Το Ιράν δήλωσε ότι δεν βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, μόλις λίγες ώρες αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι οι συνομιλίες μεταξύ της Τεχεράνης και της Ουάσιγκτον επρόκειτο να επαναληφθούν σήμερα, μετά την απόφασή του να ματαιώσει μεγάλης κλίμακας πλήγματα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε την Κυριακή ότι, ενώ οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες να εξαπολύσουν το Σάββατο «τη μεγαλύτερη επίθεση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», αποφάσισε να αναστείλει την επιχείρηση κατόπιν αιτήματος συμμάχων των ΗΠΑ. Ωστόσο, το πρωί της Δευτέρας, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν συμμετέχει επί του παρόντος σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ και επικεντρώνεται στις συνομιλίες με το Ομάν σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ.
«Επί του παρόντος, δεν διεξάγουμε καμία διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ. Οι διαπραγματεύσεις μας με το Ομάν επικεντρώνονται στην επίτευξη συμφωνίας για μια διαδρομή που θα επιτρέψει την ασφαλή επανέναρξη της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ», δήλωσε ο Μπαγαεΐ.
Οι δηλώσεις του Τραμπ οδήγησαν τις τιμές του πετρελαίου χαμηλότερα σήμερα, αφού είχαν καταγράψει απότομη άνοδο τον Ιούλιο, λόγω των φόβων για επιστροφή σε μια γενικευμένη σύρραξη. Η τιμή του Brent, του διεθνούς σημείου αναφοράς για το αργό πετρέλαιο, υποχώρησε κατά 5%, στα 83,53 δολάρια ανά βαρέλι. Οι μεταγενέστερες δηλώσεις της Τεχεράνης δεν προκάλεσαν κάποια σημαντική μεταβολή στην τιμή του πετρελαίου, σημειώνουν οι Financial Times.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε την Κυριακή ότι οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο θεωρούν πως υπάρχει περιθώριο επίτευξης συμφωνίας τόσο για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ όσο και για τη σταδιακή κατάργηση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Ανέφερε ότι είχε συνομιλήσει με τον διάδοχο του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, και ότι το Ριάντ «πίστευε πως η συμφωνία ήταν επικείμενη... όσον αφορά τα Στενά του Ορμούζ και, τελικά, την αποπυρηνικοποίηση του Ιράν».
Νωρίτερα την Κυριακή, Ιρανοί διπλωμάτες είχαν δηλώσει ότι η Τεχεράνη βρισκόταν κοντά στην επίτευξη μιας νέας συμφωνίας με το Ομάν για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας συμφωνίας που θεωρείται κρίσιμη για την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου την Κυριακή ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ομάν «βρίσκονται στο τελικό στάδιό τους».
Ωστόσο, ο Μπαγαεΐ επισήμανε τη Δευτέρα ότι μια συμφωνία με το Ομάν δεν θα ήταν «επαρκής» για να διασφαλιστεί η ασφαλής ναυσιπλοΐα μέσω της θαλάσσιας οδού. «Όσο ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός κατά του Ιράν παραμένει σε ισχύ και η στρατιωτική του επιθετικότητα συνεχίζεται, δεν θα υπάρξει φυσικά καμία μεταβολή στο υφιστάμενο καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε.
«Οι διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη διεξάγονται μεταξύ δύο παράκτιων κρατών και οι υπόλοιποι μπορούν να διαδραματίσουν είτε εποικοδομητικό, είτε αποσταθεροποιητικό ρόλο στη διαδικασία», ανέφερε ο Μπαγαεΐ, προσθέτοντας ότι «τα ζητήματα που αφορούν το Ιράν και τις ΗΠΑ θα εξεταστούν σε μεταγενέστερο στάδιο».
Η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ του Ομάν και του Ιράν που θα επιτρέψει στα πλοία να επαναλάβουν τη διέλευσή τους από τα Στενά αποτελεί βασικό εμπόδιο στις προσπάθειες των διαμεσολαβητών να αναβιώσουν το μνημόνιο κατανόησης της 17ης Ιουνίου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και να αποτρέψουν περαιτέρω κλιμάκωση.
Βάσει του μνημονίου κατανόησης, τα αντιμαχόμενα μέρη συμφώνησαν να παρατείνουν κατά 60 ημέρες την εκεχειρία του Απριλίου και η ναυσιπλοΐα μέσω της θαλάσσιας οδού να επανέλθει σταδιακά στα προπολεμικά επίπεδα. Στη συνέχεια επρόκειτο να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για μια οριστική διευθέτηση που θα έθετε τέλος στον πόλεμο.
