Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρέθηκε αντιμέτωπος σήμερα με ολοένα και εντονότερες αντιδράσεις μετά την απόφασή του να αποπέμψει τον ιδιαίτερα δημοφιλή υπουργό Άμυνας, καθώς χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από το προεδρικό μέγαρο, ανώτατος διοικητής της πολεμικής αεροπορίας υπέβαλε την παραίτησή του και βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος προειδοποίησαν ότι δεν διαθέτουν τις απαραίτητες ψήφους για να εγκρίνουν τον υποψήφιο που πρότεινε ο πρόεδρος.
Οι αντιδράσεις αυτές συνιστούν μία από τις σημαντικότερες δημόσιες εκδηλώσεις διαφωνίας απέναντι στον Ζελένσκι από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής το 2022, γράφουν οι Financial Times.
Παράλληλα, ανέδειξαν ρωγμές στην κοινοβουλευτική του πλειοψηφία, η οποία μέχρι σήμερα είχε σε μεγάλο βαθμό συσπειρωθεί γύρω από την ηγεσία του εν μέσω πολέμου και ενέκρινε χωρίς ουσιαστικές αντιρρήσεις τις κυβερνητικές του επιλογές.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η απομάκρυνση του υπουργού Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ, στον οποίο αποδίδεται η επιτάχυνση των προμηθειών οπλικών συστημάτων, η αύξηση της παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και η μεταρρύθμιση ενός υπουργείου που επί μακρόν χαρακτηριζόταν από αδιαφάνεια και γραφειοκρατία.
Η καινοτόμος αξιοποίηση μαζικά παραγόμενων drones από το υπουργείο του θεωρείται ότι συνέβαλε στην επιβράδυνση της προέλασης του μεγαλύτερου και καλύτερα εξοπλισμένου αντιπάλου κατά τους τελευταίους μήνες.
Ο Φεντόροφ, ο οποίος είχε αναλάβει τα καθήκοντά του μόλις τον Ιανουάριο, δήλωσε ότι αποδέχθηκε την απόφαση του προέδρου, αλλά απέρριψε πρόταση να παραμείνει στην ομάδα του Ζελένσκι ως σύμβουλος.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η αποπομπή του οφειλόταν σε προσωπική σύγκρουση με τον αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας, Ολεξάντρ Σίρσκι. Όπως δήλωσε στους δημοσιογράφους την Πέμπτη, τόσο ο ίδιος όσο και ο Σίρσκι είχαν ζητήσει από τον Ζελένσκι να απομακρύνει τον άλλον. Σύμφωνα με τον Φεντόροφ, ο πρόεδρος απέρριπτε και τα δύο αιτήματα έως ότου τελικά υπαναχώρησε, όταν ο στρατηγός έθεσε στον Ζελένσκι «τελεσίγραφο» να τον αποπέμψει.
Μέχρι το πρωί της Πέμπτης παρέμενε αβέβαιο εάν οι βουλευτές θα ενέκριναν τη νέα κυβέρνηση. Βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος δήλωσαν στους Financial Times ότι το κλίμα στο κοινοβούλιο ήταν «εκρηκτικό» και ότι πολλοί είχαν αποφασίσει να μην υπερψηφίσουν τον Ίχορ Κλιμένκο, τον υποψήφιο του προέδρου για το υπουργείο Άμυνας.
«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν αρκετές ψήφοι», δήλωσε ένας από τους βουλευτές. Ένας βουλευτής, ο Μικίτα Ποτουράιεφ, υπέβαλε την παραίτησή του σε ένδειξη διαμαρτυρίας.
Σύμφωνα με συνεργάτες του προέδρου, ο Ζελένσκι βρίσκεται πλέον σε διαβουλεύσεις με τον προσωπάρχη του, συντονίζοντας τις κινήσεις για την έξοδο από την πολιτική κρίση.
