Ο Πίτερ Σίλτον, ο τερματοφύλακας της εθνικής Αγγλίας που δέχθηκε το περίφημο γκολ του «Χεριού του Θεού» από τον Ντιέγκο Μαραντόνα το 1986, έχει ξεκινήσει μια νέα πορεία ως υπέρμαχος κατά του εθισμού στον τζόγο, αφού ξεπέρασε μια εξάρτηση που κράτησε δεκαετίες.
Παρότι υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του Brexit, έχει εξελιχθεί σε κεντρικό πρόσωπο της προσπάθειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να επιβάλει φόρο στα διαδικτυακά στοιχήματα, με στόχο την εξεύρεση νέων πόρων για τη χρηματοδότηση του επόμενου προϋπολογισμού της ΕΕ ύψους 2 τρισ. ευρώ.
Ωστόσο, η πρωτοβουλία συναντά ισχυρή αντίσταση από τη Μάλτα. Το μικρό νησιωτικό κράτος της Μεσογείου, με πληθυσμό λίγο πάνω από μισό εκατομμύριο κατοίκους, φιλοξενεί έναν ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών και υποστηρίζει ότι η αύξηση της φορολογίας θα πλήξει σοβαρά τον κλάδο, θα ενισχύσει τις παράνομες πλατφόρμες και θα οδηγήσει επιχειρήσεις εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Η Μάλτα δεν θα αποδεχθεί την επιβολή φόρων σε επίπεδο ΕΕ που αποσκοπούν στη χρηματοδότηση των δαπανών της Ένωσης», δήλωσε τον Ιούνιο στο κοινοβούλιο της χώρας ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Αμπέλα.
Ο Σίλτον, που έχασε περισσότερα από 1 εκατ. λίρες σε στοιχήματα ιπποδρομιών μέσα σε 45 χρόνια και σήμερα διατηρεί δική του φιλανθρωπική οργάνωση κατά του εθισμού στον τζόγο, απορρίπτει τα επιχειρήματα της Μάλτας και των εκπροσώπων της βιομηχανίας ως «προπέτασμα καπνού». Υποστηρίζει την επιβολή υψηλότερων φόρων, θεωρώντας ότι έτσι θα περιοριστούν τα διαφημιστικά έσοδα που χρησιμοποιούνται για την προσέλκυση νέων παικτών.
«Στην πραγματικότητα αυτό που επιδιώκουν είναι τα χρήματα όλων. Τόσο απλά», δήλωσε στο POLITICO κατά την επίσκεψή του στις Βρυξέλλες τον Ιούνιο.
Το ζήτημα έχει διχάσει τις 27 κυβερνήσεις της ΕΕ, με χώρες της Νότιας Ευρώπης όπου ο κλάδος των τυχερών παιχνιδιών είναι ισχυρός να αντιτίθενται στην πρόταση, ενώ κράτη της Δυτικής Ευρώπης, με επικεφαλής τη Γαλλία, εμφανίζονται πιο θετικά διακείμενα. Οι διαφωνίες έχουν ήδη ξεκινήσει, παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ακόμη καταθέσει επίσημη πρόταση για τον φόρο, ο οποίος θα απαιτήσει ομόφωνη έγκριση από όλα τα κράτη-μέλη.
Η πρόταση αποτελεί ένα από τα βασικά μέτωπα στις διαπραγματεύσεις για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ η Ιρλανδία, που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου, επιχειρεί να επανεκκινήσει τις συνομιλίες ώστε να επιτευχθεί συνολική συμφωνία έως το τέλος του έτους.
Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εγκρίνουν ομόφωνα κάθε νέο ευρωπαϊκό φόρο («ίδιο πόρο») που θα χρηματοδοτήσει τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες και την αποπληρωμή του μεταπανδημικού χρέους, διαφορετικά θα απαιτηθούν σημαντικά υψηλότερες εθνικές εισφορές στον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Οι υποστηρικτές της φορολόγησης των διαδικτυακών στοιχημάτων εκτιμούν ότι το μέτρο θα μπορούσε να αποφέρει περισσότερα από 13 δισ. ευρώ κατά την επόμενη δημοσιονομική περίοδο, ενώ παράλληλα θα συμβάλει στην αντιμετώπιση ενός σοβαρού προβλήματος δημόσιας υγείας, καθώς περίπου 80 εκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως έχουν εμφανίσει εξάρτηση από τον τζόγο.
«Θεωρούμε τον τζόγο ασθένεια. Είναι κάτι που υπάρχει μέσα σου και μπορεί να ενεργοποιηθεί», δήλωσε ο Σίλτον.
Η στρατηγική της Μάλτας
Η Μάλτα έχει επενδύσει σημαντικά στον κλάδο των τυχερών παιχνιδιών -λοταρίες, στοιχηματικές εταιρείες και καζίνο, κυρίως διαδικτυακά- ο οποίος αντιστοιχεί περίπου στο 12% του ΑΕΠ της χώρας.
