Το μνημόνιο κατανόησης (MοU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το οποίο ο πρόεδρος Τραμπ ισχυρίζεται ότι θα υπογραφεί σύντομα, προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια και τη χαλάρωση των κυρώσεων προς το Ιράν βάσει της συμμόρφωσής του, σύμφωνα με διπλωμάτη από μία από τις διαμεσολαβούσες χώρες και Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το Axios.
Το MοU θα παρατείνει την κατάπαυση του πυρός για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά. Το κείμενο περιλαμβάνει ένα πλαίσιο για την αντιμετώπιση του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αν και οποιαδήποτε ενέργεια σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία.
Ο διπλωμάτης από μία από τις διαμεσολαβούσες χώρες, ο οποίος παρουσίασε στο Axios το πιο πρόσφατο κείμενο, δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο μιας συμφωνίας», αλλά αναγνώρισε ότι η συμφωνία εξακολουθούσε να χρειάζεται την τελική έγκριση.
Μέχρι το βράδυ της Πέμπτης, η συμφωνία είχε εγκριθεί από την ιρανική πλευρά σε υψηλό επίπεδο, αλλά πιθανότατα όχι από τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, σύμφωνα με δύο πηγές που έχουν γνώση του ζητήματος.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει να πραγματοποιηθεί τελετή υπογραφής μέσα στο Σαββατοκύριακο. Εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν έχει ακόμη λάβει τελική απόφαση».
Ο Λευκός Οίκος είχε θεωρήσει αρκετές φορές κατά τους τελευταίους δύο μήνες ότι μια συμφωνία ήταν κοντά, μόνο και μόνο για να καταρρεύσουν οι συνομιλίες. Ο διπλωμάτης εξέφρασε αισιοδοξία ότι αυτή τη φορά το κείμενο θα παραμείνει σε ισχύ.
Τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη C-17 της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας αναχώρησαν για την Ευρώπη την Πέμπτη, μεταφέροντας εξοπλισμό ενόψει ενδεχόμενου ταξιδιού του αντιπροέδρου Βανς σε τελετή υπογραφής στη Γενεύη τις προσεχείς ημέρες.
Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες από δύο διαμεσολαβούσες χώρες και δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, η προσωρινή συμφωνία επιτεύχθηκε το βράδυ της Τετάρτης έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Καταριανού διαμεσολαβητή Άλι Αλ-Θαουάντι και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Θαουάντι μίλησε τηλεφωνικά πολλές φορές με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, σύμφωνα με δύο πηγές.
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι είχε οριστικοποιηθεί μια συμφωνία προκάλεσε έκπληξη στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Τις τελευταίες ημέρες, ο Νετανιάχου βρέθηκε χωρίς επαρκή ενημέρωση, επικοινωνώντας με συμμάχους που διατηρούν στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση Τραμπ προκειμένου να συλλέξει πληροφορίες, σύμφωνα με αμερικανική πηγή με άμεση γνώση των εξελίξεων.
Βάσει του MοU, το Ιράν θα αναλάβει ορισμένες δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα -πρωτίστως να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και να επιλύσει την αντιπαράθεση γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιό του.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Τραμπ συμφώνησε πως μία από τις επιλογές για την επίλυση του ζητήματος θα μπορούσε να είναι η μείωση του βαθμού εμπλουτισμού του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν εντός της χώρας υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Οποιαδήποτε βήματα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα πραγματοποιηθούν μόνο εφόσον επιτευχθεί μια δεύτερη συμφωνία -μια αβέβαιη προοπτική, δεδομένου του πόσο δύσκολες έχουν αποδειχθεί ακόμη και οι πολύ λιγότερο τεχνικές διαπραγματεύσεις για το MοU.
Ο διπλωμάτης υποστήριξε ότι το MοU «εισέρχεται σε λεπτομέρειες για όλα τα ζητήματα που αφορούν τα πυρηνικά» και ότι «ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις των ΗΠΑ».
Το MοU προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών, χωρίς διόδια, με επιστροφή των όγκων ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών. Σε αντάλλαγμα, θα αρθεί επίσης ο αμερικανικός αποκλεισμός.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν προηγουμένως δηλώσει στο Axios ότι, μετά την επαναλειτουργία των Στενών, το Ιράν θα λάβει προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις ώστε να μπορεί να πωλεί πετρέλαιο για 60 ημέρες. Αυτό θα δημιουργούσε πολύτιμα έσοδα για την Τεχεράνη.
Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα αυξάνεται εφόσον το Ιράν συμμορφώνεται με την αρχική συμφωνία και επιδεικνύει «καλή πίστη» στις επακόλουθες διαπραγματεύσεις.
«Δεν υπάρχει καθορισμένη ημερομηνία για την χαλάρωση των κυρώσεων και αυτή θα συνδέεται με την εφαρμογή της συμφωνίας», δήλωσε ο διπλωμάτης.
Παραμένει ασαφές εάν το κείμενο περιλαμβάνει κάποια λεπτομερή εξήγηση σχετικά με το τι θα συμβεί με τα δισεκατομμύρια ιρανικών δολαρίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Το Ιράν έχει επιμείνει ότι πρέπει να λάβει άμεσα ένα μέρος των χρημάτων με την υπογραφή οποιασδήποτε αρχικής συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι τα κεφάλαια θα αποδεσμεύονται τμηματικά, βάσει της συμμόρφωσης.
Αμερικανική πηγή εκτός της κυβέρνησης εξέφρασε ανησυχία ότι το ζήτημα των δεσμευμένων κεφαλαίων ενδέχεται να αντιμετωπίζεται σε μυστική παράλληλη συμφωνία. Αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε πρόσφατα αυτή την πιθανότητα στο Axios.
Οι ΗΠΑ, το Ιράν και το Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες έναν μηχανισμό μέσω του οποίου το Ιράν θα αποκτούσε πρόσβαση σε μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων του στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και πηγή από μία από τις διαμεσολαβούσες χώρες.
Η συμφωνία, η οποία διαμεσολαβήθηκε από κοινού από το Κατάρ και το Πακιστάν, θα ονομαστεί «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ» -εφόσον, βεβαίως, οι δύο πλευρές συμφωνήσουν τελικά να την υπογράψουν.
«Εργαζόμαστε με τα μέρη ώστε να ολοκληρωθούν οι τελευταίες λεπτομέρειες της συμφωνίας και να καθοριστεί ημερομηνία για την τελετή υπογραφής», δήλωσε ο διπλωμάτης από μία από τις διαμεσολαβούσες χώρες.