Πριν από το τέλος του καλοκαιριού δημοσιεύονται τα αποτελέσματα των γεωπολιτικών τεστ αντοχής. Τι θα δείξουν και ποιες εποπτικές δράσεις αναμένεται να αναλάβει η κεντρική τράπεζα.
Στο μικροσκόπιο των αγορών θα μπουν τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα από το γεωπολιτικό stress test που «έτρεξε» τους τελευταίους μήνες η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στις μεγαλύτερες τράπεζες της ευρωζώνης, τα οποία αναμένεται να δημοσιευθούν πριν το τέλος του καλοκαιριού, σε μια περίοδο κορύφωσης της αβεβαιότητας για τις γεωπολιτικές εξελίξεις, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον πόλεμο στο Ιράν.
Τα αποτελέσματα που θα ανακοινώσει η ΕΚΤ θα είναι συγκεντρωτικά, δηλαδή δεν θα αφορούν ξεχωριστά την κάθε συστημική τράπεζα που ελέγχθηκε. Πρόκειται για ένα αντίστροφο τεστ κοπώσεως (reverse stress test) με μεθοδολογία «bottom-up» (από τη βάση προς την κορυφή).
Reverse test
Δηλαδή, η ΕΚΤ, αντί να επιβάλει ένα ενιαίο, υποθετικό μακροοικονομικό σενάριο και να δει πώς επιδρά σε κάθε τράπεζα, έθεσε τον τελικό στόχο της ζημιάς: μείωση βασικών κεφαλαίων -CET1- κατά τουλάχιστον 300 μονάδες βάσης. Και ζήτησε από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα να εντοπίσουν και να περιγράψουν την αλληλουχία των γεωπολιτικών γεγονότων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια τόσο μεγάλη μείωση κεφαλαίων.
Στα συγκεντρωτικά (aggregate) αποτελέσματα, αυτό που αναμένεται να δημοσιεύσει η ΕΚΤ είναι μια «χαρτογράφηση» των σεναρίων που σχεδίασαν οι τράπεζες, βάσει των οποίων θα μειωνόταν κατά 300 μ.β. η κεφαλαιακή τους επάρκεια. Ετσι, θα υπάρχει ένας οδικός χάρτης για τους επόπτες, ώστε γνωρίζουν καλύτερα ποιοι κίνδυνοι είναι οι πλέον απειλητικοί για τις τράπεζες.
Η δημοσίευση αποτελεσμάτων του τεστ αναμένεται να αναδείξει:
Οι κίνδυνοι
Τις κύριες πηγές κινδύνου (Risk Drivers), δηλαδή ποιους γεωπολιτικούς κινδύνους υπέδειξε η πλειοψηφία των τραπεζών ως τους πιο καταστροφικούς για το επιχειρηματικό τους μοντέλο. Για παράδειγμα, θα φανεί αν το σύστημα φοβάται περισσότερο μια κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και διαταραχές στο παγκόσμιο εμπόριο, έναν εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-Κίνας, ή μια εκτεταμένη και πιθανόν γεωπολιτικά υποκινούμενη κυβερνοεπίθεση.
Τις συγκεντρώσεις κινδύνου (Concentration Risks), δηλαδή αν πολλές συστημικές τράπεζες υποδείξουν ακριβώς το ίδιο γεωπολιτικό σοκ ως το πιο επικίνδυνο για αυτές. Σε αυτή την περίπτωση, η ΕΚΤ θα διαπιστώσει ότι υπάρχει συστημική ευπάθεια στην Ευρωζώνη απέναντι σε αυτό το συγκεκριμένο σενάριο.
Τα κανάλια μετάδοσης (Transmission Channels), δηλαδή πώς εκτιμούν οι τράπεζες ότι ένα γεωπολιτικό σοκ μεταφέρεται στον ισολογισμό τους: π.χ. αθέτηση πληρωμών από εταιρικούς πελάτες λόγω ενεργειακού κόστους, κατάρρευση αξίας ομολόγων, κλείσιμο αγορών χρήματος.
Στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των ελέγχων, η ΕΚΤ δεν θα μεταφέρει απλώς τα σενάρια και τις εκτιμήσεις που δόθηκαν από τις συστημικές τράπεζες, αλλά θα προχωρήσει και στην εποπτική αξιολόγησή τους. Αναμένεται να σχολιάσει αν οι τράπεζες υπήρξαν ειλικρινείς και αυστηρές με τον εαυτό τους στο σχεδιασμό αυτών των ακραίων καταστάσεων.
Εποπτική δράση
Μετά τη δημοσιοποίηση των συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων, ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός (SSM) της ΕΚΤ θα περάσει σε εποπτική δράση. Κάθε μία από τις 110 συστημικές τράπεζες θα λάβει μια εξατομικευμένη επιστολή με σχόλια από την ΕΚΤ. Η κεντρική τράπεζα θα καλέσει όσες τράπεζες έχουν σενάρια με μεγάλες διαφορές και αποκλίσεις από τα σενάρια των άλλων τραπεζών να δικαιολογήσουν τις παραδοχές τους.
Επιπλέον, θα εντοπισθούν πιθανά «τυφλά σημεία» και θα υποδειχθούν συγκεκριμένα κενά στη συλλογή δεδομένων και στη δυνατότητα των εσωτερικών συστημάτων να προσομοιώνουν σύνθετα γεωπολιτικά σοκ.
Αν και το τεστ δεν έχει αυτόματη κεφαλαιακή επίπτωση (Pillar 2 Guidance), τα ευρήματα θα τροφοδοτήσουν τη συνολική αξιολόγηση του SREP (Supervisory Review and Evaluation Process). Η ΕΚΤ μπορεί να επιβάλει στις τράπεζες δεσμευτικές ποιοτικές διορθωτικές κινήσεις: για παράδειγμα, μπορεί να απαιτήσει από μια τράπεζα να αναπροσαρμόσει το πλαίσιο ανάληψης κινδύνου, ή να ενισχύσει τη διακυβέρνηση κινδύνου.
Αν μια τράπεζα επιδείξει σοβαρές αδυναμίες στη διαχείριση κινδύνων ή αρνηθεί να συμμορφωθεί με τις ποιοτικές υποδείξεις, η ΕΚΤ διατηρεί το δικαίωμα να αυξήσει τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (Pillar 2 Requirements - P2R), στο πλαίσιο της αξιολόγησης της εταιρικής διακυβέρνησης.
Η ΕΚΤ αναμένεται να δημοσιεύσει έναν οδηγό εποπτικών προσδοκιών και βέλτιστων πρακτικών («Supervisory Expectations & Best Practices»), όπου θα περιγράφονται τα καλύτερα υποδείγματα reverse stress testing που εντόπισε στην αγορά, θέτοντας ουσιαστικά το νέο πρότυπο για το πώς οφείλουν όλες οι ευρωπαϊκές τράπεζες να καταρτίζουν μοντέλα για τους γεωπολιτικούς κινδύνους στο μέλλον.
Για τις τράπεζες που θα έχουν την πιο προβληματική εικόνα στα γεωπολιτικά τεστ, η ΕΚΤ έχει τη δυνατότητα να δώσει εντολή για επιτόπιους ελέγχους και εις βάθος ανάλυση των στοιχείων. Εξειδικευμένες ομάδες ελεγκτών της ΕΚΤ θα επισκεφθούν τα πιστωτικά ιδρύματα για να εξετάσουν εκ του σύνεγγυς αν τα εσωτερικά μοντέλα ICAAP (Internal Capital Adequacy Assessment Process) αποτυπώνουν ορθά τις δευτερογενείς επιπτώσεις των γεωπολιτικών σοκ.
Το τελικό βήμα θα είναι η οριστική ενσωμάτωση των γεωπολιτικών κινδύνων στις τακτικές υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων από τις τράπεζες. Η ΕΚΤ αναμένεται να καταστήσει το γεωπολιτικό reverse stress testing μόνιμο εργαλείο της προληπτικής εποπτείας, απαιτώντας από τα διοικητικά συμβούλια των τραπεζών να αποδεικνύουν σε ετήσια βάση ότι λαμβάνουν υπόψη αυτούς τους κινδύνους κατά τη χάραξη της επιχειρηματικής τους στρατηγικής.