Η Ευρώπη κινδυνεύει να εισέλθει στη χειμερινή περίοδο θέρμανσης με τα χαμηλότερα επίπεδα αποθεμάτων φυσικού αερίου των τελευταίων τουλάχιστον 15 ετών, εξέλιξη που ενδέχεται να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Wood Mackenzie, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ αναμένεται να ολοκληρώσουν την κρίσιμη περίοδο αναπλήρωσης αποθεμάτων -η οποία διαρκεί συνήθως από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο- με πληρότητα μόλις 76%.
Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από το 2011, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.
Η κατάσταση αποδίδεται κυρίως στις επιπτώσεις του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ο οποίος περιόρισε τις μεταφορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς, καθώς και στη μείωση της παραγωγής στο Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπως μεταδίδουν οι Financial Times.
Χαμηλή αφετηρία για την αναπλήρωση
Οι ευρωπαϊκές αποθήκες ξεκίνησαν τη φετινή περίοδο αναπλήρωσης με πληρότητα μόλις 28%, μετά από έναν ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα. Σήμερα βρίσκονται κατά μέσο όρο στο 48%, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τα συνήθη επίπεδα.
«Βρισκόμαστε σε κρίσιμο σημείο για τα σχέδια αναπλήρωσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου στην Ευρώπη», δήλωσε η αναλύτρια της Argus Media, Νατάσα Φίλντινγκ. Όπως σημείωσε, όσο περισσότερο διαρκούν οι περιορισμοί στην προσφορά LNG, τόσο χαμηλότερα θα είναι τα αποθέματα στην αρχή του χειμώνα και τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος εκτίναξης των τιμών.
Οι ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς φυσικού αερίου διαπραγματεύονται περίπου στα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh), ελάχιστα υψηλότερες από ό,τι πριν από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου και εντός ενός φυσιολογικού εύρους για αυτήν την εποχή του έτους. Ακόμα και όταν οι τιμές αυξήθηκαν τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, παρέμειναν πολύ κάτω από την κορύφωση των 342 ευρώ/MWh που επιτεύχθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Η Κομισιόν καθησυχάζει
Η Κομισιόν επιχείρησε να καθησυχάσει τις ανησυχίες, τονίζοντας την Κυριακή ότι «τα τρέχοντα επίπεδα αποθήκευσης δεν εγείρουν άμεσες ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια».
Σύμφωνα με την Κομισιόν, πληρότητα 80% είναι επαρκής για να διασφαλιστεί ο χειμερινός εφοδιασμός, ενώ τα σημερινά αποθέματα βρίσκονται περίπου 10% κάτω από τον μέσο όρο της προ κρίσης περιόδου. Επίσης, υπενθύμισε ότι η ζήτηση φυσικού αερίου στην ΕΕ έχει μειωθεί κατά περίπου 17% τα τελευταία χρόνια.
Για να αποφευχθούν νέες πιέσεις στις τιμές, η Επιτροπή έχει συστήσει στα κράτη-μέλη να γεμίσουν τις αποθήκες στο 80% ή ακόμη και στο 75%, εγκαταλείποντας ουσιαστικά τον προηγούμενο μη δεσμευτικό στόχο του 90%.
«Χρειαζόμαστε υψηλά επίπεδα αποθεμάτων για να είμαστε έτοιμοι για τον επόμενο χειμώνα, αλλά θέλουμε να το πετύχουμε χωρίς να προκαλέσουμε βραχυπρόθεσμες αυξήσεις τιμών», δήλωσε την Παρασκευή ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Ντάν Γιόργκενσεν.
Το στοίχημα του Κατάρ
Οι εξελίξεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από το πόσο γρήγορα θα επιστρέψουν στις αγορές οι εξαγωγές LNG από το Κατάρ.
Άδεια δεξαμενόπλοια LNG άρχισαν να επιστρέφουν προς τον Περσικό Κόλπο σχεδόν αμέσως μετά την υπογραφή της προκαταρκτικής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Ο πρωθυπουργός του Κατάρ, Σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ-Θάνι, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι η παραγωγή της χώρας θα επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα μέσα στις επόμενες εβδομάδες σε όλες τις εγκαταστάσεις LNG, πλην δύο μονάδων που επλήγησαν από ιρανικά πλήγματα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκφράζουν αμφιβολίες για το πόσο γρήγορα θα επανέλθουν οι ποσότητες αυτές στην αγορά.
Η αναλύτρια εμπορευμάτων της Goldman Sachs, Samantha Dart, εκτιμά ότι εάν οι μονάδες του γιγαντιαίου συγκροτήματος LNG του Ras Laffan λειτουργήσουν πλήρως έως τα τέλη Ιουλίου, οι ευρωπαϊκές αποθήκες θα ολοκληρώσουν την περίοδο αναπλήρωσης με πληρότητα περίπου 74%.
Αντίθετα, εάν η πλήρης αποκατάσταση της παραγωγής καθυστερήσει έως τα τέλη Αυγούστου, τα αποθέματα ενδέχεται να υποχωρήσουν ακόμη και στο 70% πριν από την έναρξη του χειμώνα.
Ορμούζ, εκεχειρία και ρωσικό LNG
Την αβεβαιότητα εντείνει και η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ. Την περασμένη Πέμπτη σημειώθηκε νέο περιστατικό όταν πλοίο επλήγη στην κρίσιμη θαλάσσια οδό, δημιουργώντας νέα ερωτήματα για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα, παραμένει ασαφές τι θα συμβεί μετά τη λήξη της 60ήμερης παράτασης της εκεχειρίας που συμφώνησαν Ουάσινγκτον και Τεχεράνη.
Η εταιρεία Energy Aspects σημείωσε ότι οι επενδυτές αυξάνουν ήδη τα στοιχήματα για υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου κατά τη χειμερινή περίοδο στις αγορές παραγώγων.
Ο Tom Marzec-Manser, διευθυντής Ευρωπαϊκού Φυσικού Αερίου και LNG της Wood Mackenzie, εκτίμησε ότι οι τιμές ενδέχεται να υποχωρήσουν περαιτέρω τους επόμενους μήνες, καθώς περισσότερα φορτία LNG θα αναχωρούν από τον Περσικό Κόλπο.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι τιμές πιθανότατα θα κινηθούν ξανά ανοδικά όσο πλησιάζει ο χειμώνας, δημιουργώντας σημαντικούς κινδύνους, ιδιαίτερα σε περίπτωση ψυχρών καιρικών συνθηκών στις αρχές του 2027.
Πρόσθετο προβληματισμό προκαλεί και το σχέδιο της ΕΕ να απαγορεύσει πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού LNG από την 1η Ιανουαρίου 2027. Σήμερα το ρωσικό LNG εξακολουθεί να αντιστοιχεί περίπου στο 14% των συνολικών εισαγωγών LNG της Ευρώπης, γεγονός που αυξάνει τους φόβους για νέα στενότητα στην αγορά κατά τη διάρκεια του επόμενου χειμώνα.