου το 50% του παγκόσμιου εμπορίου θείου περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ.
Η αμερικανική Mosaic, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς λιπασμάτων στον κόσμο, έχει ήδη μειώσει την παραγωγή σε ΗΠΑ και Βραζιλία λόγω της εκτόξευσης του κόστους. Παρόμοιες κινήσεις έκανε και ο μαροκινός κολοσσός OCP.
Την ίδια ώρα, η Κίνα ανέστειλε έως και τον Αύγουστο τις εξαγωγές βασικών φωσφορικών λιπασμάτων, ενώ η Ινδία έσπευσε να προκηρύξει διαγωνισμό-ρεκόρ για αγορά 1,6 εκατ. τόνων λιπασμάτων.
Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, οι τιμές του θείου έχουν εκτοξευθεί από τα $150-$180 ανά τόνο πριν από έναν χρόνο, ακόμη και στα $900-$1.000 ανά τόνο σήμερα.
Προειδοποιήσεις για μικρότερες σοδειές και ελλείψεις τροφίμων
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και αν αποκατασταθεί άμεσα η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, η αγορά φωσφορικών λιπασμάτων θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να επανέλθει λόγω της μεγάλης εξάρτησης από τις ροές θείου από τον Κόλπο.
Ο Κρις Βλαχόπουλος, συντάκτης φωσφορικών στον όμιλο έρευνας εμπορευμάτων ICIS, προειδοποίησε ότι η αγορά «σπάει στα δύο», με τις πλουσιότερες χώρες να συνεχίζουν να εξασφαλίζουν προμήθειες, ενώ οι φτωχότερες κινδυνεύουν να αποκλειστούν λόγω κόστους.
Όπως σημειώνεται, αγρότες σε περιοχές της Υποσαχάριας Αφρικής και της νοτιοανατολικής Ασίας ήδη μειώνουν τη χρήση λιπασμάτων λόγω των υψηλών τιμών, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες.
«Πιστεύουμε ότι ήδη από την επόμενη χρονιά θα δούμε μικρότερες σοδειές. Μπορεί πραγματικά να οδηγηθούμε ακόμη και σε λιμό σε ορισμένες περιοχές», προειδοποίησε ο Κρίστιαν Ουέντελ της Hexagon Group.
FAO: Κίνδυνος παγκόσμιας κρίσης τροφίμων σε έξι μήνες
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή παγκόσμια κρίση τιμών τροφίμων εντός έξι έως δώδεκα μηνών, εκτός εάν οι κυβερνήσεις ενεργήσουν γρήγορα, προειδοποίησε την Τετάρτη ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO).
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τώρα από αγρότες και κυβερνήσεις σχετικά με τη χρήση λιπασμάτων, τις εισαγωγές, τη χρηματοδότηση και τις επιλογές καλλιεργειών θα καθορίσουν εάν οι τιμές των τροφίμων θα εκτιναχθούν αργότερα φέτος ή στις αρχές του 2027, ανέφερε ο οργανισμός.
«Πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε σοβαρά πώς θα αυξήσουμε την ικανότητα απορρόφησης των χωρών, πώς θα ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά τους απέναντι σε αυτό το σοκ, ώστε να αρχίσουμε να περιορίζουμε τις δυνητικές επιπτώσεις», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, Μάξιμο Τορέρο.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO, ο οποίος παρακολουθεί τις μηνιαίες μεταβολές στις διεθνείς τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων, αυξήθηκε για τρίτο διαδοχικό μήνα τον Απρίλιο, λόγω του υψηλού ενεργειακού κόστους και των διαταραχών που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Το σοκ θα εξελιχθεί σταδιακά, ανέφερε ο οργανισμός: πρώτα η ενέργεια, στη συνέχεια τα λιπάσματα, έπειτα οι σπόροι, κατόπιν οι χαμηλότερες αποδόσεις, ακολούθως οι τιμές των εμπορευμάτων και τελικά ο πληθωρισμός τροφίμων που θα φθάσει στους καταναλωτές.
Οι φτωχότερες χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής -όπου πολλοί άνθρωποι ήδη δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν επαρκή τροφή- είναι περισσότερο εκτεθειμένες, επειδή παραδοσιακά προμηθεύονται αζωτούχα λιπάσματα από τη Μέση Ανατολή.
Η προειδοποίηση έρχεται μία ημέρα αφότου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το πολυαναμενόμενο σχέδιο δράσης της για τα λιπάσματα, το οποίο βασίζεται σε μακροπρόθεσμα μέτρα, όπως η ανακύκλωση κοπριάς και γεωργικών αποβλήτων. Το σχέδιο αφήνει ανέγγιχτους τους ταχύτερους μηχανισμούς που θα μπορούσαν να μειώσουν το κόστος λιπασμάτων για τους Ευρωπαίους αγρότες, όπως η αναστολή των δασμών στις εισαγωγές ρωσικών και λευκορωσικών λιπασμάτων ή η παύση του ευρωπαϊκού φόρου άνθρακα στα σύνορα, γράφει το Politico.
Ο FAO κάλεσε τις κυβερνήσεις να βρουν εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές ώστε να παρακαμφθούν τα Στενά του Ορμούζ, να αποφύγουν την επιβολή εξαγωγικών περιορισμών και να προστατεύσουν τις ανθρωπιστικές ροές τροφίμων από οποιουσδήποτε εμπορικούς περιορισμούς.