Η Γαλλία και η Γερμανία αποφάσισαν να εγκαταλείψουν το σχέδιο κοινής ανάπτυξης ενός μαχητικού αεροσκάφους νέας γενιάς, βάζοντας τέλος σε ένα από τα πιο φιλόδοξα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα και προκαλώντας πλήγμα στο όραμα του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν για βαθύτερη αμυντική συνεργασία στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Γάλλος πρόεδρος κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι εμπλεκόμενες εταιρείες δεν μπορούν να συνεργαστούν αποτελεσματικά για την κατασκευή του κοινού αεροσκάφους.
«Ο καγκελάριος Μερτς συμβούλεψε τον πρόεδρο Μακρόν να μην επιδιώξει περαιτέρω την ανάπτυξη ενός κοινού μαχητικού αεροσκάφους», δήλωσε Γερμανός κυβερνητικός αξιωματούχος.
Οι διαφωνίες Dassault και Airbus
Το πρόγραμμα Future Combat Air System (FCAS), που ξεκίνησε το 2017 με τη συμμετοχή και της Ισπανίας, είχε στόχο να αντικαταστήσει τα γαλλικά Rafale και τα γερμανικά Eurofighter γύρω στο 2040.
Ωστόσο, η συνεργασία προσέκρουσε σε βαθιές διαφωνίες μεταξύ της γαλλικής Dassault Aviation και της Airbus Defence and Space σχετικά με τον έλεγχο και τη βιομηχανική ηγεσία του προγράμματος.
Η Dassault διεκδικούσε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη του μαχητικού, πρόταση που η Airbus απέρριψε θεωρώντας ότι θα μετέτρεπε το FCAS σε ένα ουσιαστικά γαλλικό πρόγραμμα με γερμανική και ισπανική χρηματοδότηση.
Παράλληλα, υπήρχαν διαφωνίες και για τα τεχνικά χαρακτηριστικά του αεροσκάφους, με τη Γαλλία να επιθυμεί ένα ελαφρύτερο μαχητικό κατάλληλο για αεροπλανοφόρα και τη Γερμανία ένα βαρύτερο αεροσκάφος αεροπορικής υπεροχής.
Συνεχίζεται η συνεργασία σε άλλα συστήματα
Παρά το ναυάγιο του μαχητικού αεροσκάφους, οι δύο χώρες δεν αποκλείουν τη συνέχιση της συνεργασίας σε άλλους τομείς του FCAS, όπως τα drones και το λεγόμενο «cloud μάχης», το ψηφιακό σύστημα που θα συνδέει αισθητήρες, δορυφόρους, drones και μαχητικά αεροσκάφη σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο.
Το Παρίσι άφησε να εννοηθεί ότι η απόφαση ήταν πρωτοβουλία του Βερολίνου, υπογραμμίζοντας ότι εξακολουθεί να θεωρεί τη γαλλογερμανική συνεργασία κρίσιμη για το μέλλον της ευρωπαϊκής άμυνας.
Η εξέλιξη έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά προβλημάτων που αντιμετωπίζουν μεγάλα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, αναδεικνύοντας τις δυσκολίες συντονισμού μεταξύ κρατών και αμυντικών βιομηχανιών σε έργα πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ.
Μήνες διαφωνιών πίσω από την κατάρρευση
Η κατάρρευση του FCAS δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Τα τελευταία χρόνια, μια σειρά από μεγάλα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με καθυστερήσεις, διαφωνίες ή ακόμη και ακυρώσεις.
Τα κοινά γαλλογερμανικά σχέδια για αεροσκάφη θαλάσσιας περιπολίας, άρματα μάχης νέας γενιάς και συστήματα πυροβολικού έχουν ουσιαστικά ναυαγήσει, ενώ προβλήματα έχουν εμφανιστεί και στο πρόγραμμα μαχητικών GCAP, στο οποίο συμμετέχουν η Ιταλία, η Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Παράλληλα, η Γαλλία έχει απομακρυνθεί από το πολυεθνικό πρόγραμμα Eurodrone, αφήνοντας ανοιχτά ερωτήματα για το μέλλον του.
Το τέλος του τμήματος των μαχητικών αεροσκαφών του FCAS δεν ήταν αποτέλεσμα μιας αιφνίδιας απόφασης, αλλά η κατάληξη μιας μακράς και σκληρής αντιπαράθεσης μεταξύ της Airbus Defence and Space και της Dassault Aviation, δύο εκ των σημαντικότερων αμυντικών βιομηχανιών της Ευρώπης.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, Γερμανοί και Γάλλοι αξιωματούχοι παραδέχονταν εδώ και μήνες, σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, ότι το σκέλος του προγράμματος που αφορούσε το μαχητικό αεροσκάφος ήταν ουσιαστικά «νεκρό».
Το αδιέξοδο κορυφώθηκε το περασμένο καλοκαίρι, όταν η Dassault, κατασκευάστρια του Rafale, διεκδίκησε ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη του νέου αεροσκάφους. Η γαλλική εταιρεία ζητούσε τον πλήρη έλεγχο του σχεδιασμού και της κατανομής του έργου, με την Airbus να περιορίζεται σε ρόλο υπεργολάβου.
Η Airbus απέρριψε την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι θα μετέτρεπε ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα συνεργασίας σε ένα ουσιαστικά γαλλικό μαχητικό, χρηματοδοτούμενο από τη Γερμανία και την Ισπανία.
Μέχρι τον Σεπτέμβριο, το Βερολίνο είχε ήδη αρχίσει να εξετάζει εναλλακτικές επιλογές, μεταξύ των οποίων πιθανή συνεργασία με τη Σουηδία ή ακόμη και συμμετοχή στο ανταγωνιστικό πρόγραμμα GCAP.
Πέρα από τις βιομηχανικές διαφωνίες, οι δύο πλευρές δεν συμφωνούσαν ούτε στα τεχνικά χαρακτηριστικά του αεροσκάφους. Η Γαλλία επιθυμούσε ένα ελαφρύτερο μαχητικό κατάλληλο για επιχειρήσεις από αεροπλανοφόρα, ενώ η Γερμανία προωθούσε ένα βαρύτερο αεροσκάφος με έμφαση στην αεροπορική υπεροχή. Η πρόταση του Βερολίνου για ανάπτυξη δύο διαφορετικών εκδόσεων απορρίφθηκε από το Παρίσι.
Παρά την προσπάθεια των Φρίντριχ Μερτς και Εμανουέλ Μακρόν να δώσουν στο πρόγραμμα μία τελευταία ευκαιρία τον Μάρτιο, οι διαπραγματεύσεις δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές.
Σύμφωνα με γαλλικά δημοσιεύματα, η γερμανική καγκελαρία ενημέρωσε χθες Δευτέρα την Airbus για την οριστική απόφαση, με τον Μερτς να αναμένεται να την ανακοινώσει επίσημα στην αεροπορική έκθεση ILA του Βερολίνου.