Η προσπάθεια της Γαλλίας να περιορίσει τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στο νέο ευρωπαϊκό ταμείο άμυνας κατέληξε να πλήξει τα δικά της συμφέροντα, καθώς το Παρίσι έχασε μέρος των χαμηλότοκων δανείων που σκόπευε να αξιοποιήσει για κοινά γαλλοβρετανικά εξοπλιστικά προγράμματα.
Σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, η γαλλική κυβέρνηση ζήτησε 16,2 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα SAFE, το ταμείο επανεξοπλισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους 150 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η Κομισιόν ενέκρινε τελικά 15,1 δισ. ευρώ, καθώς ορισμένα έργα με βρετανική συμμετοχή δεν πληρούσαν τα αυστηρά κριτήρια επιλεξιμότητας που είχε υποστηρίξει η ίδια η Γαλλία.
Μεταξύ των έργων που αποκλείστηκαν περιλαμβάνονται προγράμματα της κατασκευάστριας πυραύλων MBDA, η οποία ανήκει από κοινού στις Airbus, BAE Systems και Leonardo. Οι βρετανικές και γαλλικές μονάδες της MBDA παράγουν από κοινού τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς Storm Shadow/SCALP, οι οποίοι χρησιμοποιούνται από την Ουκρανία στον πόλεμο με τη Ρωσία.
Οι όροι που έθεσε το Παρίσι
Το πρόγραμμα SAFE δημιουργήθηκε για να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική παραγωγή, καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει την αυξανόμενη απειλή από τη Ρωσία και τη σταδιακά λιγότερο ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Το βασικό πλεονέκτημα του ταμείου είναι ότι προσφέρει δανεισμό με χαμηλότερο κόστος χάρη στην κορυφαία πιστοληπτική αξιολόγηση της Κομισιόν.
Η συμφωνία για το SAFE επετεύχθη πέρυσι, αφού οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποδέχθηκαν γαλλικό αίτημα σύμφωνα με το οποίο το 65% της αξίας των χρηματοδοτούμενων προϊόντων πρέπει να προέρχεται από την ενιαία αγορά της ΕΕ -συμπεριλαμβανομένων της Νορβηγίας και της Ισλανδίας- ή από την Ουκρανία.
Οι εταιρείες από τρίτες χώρες μπορούν να συμμετέχουν μόνο έως το 35% της αξίας ενός έργου, εκτός εάν η χώρα τους έχει υπογράψει Συμφωνία Ασφάλειας και Άμυνας με την ΕΕ και συνεισφέρει οικονομικά στο πρόγραμμα. Μέχρι στιγμής, μόνο ο Καναδάς έχει καλύψει και τις δύο προϋποθέσεις.
Ναυάγησαν οι συνομιλίες με το Λονδίνο
Το Ηνωμένο Βασίλειο υπέγραψε αμυντική συμφωνία με την ΕΕ πέρυσι, ωστόσο οι διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδοτική συμμετοχή του κατέρρευσαν όταν η Γαλλία πίεσε την Κομισιόν να ζητήσει από το Λονδίνο περισσότερα από 6 δισ. ευρώ για την ένταξή του στο πρόγραμμα. Το ποσό μειώθηκε αργότερα στα 2 δισ. ευρώ, χωρίς όμως να επιτευχθεί συμφωνία.
Ως αποτέλεσμα, αρκετά από τα πιο προηγμένα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά προγράμματα, τα οποία εξακολουθούν να βασίζονται σε βρετανική τεχνογνωσία, δεν μπορούν σήμερα να χρηματοδοτηθούν μέσω του SAFE.
Εταιρείες όπως η MBDA και η Thales έχουν ασκήσει πιέσεις για την ένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στο σχήμα, επικαλούμενες τις στενά συνδεδεμένες αλυσίδες εφοδιασμού και τις στρατηγικές συνεργασίες που έχουν αναπτυχθεί επί δεκαετίες.
Κριτική και από το ΝΑΤΟ
Παρά την απώλεια χρηματοδότησης, Γάλλος αξιωματούχος δήλωσε ότι το Παρίσι εξακολουθεί να στηρίζει τα κριτήρια επιλεξιμότητας που το ίδιο προώθησε.
Την ίδια στιγμή, οι περιορισμοί του SAFE δέχονται επικρίσεις και από συμμάχους εκτός ΕΕ. Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον δεν υποστηρίζει «προστατευτικές» πολιτικές που αποκλείουν συμμάχους όπως οι ΗΠΑ, η Τουρκία και άλλες μη κοινοτικές χώρες.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, η υπόθεση αναδεικνύει τη δυσκολία εξισορρόπησης μεταξύ της πολιτικής φιλοδοξίας για στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και των πρακτικών αναγκών της αμυντικής βιομηχανίας.
Παράλληλα, χώρες όπως η Ιταλία και η Ουγγαρία σχεδιάζουν να αξιοποιήσουν μικρότερο μέρος των διαθέσιμων δανείων SAFE, αφήνοντας έως και 18 δισ. ευρώ αχρησιμοποίητης δανειοδοτικής δυνατότητας. Η Κομισιόν εξετάζει την επαναδιάθεση των αδιάθετων κονδυλίων το φθινόπωρο.
Ενώ οι υπερχρεωμένες χώρες όπως η Ιταλία είναι επιφυλακτικές στο να αναλάβουν περισσότερο χρέος, οι χώρες με χαμηλότερο κόστος δανεισμού, όπως η Γερμανία, βλέπουν μικρό όφελος από την αξιοποίηση του Safe Fund.
«Δεν υπάρχει τόσο μεγάλη ζήτηση από τα κράτη μέλη για περισσότερο δανεισμό», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ. «Δεν βλέπουμε κανένα σημάδι ότι τα κράτη μέλη είναι έτοιμα για περισσότερο δανεισμό, ακόμη και στον τομέα της άμυνας».