Σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα ανακοίνωσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο να γνωστοποιεί ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης (MoU), το οποίο αποτελεί τη βάση για μια μελλοντική δεσμευτική συμφωνία.
Σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, το Ιράν δεσμεύεται να καταστρέψει το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει, τουλάχιστον μέσω της διαδικασίας υποβάθμισης του βαθμού εμπλουτισμού (downblending), ενώ στο κείμενο περιγράφεται και ο τρόπος με τον οποίο θα υλοποιηθεί η συγκεκριμένη διαδικασία.
Η αμερικανική πλευρά εκτιμά επίσης ότι η Τεχεράνη έχει ήδη αρχίσει να εγκαταλείπει προσπάθειες παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μια εξέλιξη που θεωρείται κρίσιμη για τη σταθερότητα των διεθνών ενεργειακών αγορών.
Καθοριστικής σημασίας χαρακτηρίζεται η συνάντηση που έχει προγραμματιστεί για το προσεχές Σαββατοκύριακο στην Ελβετία, όπου οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να οικοδομήσουν περαιτέρω εμπιστοσύνη και να προωθήσουν τις συνομιλίες προς μια τελική συμφωνία.
Μετά την επίλυση του πυρηνικού ζητήματος, οι συνομιλίες αναμένεται να επεκταθούν και στη χρηματοδότηση των περιφερειακών συμμάχων και πληρεξουσίων (proxies) του Ιράν.
Αναφερόμενος στο Ισραήλ, ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί συνεχή επικοινωνία με την ισραηλινή κυβέρνηση, προσθέτοντας ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχει ζητήσει αντίγραφο του μνημονίου κατανόησης.
Ωστόσο, τόνισε ότι παρά την υπογραφή του MoU, καμία από τις δύο πλευρές δεν δεσμεύεται οριστικά μέχρι να τεθεί σε ισχύ μια νομικά δεσμευτική συμφωνία και ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν διατηρούν το δικαίωμα να αποχωρήσουν από τη διαδικασία. Προειδοποίησε επίσης ότι, σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ «δεν φοβάται να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή του».
Το κείμενο
1 — Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, καθώς και οι σύμμαχοί τους στον τρέχοντα πόλεμο, υπογράφουν το παρόν Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) προκειμένου να κηρύξουν τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και αναλαμβάνουν εφεξής να μην εκκινήσουν οποιονδήποτε πόλεμο ή οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση η μία κατά της άλλης, να απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας μεταξύ τους και να διασφαλίζουν την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία του Λιβάνου. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώνει τον μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, καθώς και τις λοιπές διατάξεις της παρούσας παραγράφου.
2 — Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται αμοιβαία την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα η μία της άλλης και να απέχουν από παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης πλευράς.
3 — Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεσμεύονται να διαπραγματευθούν και να επιτύχουν την τελική συμφωνία εντός μέγιστης προθεσμίας 60 ημερών, η οποία δύναται να παραταθεί με αμοιβαία συναίνεση.
4 — Αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα αρχίσουν την άρση του ναυτικού αποκλεισμού τους και κάθε διαταρακτικής ενέργειας ή παρεμπόδισης κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα τερματίσουν πλήρως τον ναυτικό αποκλεισμό εντός 30 ημερών. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κίνηση των πλοίων θα είναι ανάλογη με τα προπολεμικά επίπεδα κυκλοφορίας που θα αποκαθιστά η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αναλαμβάνουν επιπλέον την υποχρέωση να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από την εγγύτητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν εντός 30 ημερών μετά την τελική συμφωνία.
5 — Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα προβεί, καταβάλλοντας τις βέλτιστες δυνατές προσπάθειές της, στις απαραίτητες ρυθμίσεις για την ασφαλή και χωρίς χρέωση διέλευση εμπορικών πλοίων, για περίοδο μόνο 60 ημερών, από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντιστρόφως. Η κίνηση των εμπορικών πλοίων θα ξεκινήσει άμεσα και, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης απομάκρυνσης τεχνικών και στρατιωτικών εμποδίων καθώς και εκκαθάρισης ναρκοπεδίων από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, θα αποκατασταθεί εντός 30 ημερών. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα διεξαγάγει διάλογο με το Σουλτανάτο του Ομάν για τον καθορισμό της μελλοντικής διοίκησης και των ναυτιλιακών υπηρεσιών στα Στενά του Ορμούζ, σε συνεννόηση με τα λοιπά παράκτια κράτη του Περσικού Κόλπου, σύμφωνα με το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών των Στενών του Ορμούζ.
