Η ενδεχόμενη οριστική συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να συναφθεί με «οποιοδήποτε τίμημα», προειδοποίησε η Ουάσινγκτον, εκφράζοντας ανησυχία για το «απόλυτο χάος» που θα ενέσκηπτε, κατ’ αυτήν, αν η Τεχεράνη επέβαλε πράγματι τέλη για κάθε διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, όπου φορτηγό πλοίο υπέστη επίθεση χθες Πέμπτη.
Η επίθεση, με βλήμα άγνωστου τύπου, που δεν είναι σαφές από πού προήλθε, σύμφωνα με πληροφορίες της βρετανικής υπηρεσία ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO, είχε αποτέλεσμα την αναστολή της εφαρμογής του σχεδίου εσπευσμένης απομάκρυνσης χιλιάδων ναυτικών, που άρχισε δύο ημέρες νωρίτερα, ώστε να μπορέσουν να φύγουν κάπου 600 πλοία αποκλεισμένα στον Κόλπο από το ξέσπασμα του πολέμου την 28η Φεβρουαρίου, ανακοίνωσε ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ).
Το φορτηγό πλοίο, το οποίο δεν ήταν ενταγμένο στο σχέδιο αυτό, χτυπήθηκε στον Κόλπο του Ομάν, αφού είχε διασχίσει το στενό στρατηγικής σημασίας.
Σε περιοδεία σε μοναρχίες του Κόλπου, αφοσιωμένους συμμάχους των ΗΠΑ, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προσπάθησε να καθησυχάσει τους συνομιλητές του, καθώς η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη άρχισαν την περασμένη εβδομάδα συνομιλίες στην Ελβετία με σκοπό να καταλήξουν σε διαρκή επίλυση της σύγκρουσης, μετά την υπογραφή τη 17η Ιουνίου «μνημονίου κατανόησης», πρωτοκόλλου συμφωνίας.
«Μολονότι θέλουμε συμφωνία, δεν θέλουμε συμφωνία με οποιοδήποτε τίμημα», τόνισε ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στο Μπαχρέιν, απευθυνόμενος στους ομολόγους του των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ).
Αναφερόταν ειδικά στην κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, αγκάθι στις συνομιλίες των δυο πλευρών: το Ιράν έχει σκοπό να εισπράττει «τέλη» για «υπηρεσίες» που σχετίζονται με τη διέλευση, που δεν υπήρχαν πριν από τον πόλεμο, η Ουάσινγκτον εναντιώνεται.
Η θαλάσσια οδός, πλάτους κάπου τριάντα χιλιομέτρων, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, χαρακτηρίζεται στρατηγικής σημασίας, καθώς από αυτήν διερχόταν το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως πριν από τον πόλεμο.
«Επιδημία»
«Αν αποδεχόμασταν πως κάποιος μπορεί να επιβάλλει πληρωμή για τη χρήση διεθνούς θαλάσσιας οδού επειδή βρίσκεται πλησίον του εδάφους του, αυτό θα εξαπλωνόταν σε όλο τον κόσμο σαν επιδημία», έκρινε ο κ. Ρούμπιο.
Το Ομάν, στην άλλη όχθη των Στενών, μοιάζει επίσης να διαφωνεί με την προσέγγιση της Τεχεράνης.
Το σουλτανάτο ανακοίνωσε ότι δεν προβλέπεται κανένα «τέλος διέλευσης» στις μελλοντικές διευθετήσεις για το στενό, αναφερόμενο εξάλλου στη διάνοιξη «προσωρινού θαλάσσιου διαδρόμου», που παρουσίασε ως πρωτοβουλία σε συντονισμό με τον ΟΗΕ.
Αλλά οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας, απείλησαν να αντιδράσουν λαμβάνοντας τα «προσήκοντα μέτρα» αν διαπιστώσουν οποιαδήποτε απόπειρα διέλευσης δίχως την εκ των προτέρων δική τους έγκριση.
Πέρα από το Ορμούζ, οι χώρες του Κόλπου, που μπήκαν επανειλημμένα στο στόχαστρο της Τεχεράνης κατά τη διάρκεια του πολέμου, ανησυχούν για το πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων και την υποστήριξη σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή και θα ήθελαν να δουν τα ζητήματα αυτά να θίγονται στις αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις.
