Οι πρεσβευτές της U-Test δεν είναι επαγγελματίες υγείας. Η βρετανική εταιρεία πωλεί μέσω των social media διαγνωστικά τεστ για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, καθώς και για την υγεία του εντέρου και του προστάτη, έχοντας ως πρόσωπα της καμπάνιας της –χαλαρά μιλώντας– διαδικτυακές διασημότητες: έναν πρώην Ουαλό παίκτη ράγκμπι, έναν ιδιοκτήτη νυχτερινού κέντρου στην Ίμπιζα και ένα μοντέλο του OnlyFans.
Σε ορισμένες διαφημιστικές της καμπάνιες εμφανιζόταν και η γνωστή πορνοστάρ Μπόνι Μπλου, ξαπλωμένη δίπλα σε έναν χαμογελαστό άνδρα που κρατούσε ένα διαγνωστικό κιτ γονόρροιας και χλαμυδίων της U-Test.
Ωστόσο, ορισμένα από τα τεστ που διαθέτει απαιτούν από τους χρήστες σημαντικές ιατρικές γνώσεις. Το Bloomberg News παρήγγειλε από την εταιρεία ένα τεστ για γονόρροια και χλαμύδια, το οποίο διαφημιζόταν ως «ένα απλό τεστ για το σπίτι — χωρίς επισκέψεις σε γιατρό». Το προϊόν έφτασε με προσεγμένη συσκευασία, αλλά συνοδευόταν από φυλλάδιο οδηγιών με ιδιαίτερα τεχνική ορολογία και προειδοποίηση ότι θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο από ειδικό: «μόνο για επαγγελματική in vitro διαγνωστική χρήση».
«Κανείς δεν πρόκειται να το καταλάβει αυτό», δήλωσε ο Τακούντζουα Μουκίγουα, επικεφαλής πρόληψης του HIV στη μη κυβερνητική οργάνωση σεξουαλικής υγείας Terrence Higgins Trust, όταν εξέτασε το εγχειρίδιο.
Η αγορά των self tests αναπτύσσεται ταχύτερα από τους ελέγχους
Ο κλάδος των διαγνωστικών τεστ για το σπίτι αναπτύχθηκε μετά την πανδημία, καθώς εταιρείες που ξεκίνησαν πουλώντας ταχυδρομικά τεστ Covid-19 διεύρυναν τη γκάμα των προϊόντων τους. Η Grand View Research εκτιμά ότι η παγκόσμια αγορά self testing ξεπέρασε τα 11 δισ. δολάρια το 2025. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ειδικοί προειδοποιούν ότι η αγορά αναπτύχθηκε τόσο γρήγορα ώστε οι ρυθμιστικές αρχές δεν πρόλαβαν να την παρακολουθήσουν, με αποτέλεσμα να πωλούνται κιτ που δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται στο σπίτι.
«Επικρατεί μια πραγματική Άγρια Δύση», δήλωσε ο Ντέιβιντ Ρίκετς, σύμβουλος προτύπων εργαστηρίων και σύμβουλος της British In Vitro Diagnosis Association. Όπως επισήμανε, οι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί, καθώς η λανθασμένη χρήση μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. «Ειδικά στη σεξουαλική υγεία, οι συνέπειες μπορεί να είναι τεράστιες.»
Ο συνιδρυτής της U-Test, Τζέιμι Γκρίφιθς, αναγνώρισε ότι η εταιρεία διέθετε τεστ που προορίζονται αποκλειστικά για επαγγελματική χρήση, υποστήριξε όμως ότι τα προϊόντα έφεραν σαφή σχετική επισήμανση. Παράλληλα, απέρριψε τον ισχυρισμό ότι οι πελάτες της U-Test ενδέχεται να μην αντιλαμβάνονται πως ορισμένα προϊόντα δεν είναι τα απλά τεστ για το σπίτι όπως διαφημίζονται.
Πολλά από τα τεστ ταχείας ανίχνευσης Covid-19 που συσσωρεύτηκαν στα σπίτια κατά τη διάρκεια της πανδημίας δεν είχαν αρχικά σχεδιαστεί για χρήση από το ευρύ κοινό. Ωστόσο, οι κανονισμοί έκτακτης ανάγκης επέτρεψαν την προσωρινή αξιοποίησή τους, οδηγώντας στη δημιουργία δεκάδων εταιρειών που τα διέθεταν απευθείας στους καταναλωτές. Σχεδόν όλα τα τεστ κατασκευάζονταν στην Κίνα και στη συνέχεια επαναπροωθούνταν με διαφορετική εμπορική επωνυμία από εταιρείες άλλων αγορών.
Μετά το τέλος της πανδημίας, αρκετοί χονδρέμποροι και λιανοπωλητές αξιοποίησαν την εξοικείωση του κοινού με τα self tests και διεύρυναν σημαντικά το χαρτοφυλάκιο των προϊόντων τους.
Η U-Test Diagnostics ιδρύθηκε το 2024 στο Κάουμπριτζ της Ουαλίας, σύμφωνα με τα στοιχεία του Companies House, του βρετανικού μητρώου επιχειρήσεων. Οι δύο ιδρυτές της, ο Τζέιμι Γκρίφιθς και ο αδελφός του Χάρι, ήταν προηγουμένως διευθυντές της Bestie UK, η οποία εμπορευόταν μέσα ατομικής προστασίας και τεστ Covid-19. Η εταιρεία τέθηκε σε διαδικασία εκκαθάρισης τον Μάιο του 2025 και οφείλει περισσότερες από 800.000 λίρες (1,1 εκατ. δολάρια) στη φορολογική αρχή HM Revenue and Customs, σύμφωνα με επίσημα έγγραφα. Ο Τζέιμι Γκρίφιθς δήλωσε ότι η Bestie UK ήταν «ξεχωριστή νομική οντότητα» και «δεν συνδέεται με τη σημερινή λειτουργία της U-Test Diagnostics».