Πολλές επιχειρήσεις έχουν μεταφέρει εκεί την έδρα τους χάρη στο ευνοϊκό καθεστώς αδειοδότησης, τη φιλική φορολογία και το επιχειρηματικό περιβάλλον.
«Η Μάλτα εξαρτάται από τη βιομηχανία του online gambling όσο η Γερμανία από την αυτοκινητοβιομηχανία», σχολίασε Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Ενώ στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες απαιτείται τοπική άδεια λειτουργίας, η άδεια της Μάλτας θεωρείται κομβικής σημασίας για την πρόσβαση στις τραπεζικές υπηρεσίες και την ευρωπαϊκή αγορά.
Η κυβέρνηση της χώρας έχει αρνηθεί να αναγνωρίσει ορισμένες δικαστικές αποφάσεις και κυρώσεις που επέβαλαν άλλα κράτη-μέλη σε εταιρείες τυχερών παιχνιδιών με έδρα τη Μάλτα.
Οι εκπρόσωποι του κλάδου υποστηρίζουν ότι η αύξηση της φορολογίας θα οδηγήσει περισσότερους παίκτες σε παράνομες πλατφόρμες, εκτός του πλαισίου των ευρωπαϊκών κανόνων.
«Ένας υψηλότερος φόρος θα οδηγήσει σε χειρότερες αποδόσεις για τους παίκτες και η πρόσβαση στις παράνομες αγορές απέχει μόλις ένα κλικ», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της European Gaming and Betting Association, Μάρτεν Χάιερ.
Ο οικονομολόγος Νικόλα Ματεούτσι, από το Πανεπιστήμιο Politecnica delle Marche, εκτίμησε ότι υπάρχει ένα σημείο όπου οι υψηλότερες τιμές μειώνουν τη ζήτηση, αλλά όχι τόσο άμεσα όσο υποστηρίζει η βιομηχανία, καθώς οι περισσότεροι παίκτες δεν λειτουργούν ως απόλυτα ορθολογικοί καταναλωτές.
Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις κατά του τζόγου υποστηρίζουν ότι οι υψηλότεροι φόροι θα περιορίσουν τις διαφημιστικές δαπάνες του κλάδου, μειώνοντας έτσι την προσέλκυση νέων παικτών.
«Οι υψηλότεροι φόροι σημαίνουν λιγότερες διαφημίσεις τζόγου και πολλοί θεωρούν ότι αυτό αποτελεί όφελος για τη δημόσια υγεία», δήλωσε ο ιδρυτής της Campaign for Fairer Gambling, Ντέρεκ Γουέμπ.
Συμμαχία με χώρες του Νότου
Η Μάλτα έχει ενώσει τις δυνάμεις της με την Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ισπανία προκειμένου να μπλοκάρουν την προτεινόμενη φορολογία, η οποία προτάθηκε αρχικά από τον Σοσιαλιστή ευρωβουλευτή Βίκτορ Νεγκρέσκου, σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Κομισιόν που επικαλείται το POLITICO, ένας φόρος 3% στον καθαρό κύκλο εργασιών των εταιρειών διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών θα απέφερε περίπου 1,9 δισ. ευρώ ετησίως.
Η Ισπανία, λόγω της μεγάλης αγοράς online στοιχημάτων, αναμένεται να επιβαρυνθεί περισσότερο, με περίπου 414 εκατ. ευρώ ετησίως, σχεδόν το ένα τέταρτο του συνολικού ποσού. Η Μάλτα θα κατέβαλλε περίπου 165 εκατ. ευρώ τον χρόνο, ποσό δυσανάλογα υψηλό για το μέγεθός της.
Η Πορτογαλία εμφανίζεται επίσης επιφυλακτική, καθώς φοβάται ότι η αύξηση της φορολογίας θα μειώσει τα έσοδα από τα κρατικά τυχερά παιχνίδια και τις λοταρίες, τα οποία χρηματοδοτούν προγράμματα υγείας και κοινωνικής πρόνοιας.
Παράλληλα, η στάση της Ιταλίας έχει προκαλέσει έκπληξη στους υποστηρικτές της πρότασης, καθώς η χώρα θα επιβαρυνόταν μόλις με το 7% του νέου φόρου. Ωστόσο, το κόμμα Αδέλφια της Ιταλίας της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι έχει δείξει στο παρελθόν θετική στάση απέναντι στον κλάδο των τυχερών παιχνιδιών. Πέρυσι, βουλευτές του κόμματος υπερψήφισαν ψήφισμα που ζητούσε την άρση της απαγόρευσης διαφήμισης στοιχηματικών εταιρειών από επαγγελματικούς ποδοσφαιρικούς συλλόγους.