Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξέδωσαν άδεια διάρκειας 60 ημερών που επιτρέπει στο Ιράν να πωλεί πετρέλαιο στη διεθνή αγορά, προσφέροντας στην Τεχεράνη μια οικονομική σανίδα σωτηρίας, καθώς οι δύο αντίπαλοι συνέχιζαν τις συνομιλίες για μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις στην Ελβετία, χαρακτήρισε τον πρώτο γύρο συνομιλιών «πολύ, πολύ καλό» και δήλωσε ότι το Ιράν συμφώνησε να επιτρέψει την επιστροφή πυρηνικών επιθεωρητών στη χώρα — ισχυρισμός που αργότερα υποστηρίχθηκε και από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι επίσης έκαναν λόγο για πρόοδο, αμφισβήτησαν τον ισχυρισμό αυτό, δηλώνοντας ότι η τοποθέτηση του Βανς ήταν «ψευδής και δεν αντανακλά την πραγματικότητα».
Η απόκλιση αυτή υπογράμμισε τις προκλήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν, καθώς οι δύο πλευρές επιδιώκουν να υλοποιήσουν το μνημόνιο κατανόησης που υπεγράφη την περασμένη εβδομάδα με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσής τους και τη δημιουργία των προϋποθέσεων για μια μακροπρόθεσμη συμφωνία.
Η συμφωνία αυτή άφησε άλυτα βασικά ζητήματα, ενώ παράλληλα προσέφερε άμεσο οικονομικό όφελος στο Ιράν, μια δυναμική που προκάλεσε σφοδρή κριτική από Ρεπουμπλικανούς συμμάχους του Τραμπ, σημειώνει το Bloomberg.
Πάνω από τις ευαίσθητες συνομιλίες αιωρείται το ζήτημα του Στενού του Ορμούζ, καθώς και οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ διεξάγει εκστρατεία εναντίον των υποστηριζόμενων από το Ιράν μαχητών της Hezbollah.
Το Ιράν χαιρέτισε την εξαίρεση που επιτρέπει τις ενεργειακές πωλήσεις ύστερα από χρόνια αυστηρών κυρώσεων, καθώς και την υπόσχεση για τη δημιουργία ταμείου ανασυγκρότησης και ανάπτυξης. Ωστόσο, η Τεχεράνη υπέδειξε ότι δεν θα εγκαταλείψει τη χρήση της επιρροής της επί του Ορμούζ ως μοχλού πίεσης, εάν το Ισραήλ συνεχίσει τις επιχειρήσεις του στον Λίβανο.
Όταν δημοσιογράφοι ρώτησαν τη Δευτέρα τον Τραμπ σχετικά με την εξαίρεση από τις κυρώσεις που επιτρέπει στο Ιράν να πωλεί πετρέλαιο, ο πρόεδρος φάνηκε να συγχέει το ζήτημα με την πιθανή μελλοντική αποδέσμευση των παγωμένων κεφαλαίων της χώρας που βρίσκονται στο εξωτερικό. Όταν πιέστηκε περαιτέρω για το πώς θα μπορούσε να διασφαλίσει ότι η Τεχεράνη δεν θα χρησιμοποιήσει τα έσοδα από το πετρέλαιο για την ανασυγκρότηση των ενόπλων δυνάμεών της, απάντησε ότι «δεν υποτίθεται ότι πρέπει να το κάνουν αυτό».
«Υποτίθεται ότι πρέπει να χρησιμοποιούν τα χρήματα για να αγοράζουν τρόφιμα για τον λαό τους, επειδή αυτή τη στιγμή ο λαός τους πεινάει πολύ», δήλωσε ο Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Οι αγορές αναζητούν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον οποιαδήποτε ένδειξη προόδου στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν. Οι τιμές του Brent, του διεθνούς σημείου αναφοράς για το πετρέλαιο, διατήρησαν σε μεγάλο βαθμό τις απώλειες της Δευτέρας και διαπραγματεύονταν κοντά στα 78 δολάρια ανά βαρέλι.
Το Ιράν έχει αυξήσει τις εξαγωγές πετρελαίου τις τελευταίες ημέρες χάρη στην άρση από τις ΗΠΑ ενός ναυτικού αποκλεισμού, ενισχύοντας τις προσδοκίες ότι βραχυπρόθεσμα θα μπορούσε να δημιουργηθεί πλεόνασμα προσφοράς.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει αντικρούσει τις επικρίσεις για την προσωρινή συμφωνία, επιμένοντας ότι αυτή θα προσφέρει ανακούφιση στους Αμερικανούς μέσω χαμηλότερων τιμών ενέργειας και ότι οι προβλεπόμενες δικλίδες ασφαλείας θα αποτρέψουν το Ιράν από την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, έναν βασικό στόχο του Τραμπ.
«Όλοι γνωρίζουν πλήρως ότι το Ιράν θα συμφωνήσει σε εκτεταμένες επιθεωρήσεις όπλων προκειμένου να διασφαλιστεί η “πυρηνική ειλικρίνεια” για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα στο μέλλον», έγραψε ο Τραμπ τη Δευτέρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι ισχυρισμοί περί σημαντικής προόδου στο ζήτημα των πυρηνικών επιθεωρήσεων αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό. Το Ιράν είχε δηλώσει νωρίτερα ότι δεν συζητήθηκαν πυρηνικά ζητήματα και ότι θα συνεχίσει τη συνεργασία του με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας βάσει των υφιστάμενων διαδικασιών, μετέδωσε το κρατικό IRIB, επικαλούμενο εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών.
