Η Ρωσία αυξάνει διακριτικά τον σκιώδη στόλο των πλοίων μεταφοράς φυσικού αερίου, προσθέτοντας μεταχειρισμένα πλοία καθώς και τα πρώτα δεξαμενόπλοια εγχώριας κατασκευής, ενόψει της απαγόρευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), η οποία τίθεται σε ισχύ το επόμενο έτος.
Τουλάχιστον οκτώ μεταχειρισμένα δεξαμενόπλοια LNG έχουν πωληθεί και στη συνέχεια χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά ρωσικών φορτίων κατά τους τελευταίους έξι μήνες, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών δεδομένων Windward που καταγράφουν οι Financial Times. Αυτό αυξάνει το μέγεθος του στόλου στα 25 πλοία, συμπεριλαμβανομένων δύο νέων πλοίων που ναυπηγήθηκαν στο ρωσικό ναυπηγείο Zvezda.
Ο διευρυνόμενος στόλος θα επιτρέψει στη Μόσχα να συνεχίσει τις εξαγωγές φυσικού αερίου όταν οι περιορισμοί αυστηροποιηθούν το 2027, αντανακλώντας τον τρόπο με τον οποίο η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει έναν «σκιώδη στόλο» πετρελαιοφόρων για να παρακάμπτει τις δυτικές κυρώσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει σταδιακά αυστηρότερους περιορισμούς με στόχο να περιορίσει τα έσοδα από τα ορυκτά καύσιμα που συμβάλλουν στη χρηματοδότηση του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η Ιρίνα Μιρόνοβα, ανώτερη ερευνήτρια στο New Energy Advancement Hub, δήλωσε: «Ο σκιώδης στόλος πετρελαιοφόρων είχε προηγούμενα παραδείγματα στο Ιράν και τη Βενεζουέλα. Όμως καμία άλλη χώρα δεν είχε φθάσει σε αυτό το επίπεδο τεχνολογικής ανάπτυξης στην παραγωγή φυσικού αερίου όταν της επιβλήθηκαν κυρώσεις.»
«Πρόκειται για ένα μοναδικό φαινόμενο», πρόσθεσε.
Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες κατά το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους αγόρασαν σχεδόν το σύνολο της παραγωγής του εργοστασίου Yamal στη Σιβηρία, θα απαγορεύεται να εισάγουν οποιοδήποτε ρωσικό LNG από το 2027. Ορισμένες ρωσικές εγκαταστάσεις LNG έχουν ήδη πληγεί από κυρώσεις στο πλαίσιο χωριστών μέτρων, μεταξύ των οποίων και το έργο Arctic LNG 2 της Novatek.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι κάθε πώληση δεξαμενόπλοιου LNG σε Ρώσους πολίτες θα πρέπει να γνωστοποιείται στις Βρυξέλλες, χωρίς όμως να προχωρήσει στην απαγόρευση της μεταφοράς LNG προς τρίτες χώρες με δεξαμενόπλοια κρατών-μελών της ΕΕ, έπειτα από έντονες πιέσεις της Ελλάδας.
Ενώ ο σκιώδης στόλος πετρελαιοφόρων της Ρωσίας αριθμεί πλέον περισσότερα από 1.000 πλοία που δραστηριοποιούνται εκτός του δυτικού συστήματος ασφάλισης και τεκμηρίωσης, η Μόσχα έχει κινηθεί πιο αργά στον τομέα των πλοίων μεταφοράς φυσικού αερίου, τα οποία είναι πολύ πιο σύνθετα τεχνολογικά.
Τέσσερα από τα πρόσφατα αποκτηθέντα πλοία μεταφοράς φυσικού αερίου της Ρωσίας έχουν μεταφέρει φορτία από τερματικούς σταθμούς που διαχειρίζονται LNG το οποίο υπόκειται σε δυτικές κυρώσεις, σύμφωνα με ανάλυση στοιχείων της Kpler από τους Financial Times. Όλα έχουν πλέον εγγραφεί στο ρωσικό νηολόγιο και έχουν λάβει παρόμοιες νέες ονομασίες: Kosmos («διάστημα» στα ρωσικά), Orion, Merkuriy και Luch («ακτίνα»).
Η Ρωσία έχει επίσης ναυπηγήσει τα δύο πρώτα πλοία μεταφοράς LNG στο ναυπηγείο Zvezda, στις ακτές της ρωσικής Άπω Ανατολής. Το πρώτο, το Aleksey Kosygin, μεταφέρει φορτία από το Arctic LNG 2 από τότε που παραδόθηκε τον Δεκέμβριο στη Sovcomflot, τον κρατικό ναυτιλιακό όμιλο της Ρωσίας. Ένα δεύτερο πλοίο, το Konstantin Posiet, έλαβε επίσημα το όνομά του σε τελετή που πραγματοποιήθηκε αυτόν τον μήνα.
