Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) παρουσίασε σήμερα μια νέα έκδοση με τίτλο «Euro Area Stability Watch».
Στο πλαίσιο της εντολής του για την πρόληψη κρίσεων, η έκθεση παρέχει ετήσια αξιολόγηση των κινδύνων για την οικονομία της ζώνης του ευρώ και εξετάζει κατά πόσο η ανθεκτικότητά της μπορεί να διατηρηθεί, καθώς οι εξωτερικοί κίνδυνοι εντείνονται και τα δημοσιονομικά αποθέματα ασφαλείας εξαντλούνται. Η έκθεση επικεντρώνεται στις ευπάθειες των κρατών, υποστηρίζοντας μια προοπτική αξιολόγηση που είναι ταυτόχρονα προσανατολισμένη στο μέλλον και ολοκληρωμένη.
Η πρώτη έκδοση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ζώνη του ευρώ έχει αποδειχθεί ανθεκτική απέναντι σε διαδοχικές κρίσεις, ωστόσο η ανθεκτικότητα αυτή αρχίζει πλέον να δοκιμάζεται.
«Η ανθεκτικότητα της ζώνης του ευρώ δεν είναι αυτονόητη ούτε αυτοσυντηρούμενη. Σε έναν κόσμο μεγαλύτερης αβεβαιότητας, θα εξαρτηθεί από την αξιοπιστία, τη δημοσιονομική πειθαρχία και τις πολιτικές επιλογές που λαμβάνονται σήμερα», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος του ESM, Ρολφ Στράουχ.
Δύο εξωτερικοί κίνδυνοι κυριαρχούν στις προοπτικές: οι παρατεταμένες γεωπολιτικές εντάσεις, συμπεριλαμβανομένου του ενδεχομένου νέας κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, και μια απότομη απώλεια αξίας των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων.
Οι δύο αυτοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να ενισχύσουν ο ένας τον άλλο μέσω υψηλότερων τιμών ενέργειας και αυξημένης αβεβαιότητας, χαμηλότερης εμπιστοσύνης και αυστηρότερων χρηματοπιστωτικών συνθηκών.
Οι παρατεταμένες και σοβαρές γεωπολιτικές εντάσεις τείνουν να προκαλούν δυσανάλογα μεγαλύτερη οικονομική ζημία. Οι επίμονα υποτονικές επενδύσεις αφήνουν μακροχρόνιες αρνητικές επιπτώσεις στις οικονομίες.
Οι αδυναμίες σε τμήματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ιδίως μεταξύ των μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και στις αγορές κρατικών ομολόγων, λειτουργούν ως μηχανισμοί ενίσχυσης των κραδασμών, επιτρέποντας στις αναταράξεις να εξαπλώνονται ταχύτερα και να έχουν σοβαρότερες επιπτώσεις.
Η έκθεση παρουσιάζει ένα δυσμενές σενάριο, χρησιμοποιώντας ως σημείο αναφοράς τις Εαρινές Οικονομικές Προβλέψεις 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δείχνει ότι οι κίνδυνοι δεν είναι απλώς αθροιστικοί. Ο συνδυασμός παρατεταμένων γεωπολιτικών εντάσεων και απότομης ανατιμολόγησης των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων θα μπορούσε να οδηγήσει τη ζώνη του ευρώ σε ύφεση, να αυξήσει τον ετήσιο πληθωρισμό κοντά στο 5% και να θέσει τις περισσότερες χώρες σε ανοδική τροχιά δημόσιου χρέους, εφόσον δεν υπάρξει αντίδραση από τη νομισματική ή τη δημοσιονομική πολιτική.
Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα και υπό συνθήκες επίμονης χαμηλής ανάπτυξης, η δυναμική του χρέους θα επιδεινωνόταν σημαντικά. Το δημόσιο χρέος θα αυξανόταν κατά περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε σύγκριση με το βασικό σενάριο έως το 2035, με σχεδόν όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ να εισέρχονται σε ανοδικές τροχιές χρέους.
Το δυσμενές σενάριο συνεπάγεται σημαντικές προκλήσεις δημοσιονομικής προσαρμογής. Οι κυβερνήσεις θα αντιμετώπιζαν μεγάλες και διαρκείς ανάγκες δημοσιονομικής εξυγίανσης, που θα υπερέβαιναν όσα έχουν επιτύχει πολλές χώρες στο παρελθόν, σε μια περίοδο αυστηρότερων χρηματοδοτικών συνθηκών και αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων, συμπεριλαμβανομένων των αμυντικών δαπανών.
Τα δημοσιονομικά πλαίσια παρέχουν χρόνο και ευελιξία μόνο εφόσον οι αγορές εμπιστεύονται τη δέσμευση των κυβερνήσεων για υγιή δημόσια οικονομικά. Καθώς το δημόσιο χρέος αυξάνεται και τα δημοσιονομικά αποθέματα ασφαλείας εξαντλούνται, οι επιλογές οικονομικής πολιτικής θα καθίστανται ολοένα και πιο κρίσιμες. Ως εκ τούτου, η αξιοπιστία, η δημοσιονομική πειθαρχία και η στοχευμένη στήριξη θα είναι καθοριστικής σημασίας.
Στο δυσμενές σενάριο, λαμβάνοντας υπόψη και τις ανεκπλήρωτες ανάγκες για αμυντικές δαπάνες, το δημόσιο χρέος αυξάνεται έως το 2035 σε όλες τις χώρες, με εξαίρεση την Κύπρο και την Ελλάδα. Σε σύγκριση με το βασικό σενάριο, ο μέσος λόγος χρέους προς ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ είναι υψηλότερος κατά περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες.
Υπάρχει, ωστόσο, και ένα θετικό στοιχείο: η επίδραση των κραδασμών στο δημόσιο χρέος δεν συνδέεται συστηματικά με το υφιστάμενο επίπεδο χρέους των χωρών. Αντίθετα, το μέγεθος της επίδρασης εξαρτάται κυρίως από τη διάρθρωση των οικονομιών τους και τις ειδικές ευπάθειές τους σε εξωτερικούς κραδασμούς, όπως η ενεργειακή εξάρτηση και ο βαθμός εμπορικής ανοικτότητας.
* Δείτε την έκθεση στη στήλη Συνοδευτικό Υλικό.