Για να υπάρξει «διαρκής ειρήνη και ασφάλεια στην περιφέρεια απαιτείται να αντιμετωπιστεί το σύνολο των ιρανικών απειλών», συμπεριλαμβανομένων αυτών των ζητημάτων, αναφέρει ανακοίνωση των επικεφαλής της διπλωματίας των μελών του ΣΣΚ. Δεν γίνεται ωστόσο καμιά αναφορά σε αυτά στο «μνημόνιο κατανόησης».
«Θέλουμε να διαβεβαιώσουμε ότι κανένα μέρος σε αυτή τη συμφωνία δεν μπορεί να βλάψει (…) την ασφάλεια, τη σταθερότητα ή την ευημερία οποιουδήποτε από τους εταίρους μας στην περιοχή του Κόλπου», επέμεινε ο κ. Ρούμπιο.
Σχεδόν 88 δισεκατομμύρια
Το ότι οι εχθροπραξίες έχουν ανασταλεί επέτρεψε να ξαναρχίσει η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ. Καταγράφτηκαν 70 διελεύσεις πλοίων από την πλατφόρμα Kpler, ρυθμός πάντως υποδιπλάσιος από ό,τι υπό κανονικές συνθήκες.
Μετά την επίθεση χθες Πέμπτη, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν, ενώ είχαν υποχωρήσει σε προπολεμικά επίπεδα νωρίτερα.
Η καταρχήν συμφωνία άνοιξε τον δρόμο για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων για εξήντα ημέρες ώστε να κλειστεί οριστική. Σύμφωνα με τον Μάρκο Ρούμπιο, η επόμενη συνάντηση αντιπροσωπειών των δυο πλευρών για τεχνικές συνομιλίες προγραμματίζεται να διεξαχθεί την Δευτέρα 29η ή την Τρίτη 30ή Ιουνίου στην Ελβετία.
Στις ΗΠΑ, οι επικρίσεις πολλαπλασιάζονται για τις παραχωρήσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ο ρεπουμπλικάνος πιεζόταν να βάλει τέλος σε αυτόν τον ιδιαίτερα αντιδημοφιλή πόλεμο, μερικούς μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές του μέσου της δεύτερης θητείας του.
Ο Λευκός Οίκος ζήτησε από το Κογκρέσο να εγκρίνει συμπληρωματικό προϋπολογισμό κάπου 88 δισεκατομμυρίων δολαρίων (77 δισεκ. ευρώ), το «μεγαλύτερο» μέρος του οποίου προορίζεται να καλύψει «επείγουσες ανάγκες» συνδεόμενες με τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, πάνω απ’ όλα την «αποκατάσταση των αποθεμάτων πυρομαχικών»
Οι διαφωνίες για το άλλο ακανθώδες ζήτημα, αυτό του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, παραμένουν άλυτες.
Η Τεχεράνη επιμένει πως είναι αναφαίρετο δικαίωμά της να έχει τέτοιο πρόγραμμα και διαψεύδει πάντα πως θέλει να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, όπως ερίζουν η Δύση και το Ισραήλ.
Όσο για τον Λίβανο, όπου το Ισραήλ ενεπλάκη σε νέο πόλεμο με το σιιτικό κίνημα Χεζμπολάχ, που πρόσκειται στο Ιράν, και κατέλαβε τμήμα του νόμου, η Τεχεράνη επέβαλε να συμπεριληφθεί στο «μνημόνιο κατανόησης».
Το σιιτικό κίνημα κατηγόρησε το Ισραήλ χθες Πέμπτη για νέα «κατάφωρη παραβίαση» της κατάπαυσης του πυρός, έπειτα από πλήγμα drone με τουλάχιστον τρεις νεκρούς. Ο ισραηλινός στρατός ανέφερε ότι στοχοποίησε μαχητές του σιιτικού κινήματος.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επανέλαβε για πολλοστή φορά χθες ότι ο στρατός του θα παραμείνει ανεπτυγμένος στο λιβανικό έδαφος «για όσο χρειαστεί».
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έκανε λόγο για πρόοδο στις συνομιλίες αυτές, τις οποίες απορρίπτει η Χεζμπολάχ.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, AFP