Η ιδιωτική Novatek κυριαρχεί στον ρωσικό τομέα του LNG. Η εμβληματική μονάδα της στο Yamal της Σιβηρίας, μαζί με τη μονάδα Arctic LNG 2 που βρίσκεται υπό κυρώσεις, παράγουν περισσότερο από το 65% της συνολικής παραγωγής της χώρας, σύμφωνα με τη ρωσική στατιστική υπηρεσία. Το έργο Sakhalin-2, στη ρωσική Άπω Ανατολή, το οποίο ανήκει στον κρατικό ενεργειακό κολοσσό Gazprom, συνεισφέρει άλλο ένα 30%.
Μεγάλο μέρος των ποσοτήτων που προέρχονται από εγκαταστάσεις οι οποίες δεν υπόκεινται σε κυρώσεις μεταφέρεται από δεξαμενόπλοια ναυλωμένα από διεθνείς εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Dynagas, η Mitsui OSK και η Seapeak. Ωστόσο, το κύμα των δυτικών περιορισμών έχει αναγκάσει τη Μόσχα να διαφοροποιήσει τις επιλογές της.
Τα σκιώδη δεξαμενόπλοια LNG ανήκουν κυρίως σε εταιρείες-κελύφη που συνδέονται με τη Ρωσία και είναι εγκατεστημένες σε δικαιοδοσίες όπως το Ντουμπάι, το Χονγκ Κονγκ και η Σιγκαπούρη, ενώ φέρουν σημαίες ευκαιρίας. Καταφεύγουν στις ίδιες πρακτικές με εκείνες του σκιώδους στόλου πετρελαιοφόρων, συμπεριλαμβανομένης της συχνής παρεμβολής στα σήματα εντοπισμού και των μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο, ώστε να αποκρύπτεται η προέλευση των φορτίων τους.
«Οι τακτικές είναι σε γενικές γραμμές οι ίδιες, αλλά η εφαρμογή τους είναι σημαντικά δυσκολότερη λόγω της φύσης της μεταφοράς LNG», δήλωσε ο Σέπτιμους Νοξ, διευθυντής της εταιρείας επιχειρηματικών πληροφοριών S-RM.
«Υπάρχουν λιγότερα διαθέσιμα πλοία και απαιτούνται πιο σπάνιες και εξειδικευμένες υποδομές», πρόσθεσε. «Δεν είναι πραγματικά εφικτό να αποκτήσεις και να εκμεταλλευτείς “σαπιοκάραβα” μεταφοράς LNG με τον ίδιο τρόπο· ο παγκόσμιος στόλος είναι πολύ μικρότερος και πολύ πιο σύγχρονος, ενώ η πλειονότητα των σύγχρονων και τεχνολογικά προηγμένων υποδομών LNG βρίσκεται σε χώρες που δεν ευθυγραμμίζονται με τη Ρωσία.»
Τα πλοία μεταφοράς υπερψυχρού φυσικού αερίου συγκαταλέγονται στα πλέον εξειδικευμένα πλοία παγκοσμίως. Το κόστος ναυπήγησής τους ανέρχεται περίπου στα 300 εκατ. δολάρια και διαθέτουν σύνθετα συστήματα τα οποία διατηρούν το φυσικό αέριο σε υγρή κατάσταση στους μείον 162 βαθμούς Κελσίου, ώστε να μπορεί να μεταφέρεται.
Στις προκλήσεις προστίθεται το γεγονός ότι οι κρίσιμες παραγωγικές εγκαταστάσεις της Ρωσίας βρίσκονται στην Αρκτική, γεγονός που σημαίνει ότι για το μεγαλύτερο μέρος του έτους απαιτούνται πλοία με ενισχυμένο κύτος.
Η Κίνα είναι ο μοναδικός αγοραστής της παραγωγής του Arctic LNG 2 που υπόκειται σε κυρώσεις. Σύμφωνα με εκτίμηση των Financial Times, βασισμένη σε στοιχεία της Kpler, έντεκα πλοία, με μέση ηλικία δέκα ετών, μεταφέρουν φορτία από το Arctic LNG 2. Τα φορτία μεταφορτώνονται σε συμβατικά δεξαμενόπλοια σε πλωτούς σταθμούς αποθήκευσης, οι οποίοι στη συνέχεια τα μεταφέρουν στην Κίνα.
Όλα αυτά τα πλοία τελούν υπό αμερικανικές κυρώσεις και η Novatek έχει καταστεί ιδιοκτήτρια ή ναυλώτρια όλων, εκτός από ένα, κατά τα τελευταία δύο χρόνια.
Άλλα τέσσερα πλοία ναυπηγούνται στο ναυπηγείο Zvezda, ενώ έξι πλοία κατηγορίας πάγου παραμένουν δεσμευμένα και δεν μπορούν να παραδοθούν από το ναυπηγείο Hanwha στη Νότια Κορέα λόγω των κυρώσεων.