Οι ΗΠΑ προβάλλουν πρόοδο προς μια συμφωνία ειρήνης με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου που διαρκεί σχεδόν τρεις μήνες, ακόμη και εν μέσω νέων εχθροπραξιών και αβεβαιότητας γύρω από τα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
Η ασφάλεια στη νευραλγική αυτή ενεργειακή θαλάσσια οδό παραμένει θολή, αφού οι δύο πλευρές αντάλλαξαν πλήγματα κατά τη διάρκεια της νύχτας και η US Central Command διέψευσε αναφορές που υποδείκνυαν ότι ο στρατός συνέδραμε στη συνοδεία πλοίων.
Οι συγκρούσεις σημειώθηκαν μόλις λίγες ώρες αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη για την επέκταση της εκεχειρίας τους και την επαναλειτουργία των στενών προχωρούν. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πιθανότατα θα χρειαστεί μερικές ημέρες για να οριστικοποιηθεί.
Το παγκόσμιο σημείο αναφοράς Brent ανέβηκε και διαπραγματευόταν κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, αφού είχε υποχωρήσει περισσότερο από 7% τη Δευτέρα. Οι μετοχές κινήθηκαν ανοδικά προς ιστορικά υψηλά, καθώς οι ελπίδες για μια ειρηνευτική συμφωνία επισκίασαν τη στρατιωτική δράση.
Ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα που βρίσκεται υπό συζήτηση είναι τα 24 δισ. δολάρια παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν, με την Τεχεράνη να επιθυμεί την αποδέσμευση του μισού αυτού ποσού με την υπογραφή μιας συμφωνίας, μετέδωσε το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim. Το συγκεκριμένο στοιχείο είναι ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο μεταξύ των σκληροπυρηνικών απέναντι στο Ιράν στις ΗΠΑ, οι οποίοι ανησυχούν ότι γίνονται υπερβολικές παραχωρήσεις προς την Ισλαμική Δημοκρατία.
Ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι πραγματοποίησε πλήγματα αυτοάμυνας στο νότιο Ιράν τη Δευτέρα το βράδυ, στοχοποιώντας θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη που επιχειρούσαν να τοποθετήσουν νάρκες, ενώ οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης δήλωσαν ότι έβαλαν εναντίον ενός μαχητικού αεροσκάφους F-35 και αρκετών drones αφού εισήλθαν στον ιρανικό εναέριο χώρο.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν καταδίκασε τις αμερικανικές επιθέσεις ως παραβίαση της εκεχειρίας που ισχύει από τις αρχές Απριλίου, ενώ ο ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δημοσίευσε ανακοίνωση προειδοποιώντας ότι «τα έθνη και τα εδάφη της περιοχής δεν θα αποτελούν πλέον ασπίδα για τις αμερικανικές βάσεις».
Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι ο Τραμπ είτε θα συμφωνήσει σε μια καλή συμφωνία, είτε δεν θα συνάψει καμία συμφωνία, θυμίζει το Bloomberg. Ο πρόεδρος δέχεται πιέσεις από πρόσωπα όπως ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, ο οποίος επιθυμεί να παραμείνει σε ισχύ ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών και να πραγματοποιηθούν περισσότερα πλήγματα ώστε να αποδυναμωθεί περαιτέρω ο ιρανικός στρατός.
Αραβικά κράτη, συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ, έχουν παροτρύνει τον Τραμπ να συνεχίσει τη διπλωματική οδό. Φοβούνται ότι μια επιστροφή στις εχθροπραξίες θα οδηγήσει το Ιράν στην εκτόξευση drones και πυραύλων εναντίον των χωρών τους, όπως είχε κάνει πριν από την εκεχειρία του Απριλίου, προκαλώντας ζημιές δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων και τον θάνατο δεκάδων ανθρώπων.
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ, μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κάλεσε τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και άλλες χώρες να προσχωρήσουν στις Συμφωνίες του Αβραάμ και να αναγνωρίσουν το Ισραήλ. Αυτό φαίνεται απίθανο, εκτός εάν το Ισραήλ προχωρήσει σε βήματα προς την κατεύθυνση της δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους, κάτι που η κυβέρνησή του έχει αποκλείσει.
Πέραν των παγωμένων κεφαλαίων, εμπόδια για μια συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν αποτελούν η απροθυμία της Τεχεράνης να επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη και η Ευρώπη υποστηρίζουν ότι αυτό πρέπει να συμβεί, όμως Ιρανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι επιθυμούν να επιβάλλουν τέλη για υπηρεσίες ναυσιπλοΐας.
Ο Τραμπ θέλει επίσης το Ιράν να δεσμευθεί ότι θα παραδώσει ή θα καταστρέψει τα αποθέματά του σε ουράνιο υψηλού βαθμού εμπλουτισμού, το οποίο οι ΗΠΑ φοβούνται ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας. Το Ιράν έχει απορρίψει δημόσια αυτό το ενδεχόμενο, αν και έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι ενδέχεται να αποστείλει τα αποθέματα σε τρίτη χώρα, με τη Ρωσία και την Κίνα να θεωρούνται οι πιθανότεροι υποψήφιοι.
Ο Λίβανος, όπου το Ισραήλ μάχεται εναντίον των υποστηριζόμενων από το Ιράν μαχητών της Hezbollah, αποτελεί ακόμη ένα σημείο τριβής. Το Ιράν επιμένει και σε εκεχειρία εκεί, ενώ το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι πρέπει να του επιτραπεί ελευθερία δράσης.
«Ακόμη και αν οι δύο πλευρές καταφέρουν να καταλήξουν σε συμφωνία — και αυτό από μόνο του αποτελεί ήδη ένα μεγάλο “αν” — υπάρχουν ελάχιστες ελπίδες ότι στη συνέχεια θα μπορέσουν να επιτύχουν μια σταθερή ειρήνη», δήλωσε η Ντίνα Εσφαντιαρί, αναλύτρια της Bloomberg Economics.