Ο Βανς δήλωσε επίσης ότι η Τεχεράνη θα αγοράσει αμερικανική σόγια, σιτάρι και καλαμπόκι με κεφάλαια που θα αποδεσμευτούν στο πλαίσιο της συμφωνίας. Δεν υπήρξε καμία ένδειξη από ιρανικής πλευράς ότι είναι έτοιμη να πραγματοποιήσει αυτές τις αγορές, ενώ το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψε το Ιράν με τις ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα αναφέρει ότι η κεντρική τράπεζα του Ιράν θα μπορεί να καθορίζει τους δικαιούχους των αποδεσμευμένων κεφαλαίων.
Η τεταμένη φύση των συνομιλιών ήταν εμφανής, καθώς οι διαπραγματεύσεις παραλίγο να εκτροχιαστούν το Σαββατοκύριακο ύστερα από νέες απειλές του Τραμπ και αφού η ιρανική αντιπροσωπεία δήλωσε ότι ήταν έτοιμη να αποχωρήσει.
Οι συνομιλίες πρόκειται να συνεχιστούν αυτή την εβδομάδα στο ελβετικό θέρετρο Μπίργκενστοκ. Εκτος του Βανς συμμετείχαν ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ, και ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ. Αντιπροσωπείες χαμηλότερου επιπέδου αναμένεται να παραμείνουν για να συζητήσουν τεχνικά ζητήματα, ενώ ο Βανς και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, αποχωρούν.
Ο Γκαλιμπάφ δήλωσε κατά την επιστροφή του από τις συνομιλίες ότι το Στενό του Ορμούζ δεν θα επιστρέψει ποτέ στην προπολεμική του κατάσταση και ότι το Ιράν θα διαχειρίζεται τη θαλάσσια οδό σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο Islamic Republic News Agency.
Ο Βανς δήλωσε ότι οι διαπραγματευτές «δημιούργησαν τον μηχανισμό» που θα διασφαλίζει ότι το στενό θα παραμείνει ανοικτό. Μιλώντας νωρίτερα σε δημοσιογράφους, δεν απάντησε ευθέως όταν ρωτήθηκε αν οι ΗΠΑ επιθυμούν την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τον νότιο Λίβανο.
Ο πρεσβευτής του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη, Ντάνι Ντάνον, δήλωσε ότι το Ισραήλ αισθάνεται «πολύ άνετα» με την εκπροσώπηση των συμφερόντων του από τις ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, κάνοντας λόγο για μια «ισχυρή συμμαχία» με την Ουάσιγκτον, ακόμη και εν μέσω ερωτημάτων σχετικά με τις δημόσιες εντάσεις μεταξύ του προέδρου Τραμπ και του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο ίδιος μίλησε στους Κέιλι Λάιντς και Τζο Ματιέ στην βραδινή έκδοση της εκπομπής «Balance of Power» του Bloomberg.
Ο πρεσβευτής του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη, Ντάνι Ντάνον, δήλωσε στο Bloomberg Television ότι «δυστυχώς, δεν ισχύει κάτι τέτοιο», όταν ρωτήθηκε αν ο λιβανικός στρατός μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του τη Hezbollah. «Είμαστε ικανοί να πολεμήσουμε τη Hezbollah, αλλά δεν επιθυμούμε να παραμείνουμε στον Λίβανο», πρόσθεσε ο Ντάνον.
Νωρίτερα τη Δευτέρα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι οι διαμεσολαβητές κατάφεραν να αποκλιμακώσουν ορισμένες από τις εντάσεις που σχετίζονται με τον Λίβανο. Πρόσθεσε ότι το Ιράν άρχιζε να απολαμβάνει οικονομικά οφέλη από τη συμφωνία της περασμένης εβδομάδας. Οι εξαιρέσεις από τις κυρώσεις που παρείχε το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών για ορισμένα ιρανικά πετρελαϊκά και πετρελαϊκά προϊόντα αποτελούσαν προϋπόθεση του μνημονίου κατανόησης.
Οι διαμεσολαβητές, το Πακιστάν και το Κατάρ, δήλωσαν ότι το Ιράν και οι ΗΠΑ συμφώνησαν να συστήσουν μια «επιτροπή υψηλού επιπέδου» για την εποπτεία των συνομιλιών, καθώς και ομάδες εργασίας για ζητήματα πυρηνικής πολιτικής και κυρώσεων.
Θα δημιουργηθεί επίσης ένας «μηχανισμός αποτροπής συγκρούσεων» προκειμένου να συμβάλει στον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο. Το Ιράν και οι ΗΠΑ εγκαθίδρυσαν επίσης γραμμή επικοινωνίας για την «αποφυγή περιστατικών» που σχετίζονται με τη ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ.
Ο Τραμπ δέχεται σημαντικές πιέσεις να τερματίσει τον πόλεμο, καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας έχει επιταχύνει τον πληθωρισμό σε παγκόσμιο επίπεδο και έχει πλήξει τη δημοτικότητα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου. Ωστόσο, οι υποστηρικτές σκληρής γραμμής απέναντι στο Ιράν και οι φιλοϊσραηλινοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι το μνημόνιο κατανόησης προσφέρει υπερβολικά μεγάλη οικονομική ανακούφιση χωρίς να περιορίζει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων της Τεχεράνης ή τη στήριξή της προς ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.