Οι influencers τροφοδοτούν την έκρηξη των διαγνωστικών τεστ
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η άνθηση των self tests τροφοδοτήθηκε επίσης από τη δυσκολία πρόσβασης των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας. Παρότι η χώρα παρέχει δωρεάν περίθαλψη μέσω του Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS), το σύστημα βρίσκεται εδώ και χρόνια υπό πίεση και οι ασθενείς δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν γρήγορο ραντεβού με γιατρό. Τον Μάρτιο του 2026, το 5% των ραντεβού με γενικούς ιατρούς πραγματοποιήθηκε περισσότερες από 28 μέρες μετά την πρώτη επικοινωνία, ενώ το 30% είχε καθυστέρηση άνω της μίας εβδομάδας.
Τα social media αποτελούν έναν ακόμη βασικό μοχλό ανάπτυξης. Σε Instagram, TikTok και Facebook, influencers και διασημότητες προωθούν απλά διαγνωστικά τεστ για την παρακολούθηση της γονιμότητας, του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου, των τροφικών ευαισθησιών και των επιπέδων βιταμινών.
Σύμφωνα με έρευνα της YouGov, περίπου το 40% της Generation Z στο Ηνωμένο Βασίλειο ενημερώνεται για θέματα υγείας και ευεξίας μέσω των social media, ενώ πρόσφατη μελέτη του Pew Research δείχνει ότι περίπου το ένα τρίτο των Αμερικανών αντλεί πληροφορίες υγείας από τις ίδιες πλατφόρμες.
Υπάρχει σαφές οικονομικό κίνητρο για τους influencers να προωθούν προϊόντα self testing, καθώς τους επιτρέπουν να αξιοποιούν εμπορικά το κοινό που ενδιαφέρεται για θέματα υγείας και ευεξίας. «Αυτοί οι εμπορικοί παράγοντες δεν είναι εμφανείς στον τρόπο με τον οποίο προωθούνται τα τεστ και άλλα προϊόντα μέσω των social media», δήλωσε η Μπρουκ Νίκελ, ανώτερη ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ.
Ο πολλαπλασιασμός των εταιρειών και των influencers που πωλούν διαγνωστικά τεστ προκαλεί ανησυχία σε αρκετούς ειδικούς, οι οποίοι προειδοποιούν ότι πολλά από τα προϊόντα απαιτούν τεχνικές δεξιότητες για τη σωστή χρήση τους.
Σε έρευνα μεταξύ μελών της British Association for Sexual Health and HIV, το 95% των επαγγελματιών υγείας που συμμετείχαν ανέφερε ότι τουλάχιστον ένας ασθενής είχε προσέλθει στην κλινική έχοντας πληρώσει για ιδιωτικά διαγνωστικά τεστ, ενώ το 87% αυτών των εξετάσεων κρίθηκε ακατάλληλο.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία τόσο του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα διαγνωστικά τεστ για παθήσεις όπως ο HIV και ο καρκίνος πρέπει να περνούν από διαδικασία πιστοποίησης πριν διατεθούν στην αγορά.
Ένας κοινοποιημένος οργανισμός αξιολογεί αν πληρούν τις απαιτήσεις ασφάλειας και απόδοσης και, εφόσον συμμορφώνονται, λαμβάνουν τη σήμανση CE ή UKCA για προϊόντα που προορίζονται αποκλειστικά για το Ηνωμένο Βασίλειο. Πολλά από τα τεστ που παρήγγειλε το Bloomberg έφεραν σήμανση CE, αλλά είχαν εγκριθεί μόνο για χρήση από επαγγελματίες.
Η ιστοσελίδα της U-Test έχει πρόσφατα αφαιρέσει τις αναφορές σε «τεστ για το σπίτι». Ωστόσο, η εταιρεία εξακολουθεί να πωλεί προϊόντα χωρίς να προειδοποιεί με σαφήνεια τους καταναλωτές, κατά την αγορά, ότι τα κιτ προορίζονται αποκλειστικά για επαγγελματίες υγείας.
Η Rapidtest αρχικά αρνήθηκε ότι ορισμένα από τα τεστ της προορίζονταν μόνο για επαγγελματική χρήση και προσκόμισε επιστολή του κατασκευαστή, σύμφωνα με την οποία τόσο το τεστ HIV όσο και το διαγνωστικό για χλαμύδια και γονόρροια προορίζονταν για self testing.
Όταν ρωτήθηκε γιατί τα φυλλάδια οδηγιών ανέφεραν «μόνο για επαγγελματική in vitro διαγνωστική χρήση», η εταιρεία απάντησε ότι η σχετική τεκμηρίωση «αναθεωρείται και θα επικαιροποιηθεί αναλόγως». Ωστόσο, δεν προσκόμισε αποδείξεις από ανεξάρτητο οργανισμό ότι οι συσκευές είναι κατάλληλες για χρήση στο σπίτι.
Η Accufast δεν απάντησε στα emails και στα μηνύματα που εστάλησαν στα στοιχεία επικοινωνίας που αναγράφονται στην ιστοσελίδα της.