Ωστόσο, η ενδιάμεση συμφωνία κατέρρευσε όταν το Ιράν άρχισε να επιτίθεται σε πλοία που διέρχονταν από τη λεγόμενη "νότια διαδρομή" των Στενών, η οποία ακολουθεί την ακτογραμμή του Ομάν. Η Τεχεράνη, η οποία επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο αυτού του στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος ως βασική πηγή διαπραγματευτικής ισχύος έναντι των ΗΠΑ, υποστήριξε ότι τα πλοία χρησιμοποιούσαν «μη εξουσιοδοτημένο» διάδρομο.
Οι ΗΠΑ απάντησαν στις επιθέσεις κατά των πλοίων πλήττοντας το Ιράν, γεγονός που οδήγησε τις ιρανικές δυνάμεις σε αντίποινα με την εκτόξευση πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών εναντίον βάσεων που χρησιμοποιούν αμερικανικές δυνάμεις σε ολόκληρη την περιοχή.
Ακολούθησε μια σύντομη παύση των εχθροπραξιών, καθώς εντάθηκαν οι διπλωματικές προσπάθειες για την αναβίωση του μνημονίου κατανόησης, με το Ομάν να διεξάγει συνομιλίες με το Ιράν σε μια προσπάθεια να επιτευχθεί μια προσωρινή συμφωνία που θα επέτρεπε την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις αυτές δυσκολεύονται να σημειώσουν πρόοδο, καθώς το Ιράν επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών, ενώ το Ομάν εμφανίζεται απρόθυμο να εκχωρήσει κυριαρχικά δικαιώματα σε σχέση με τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.
Ο Μπαγαεΐ δήλωσε την Κυριακή ότι το Ιράν και το Ομάν θα συμφωνήσουν σε μια «νέα διαδρομή», διαφορετική από εκείνες που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν. Δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν θα επιτρέψει στα πλοία να χρησιμοποιούν τη νότια διαδρομή, την οποία χαρακτήρισε «μη ασφαλή και επιζήμια για την ασφάλεια και τα εθνικά μας συμφέροντα».
Οι διαμεσολαβητές έχουν και στο παρελθόν θεωρήσει ότι βρίσκονταν κοντά στην επίτευξη συμφωνίας, μόνο και μόνο για να καταρρεύσει στη συνέχεια η διπλωματική διαδικασία. Καθώς ο Τραμπ εμφανίζεται ολοένα και πιο απογοητευμένος από τις αποτυχημένες προσπάθειες επαναλειτουργίας των Στενών, έχει εντείνει τις απειλές του για την εξαπόλυση νέου γύρου επιθέσεων κατά του Ιράν.
Διπλωμάτης που έχει ενημερωθεί για τις συνομιλίες δήλωσε ότι αξιωματούχοι από το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επικοινώνησαν συντονισμένα με τους Αμερικανούς ομολόγους τους, επιδιώκοντας να πείσουν την Ουάσιγκτον να παραμείνει προσηλωμένη στη διπλωματία και να αναστείλει τα πλήγματα.
Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν επικοινώνησε με τον Τραμπ για να υπογραμμίσει «τη σημασία της καταβολής κάθε δυνατής προσπάθειας για την επίτευξη αποκλιμάκωσης, η οποία θα ανοίξει τον δρόμο για διπλωματικές λύσεις».
Τα κράτη του Κόλπου φοβούνταν ότι η επανέναρξη των αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν θα πυροδοτούσε σφοδρές συγκρούσεις, οι οποίες θα εξαπλώνονταν και θα βύθιζαν την περιοχή σε ακόμη μεγαλύτερο χάος, δήλωσε ο διπλωμάτης.
Υπάρχει επίσης ανησυχία ότι μια νέα αναζωπύρωση της σύγκρουσης θα οδηγήσει τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι, οι οποίοι έχουν κλιμακώσει τη σύγκρουσή τους με τη Σαουδική Αραβία, να επιχειρήσουν να κλείσουν το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, μια ακόμη κρίσιμη θαλάσσια οδό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και, τελικά, με τον Ινδικό Ωκεανό.
Επτά χώρες του Opec+, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία, κάλεσαν την Κυριακή σε αποκλιμάκωση των επιθέσεων κατά ενεργειακών υποδομών και δήλωσαν ότι η επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών είναι ζωτικής σημασίας για τις παγκόσμιες αγορές.