Η αδυναμία του ιαπωνικού γεν έχει εξελιχθεί σε πονοκέφαλο για την κυβέρνηση και την κεντρική τράπεζα της χώρας, καθώς αυξάνει το κόστος των εισαγωγών και επιβαρύνει τα νοικοκυριά.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι ανησυχίες εντάθηκαν στα τέλη Απριλίου, όταν το γεν υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2024.
Υπενθυμίζεται ότι, οι ιαπωνικές αρχές αντέδρασαν δαπανώντας σχεδόν 74 δισ. δολάρια για τη στήριξη του νομίσματος, καταγράφοντας παρέμβαση-ρεκόρ σε διάστημα ενός μήνα.
Παρότι η κίνηση προκάλεσε προσωρινή ανάκαμψη, το αποτέλεσμα αποδείχθηκε βραχύβιο, με το γεν να παραμένει κοντά στα 160 ανά δολάριο. Η υπουργός Οικονομικών (ΥΠΟΙΚ) Σατσούκι Καταγιάμα έχει επαναλάβει ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να λάβει «τα κατάλληλα μέτρα», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας παρέμβασης.
Γιατί παραμένει αδύναμο το γεν
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει εντείνει τις πιέσεις στο ιαπωνικό νόμισμα. Η Ιαπωνία εισάγει σχεδόν το σύνολο των ενεργειακών της αναγκών και περισσότερο από το 95% του πετρελαίου της προέρχεται από τη Μέση Ανατολή.
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αυξάνει το κόστος των εισαγωγών σε δολάρια, ενισχύοντας τη ζήτηση για ξένο νόμισμα εις βάρος του γεν.
Παράλληλα, παραμένει μεγάλο το χάσμα μεταξύ των χαμηλών επιτοκίων της Ιαπωνίας και των αντίστοιχων στις ΗΠΑ και άλλες μεγάλες οικονομίες. Αυτό ωθεί τους επενδυτές να δανείζονται φθηνά σε γεν και να τοποθετούν κεφάλαια σε αγορές με υψηλότερες αποδόσεις, ασκώντας συνεχή πίεση στο ιαπωνικό νόμισμα.
Αν και η Τράπεζα της Ιαπωνίας αύξησε τα επιτόκια τον Δεκέμβριο στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 30 ετών, αυτά εξακολουθούν να παραμένουν χαμηλά σε διεθνή σύγκριση.
Οι επιπτώσεις στην οικονομία
Η αδυναμία του γεν έχει ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ιαπωνικών εξαγωγών και έχει καταστήσει τη χώρα πιο ελκυστικό προορισμό για τους ξένους τουρίστες.
Ωστόσο, σε μια οικονομία που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενες πρώτες ύλες και ενέργεια, η πτώση του νομίσματος αυξάνει το κόστος ζωής και ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις.
Η άνοδος των τιμών έχει επιβαρύνει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται κυρίως στην εσωτερική αγορά, συμβάλλοντας τα προηγούμενα χρόνια στην πολιτική φθορά διαδοχικών κυβερνήσεων.
Η κρίση κόστους ζωής που προέκυψε συνέβαλε στην πολιτική πτώση δύο πρωθυπουργών πριν από την ανάληψη της εξουσίας από τη σημερινή πρωθυπουργό Σανάε Τακαΐτσι.
Τι είναι η παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος
Η παρέμβαση πραγματοποιείται όταν μια κεντρική τράπεζα αγοράζει ή πουλά νόμισμα με στόχο να επηρεάσει την ισοτιμία του.
Στην Ιαπωνία, το υπουργείο Οικονομικών λαμβάνει την απόφαση και η Τράπεζα της Ιαπωνίας εκτελεί την παρέμβαση μέσω εμπορικών τραπεζών. Για την ενίσχυση του γεν, οι αρχές αγοράζουν γεν και πωλούν δολάρια, χρησιμοποιώντας τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας.
Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της Ιαπωνίας μειώθηκαν από 1,17 τρισ. δολάρια στα τέλη Απριλίου σε 1,09 τρισ. δολάρια έναν μήνα αργότερα, ένδειξη του μεγέθους των παρεμβάσεων.
Οι παρεμβάσεις μπορούν να ανακόψουν προσωρινά τις έντονες διακυμάνσεις και να στείλουν μήνυμα στις αγορές, ωστόσο σπάνια αλλάζουν τη μακροπρόθεσμη τάση αν δεν μεταβληθούν τα βασικά οικονομικά δεδομένα.
Η εμπειρία των τελευταίων μηνών επιβεβαιώνει αυτή την εικόνα. Παρά τη μαζική παρέμβαση των 74 δισ. δολαρίων, το γεν ανέκαμψε μόνο προσωρινά πριν επιστρέψει στα επίπεδα των 160 γεν ανά δολάριο, όπως μεταδίδει το Bloomberg.
Οι πιέσεις από τις ΗΠΑ
Η αδυναμία του γεν αποτελεί και σημείο τριβής στις σχέσεις Τόκιο-Ουάσιγκτον με τον Ντόναλντ Τραμπ να έχει επανειλημμένα κατηγορήσει την Ιαπωνία ότι επωφελείται από το αδύναμο νόμισμά της, προσφέροντας αθέμιτο πλεονέκτημα στους εξαγωγείς της.
Παρότι η Ιαπωνία βρίσκεται στη λίστα παρακολούθησης του αμερικανικού ΥΠΟΙΚ για τις συναλλαγματικές πρακτικές της, δεν θεωρείται χώρα που χειραγωγεί το νόμισμά της. Τον Ιανουάριο, η Fed της Νέας Υόρκης επικοινώνησε με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εκ μέρους του αμερικανικού ΥΠΟΙΚ ζητώντας πληροφορίες για την ισοτιμία δολαρίου-γεν, κίνηση που προκάλεσε τότε ισχυρή ανάκαμψη του ιαπωνικού νομίσματος.
Τον Σεπτέμβριο, ΗΠΑ και Ιαπωνία εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε παρέμβαση θα πρέπει να περιορίζεται στην αντιμετώπιση υπερβολικής μεταβλητότητας ή άτακτων κινήσεων της αγοράς και όχι στην εξασφάλιση ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος.
Ωστόσο, ο ΥΠΟΙΚ των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, κατέστησε πρόσφατα σαφές ποια θεωρεί την προτιμητέα λύση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Τράπεζα της Ιαπωνίας θα πρέπει να αφεθεί να αυξήσει τα επιτόκια και να επιτρέψει στο γεν να ενισχυθεί μέσω των δυνάμεων της αγοράς.