ΗΠΑ και Ιράν ανταλλάσσουν χτυπήματα, άνοδος για το πετρέλαιο

Σύνοψη

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν αντάλλαξαν στρατιωτικά πλήγματα, αφού οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις υποστήριξαν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία επιτέθηκε σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι εντάσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον κλιμακώθηκαν εκ νέου.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) (αρμόδια για τις αμερικανικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή) ανακοίνωσε το βράδυ της Τρίτης, ώρα Ουάσιγκτον, ότι εξαπέλυσε «ισχυρά πλήγματα κατά του Ιράν», λίγες ώρες αφότου το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών ανακάλεσε τη γενική άδεια που επέτρεπε τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου. Αργότερα, η CENTCOM ανακοίνωσε ότι έπληξε 80 στρατιωτικούς στόχους στο Ιράν.

Η CENTCOM κατηγόρησε την Τεχεράνη για επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν αυτή την εβδομάδα εναντίον τριών εμπορικών πλοίων τα οποία διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, χαρακτηρίζοντάς τις «σαφή και επικίνδυνη παραβίαση» της εκεχειρίας που ισχύει εδώ και εβδομάδες μεταξύ των δύο χωρών.

Τι αλλάζει τώρα

Η ιρανική απάντηση

Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) ανακοίνωσαν ότι οι δυνάμεις τους απάντησαν με πυραυλικά πλήγματα και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης, στοχεύοντας 85 εγκαταστάσεις σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, μεταξύ των οποίων το λιμάνι Σαλμάν στο Μπαχρέιν, όπου εδρεύει ο Πέμπτος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, καθώς και η αεροπορική βάση Ali Al Salem στο Κουβέιτ. Οι Φρουροί ισχυρίστηκαν επίσης ότι κατέρριψαν ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9.

Ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατηγόρησε την Ουάσιγκτον για «σοβαρές» παραβιάσεις της μεταξύ τους συμφωνίας, μεταξύ άλλων μέσω της επαναφοράς των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου και της εξαπόλυσης στρατιωτικών επιθέσεων εναντίον του νότιου Ιράν.

«Η εποχή του εκφοβισμού και του εξαναγκασμού έχει τελειώσει. Δεν οδηγεί πουθενά. Δεν πρόκειται να υποχωρήσουμε», ανέφερε ο Γκαλιμπάφ σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.

Το Κεντρικό Στρατηγείο Khatam al-Anbiya, το ανώτατο επιχειρησιακό κέντρο διοίκησης του Ιράν, δήλωσε: «Σε καμία περίπτωση δεν θα επιτρέψουμε οποιαδήποτε παρέμβαση στις υποθέσεις ή στη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ». Πρόσθεσε ότι η διαδρομή που έχει καθορίσει το Ιράν αποτελεί τη μοναδική ασφαλή δίοδο για τα εμπορικά πλοία και τα πετρελαιοφόρα που διέρχονται από τα Στενά.

Άνοδος στο πετρέλαιο, συνομιλίες στη σύνοδο του ΝΑΤΟ

Οπως γράφει το Bloomberg, οι τιμές του πετρελαίου ανήλθαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο εβδομάδων μετά τα πλήγματα, πριν περιορίσουν μέρος των κερδών τους. Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, ενισχύθηκε κατά 2,6%, φθάνοντας τα 76,07 δολάρια ανά βαρέλι στις συναλλαγές της Ασίας την Τετάρτη.

Τα τελευταία αυτά πλήγματα σημειώθηκαν ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, βρίσκεται στην Τουρκία για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, όπου ο πόλεμος των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν αποτελεί ένα από τα βασικά θέματα των συνομιλιών με τους ηγέτες της διατλαντικής στρατιωτικής συμμαχίας.

Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται ολοένα και πιο ανυπόμονη με τον ρυθμό των συνομιλιών με το Ιράν για την εφαρμογή του «Μνημονίου Κατανόησης» (προσωρινή συμφωνία αποκλιμάκωσης μεταξύ των δύο χωρών), το οποίο προβλέπει την παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Το μνημόνιο υπεγράφη τον περασμένο μήνα από τις δύο χώρες, στο πλαίσιο της προσπάθειας για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Οι τελετές για τον Χαμενεΐ

Τα πλήγματα σημειώθηκαν ενώ στο Ιράν τελούνται οι νεκρώσιμες τελετές για τον πρώην Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Αρκετές κορυφαίες πολιτικές και στρατιωτικές προσωπικότητες του Ιράν, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο Μοσταφά Χαμενεΐ, πρωτότοκος γιος του εκλιπόντος ηγέτη, μετέβησαν στο Ιράκ για να συμμετάσχουν στις τελετές.

Σύμφωνα με το ιρανικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, ο Πεζεσκιάν επέστρεψε στην Τεχεράνη τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης.

Το Μνημόνιο Κατανόησης υπό πίεση

Βάσει του Μνημονίου Κατανόησης, η Τεχεράνη είχε δεσμευθεί να επαναλειτουργήσει τα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Ουάσιγκτον είχε συμφωνήσει να χορηγήσει εξαίρεση (waiver, δηλαδή άδεια απαλλαγής από κυρώσεις) που θα επέτρεπε στην Ισλαμική Δημοκρατία να εξάγει αργό πετρέλαιο. Οι δύο πλευρές είχαν επίσης συμφωνήσει να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για μια οριστική διευθέτηση που θα έθετε τέλος στον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένης συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Έκτοτε οι εμπόλεμες πλευρές έχουν πραγματοποιήσει συνομιλίες, όμως η προσωρινή συμφωνία έχει υπονομευθεί από αμοιβαία στρατιωτικά πλήγματα, με κάθε πλευρά να κατηγορεί την άλλη για παραβίαση της εκεχειρίας. Οι συνομιλίες ανεστάλησαν προσωρινά όσο το Ιράν πραγματοποιεί τις τελετές για τον Χαμενεΐ.

«Ο αριθμός των στόχων αυτή τη φορά ενδέχεται να είναι περίπου οκταπλάσιος σε σύγκριση με τον προηγούμενο γύρο επιθέσεων πριν από περισσότερο από μία εβδομάδα», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.

Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, στρατιωτικός σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν τελικά να διέρχονται τα πολεμικά τους πλοία από τα Στενά του Ορμούζ μέσω της δημιουργίας νέου θαλάσσιου διαδρόμου στα ύδατα του Ομάν, ο οποίος σήμερα χρησιμοποιείται από εμπορικά πλοία.

Ιρανοί αναλυτές υποστήριξαν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν πρόκειται να συμβιβαστεί ως προς τον έλεγχό της επί των Στενών του Ορμούζ, ακόμη και αν αυτό οδηγήσει στην κατάρρευση του Μνημονίου Κατανόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η ανάκληση της άδειας για το ιρανικό πετρέλαιο

Νωρίτερα την Τρίτη, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών είχε ανακαλέσει τη γενική άδεια που επέτρεπε την πώληση ιρανικού πετρελαίου και η οποία είχε εκδοθεί μετά τη συμφωνία του περασμένου μήνα.

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Υπουργείο Οικονομικών επιθυμούσε να επιβάλει «συνέπειες» στο Ιράν, επειδή «οι ενέργειές του στα Στενά ήταν απολύτως απαράδεκτες».

«Όπως έχουν επανειλημμένα επιβεβαιώσει ο πρόεδρος Τραμπ και η κυβέρνησή του, το Μνημόνιο Κατανόησης που βρίσκεται σε ισχύ με το Ιράν βασίζεται αποκλειστικά στην απόδοση. Το Ιράν θα αποκομίσει οφέλη μόνο εφόσον επιδείξει ορθή συμπεριφορά», δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, προειδοποίησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για τις συνέπειες οποιασδήποτε παραβίασης των δεσμεύσεών τους, δηλώνοντας ότι η Τεχεράνη θα λάβει «αποφασιστικά μέτρα για τη διαφύλαξη των εθνικών της συμφερόντων και της ασφάλειάς της».

Watch Now