6 — Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αναλαμβάνουν, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, να καταρτίσουν ένα οριστικό και αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων ΗΠΑ για την ανασυγκρότηση και οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Ο μηχανισμός υλοποίησης του σχεδίου αυτού θα οριστικοποιηθεί ως μέρος της τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών. Όλες οι αναγκαίες άδειες, εξαιρέσεις και εγκρίσεις που απαιτούνται για τις σχετικές χρηματοοικονομικές συναλλαγές θα χορηγηθούν από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
7 — Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αναλαμβάνουν την υποχρέωση να τερματίσουν κάθε μορφή κυρώσεων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, των αποφάσεων του Συμβουλίου Διοικητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), καθώς και όλων των μονομερών αμερικανικών κυρώσεων, πρωτογενών και δευτερογενών, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αναγνωρίζουν την κρίσιμη σημασία του ζητήματος της άρσης των κυρώσεων που αναφέρεται ανωτέρω και εκφράζουν την πρόθεσή τους να αντιμετωπίσουν άμεσα τα ζητήματα αυτά στις διαπραγματεύσεις, προκειμένου να επιτευχθεί αμοιβαία συμφωνία επ’ αυτών.
8 — Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφώνησαν να ρυθμίσουν τη διάθεση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού μέσω μηχανισμού που θα συμφωνηθεί αμοιβαία, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που αναφέρεται στην παράγραφο 7, με ελάχιστη μεθοδολογία την επιτόπια υποβάθμιση του βαθμού εμπλουτισμού (downblending) υπό την εποπτεία του IAEA. Τα δύο μέρη συμφώνησαν επίσης να συζητήσουν το ζήτημα του εμπλουτισμού και άλλα αμοιβαία συμφωνημένα θέματα που σχετίζονται με τις πυρηνικές ανάγκες της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, με βάση ένα ικανοποιητικό πλαίσιο που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώνει τις διατάξεις της παρούσας παραγράφου και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αναγνωρίζει την κρίσιμη σημασία των ανωτέρω αναφερόμενων πυρηνικών ζητημάτων. Τα μέρη εκφράζουν την πρόθεσή τους να αντιμετωπίσουν άμεσα τα ζητήματα αυτά στις διαπραγματεύσεις, προκειμένου να επιτευχθεί αμοιβαία συμφωνία επ’ αυτών.
9 — Έως την επίτευξη της τελικής συμφωνίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφωνούν να διατηρήσουν το ισχύον καθεστώς. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα διατηρήσει το υφιστάμενο καθεστώς του πυρηνικού της προγράμματος και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα αναπτύξουν πρόσθετες δυνάμεις στην περιοχή.
10 — Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αναλαμβάνουν την υποχρέωση ότι αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης και έως τον τερματισμό των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδώσει εξαιρέσεις (waivers) για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετρελαϊκών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και για όλες τις συναφείς υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων τραπεζικών συναλλαγών, ασφαλίσεων, μεταφορών κ.λπ.
11 — Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αναλαμβάνουν την υποχρέωση να καταστήσουν πλήρως διαθέσιμα προς χρήση τα δεσμευμένα ή περιορισμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν με την εφαρμογή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα συμφωνήσουν αμοιβαία στις διαδικασίες που αφορούν την αποδέσμευση αυτών των κεφαλαίων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Τα εν λόγω κεφάλαια, είτε παραμένουν στον αρχικό λογαριασμό είτε έχουν μεταφερθεί, θα είναι πλήρως διαθέσιμα για πληρωμές προς οποιονδήποτε τελικό δικαιούχο ορίζεται από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αναλαμβάνουν την υποχρέωση να εκδώσουν όλες τις αναγκαίες άδειες και εγκρίσεις αναλόγως.
12 — Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφωνούν ότι θα δημιουργηθεί εκτελεστικός μηχανισμός για την παρακολούθηση της επιτυχούς εφαρμογής του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης και της μελλοντικής συμμόρφωσης προς την τελική συμφωνία.
13 — Μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης και υπό την προϋπόθεση της έναρξης εφαρμογής των παραγράφων 1, 4, 5, 10 και 11 του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, καθώς και της συνεχιζόμενης εφαρμογής των εν λόγω μέτρων, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία αποκλειστικά επί των λοιπών παραγράφων.
14 — Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (UNSC).