Το ουκρανικό κοινοβούλιο ενέκρινε πάντως το πρωί της Πέμπτης τον Σεργκίι Κορέτσκι ως νέο πρωθυπουργό, σύμφωνα με την πρόταση του Ζελένσκι.
Ο διορισμός του εντάσσεται σε έναν ευρύ κυβερνητικό ανασχηματισμό -τον τρίτο του Ζελένσκι μέσα σε διάστημα ενός έτους-, που αποσκοπεί στην αναζωογόνηση της κυβέρνησης εν μέσω πολέμου.
Ο Κορέτσκι, διευθύνων σύμβουλος της κρατικής εταιρείας πετρελαίου και φυσικού αερίου Naftogaz, θεωρείται ιδιαίτερα ικανός μάνατζερ, ο οποίος συνέβαλε καθοριστικά ώστε η Ουκρανία να ανταπεξέλθει στον εξαιρετικά δύσκολο περυσινό χειμώνα. Ο Ζελένσκι του έχει αναθέσει να επαναλάβει την ίδια επιτυχία και φέτος.
Οι διαμαρτυρίες για την απομάκρυνση του Φεντόροφ εκδηλώνονται σχεδόν ακριβώς έναν χρόνο μετά την απόπειρα του Ζελένσκι να περιορίσει την ανεξαρτησία των ουκρανικών αρχών καταπολέμησης της διαφθοράς και να τις υπαγάγει στον γενικό εισαγγελέα της επιλογής του.
Τότε, το κοινοβούλιο είχε εγκρίνει χωρίς αντιδράσεις τη σχετική νομοθεσία, αλλά αναγκάστηκε να αναδιπλωθεί γρήγορα μετά τη δημόσια κατακραυγή και τις πρώτες μαζικές διαδηλώσεις από την έναρξη του πολέμου πλήρους κλίμακας.
Μεγάλο μέρος της πίεσης είχε τότε στραφεί στον Αντρίι Γέρμακ, τότε προσωπάρχη του Ζελένσκι, ο οποίος παραιτήθηκε τον Νοέμβριο. Αυτή τη φορά, όμως, οι επικρίσεις στρέφονται πολύ πιο άμεσα κατά του ίδιου του Ζελένσκι.
Την Πέμπτη, διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην ίδια πλατεία έξω από το προεδρικό μέγαρο όπου είχαν αναγκάσει τον Ζελένσκι να αναθεωρήσει τη στάση του το προηγούμενο έτος. Κρατούσαν πλακάτ με τα οποία ζητούσαν την παραμονή του Φεντόροφ στο υπουργείο, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Φε-ντό-ροφ!», «Δεν είμαστε κορόιδα!» και «Ντροπή!».
«Αυτό συμβαίνει όταν αφαιρείς από τους ανθρώπους την ελπίδα τους», δήλωσε η Κσάνα Νετσιπορένκο, διαδηλώτρια που εργάζεται στη βιομηχανία drones της Ουκρανίας.
Ο Πάβλο Γελιζάροφ, γνωστός διοικητής μονάδας μη επανδρωμένων αεροσκαφών, παραιτήθηκε από τη θέση του αναπληρωτή διοικητή της πολεμικής αεροπορίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας, γράφοντας ότι η απόφαση απομάκρυνσης του Φεντόροφ θα προκαλέσει «μεγάλο κακό στην αμυντική ικανότητα της χώρας».
Στελέχη της αμυντικής βιομηχανίας, ανώτεροι Ουκρανοί αξιωματούχοι, βουλευτές του κόμματος του Ζελένσκι και άλλα πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης έχουν επίσης δηλώσει -ορισμένοι και δημόσια- ότι ο Φεντόροφ αποτελούσε εμπόδιο για συμφέροντα που επιδίωκαν να αποκομίσουν κέρδη από τον τεράστιο αμυντικό προϋπολογισμό της Ουκρανίας εν καιρώ πολέμου.