Το Ιράν θα επιδιώξει να απαγορεύσει τη διέλευση πλοίων των ΗΠΑ και του Ισραήλ από τα Στενά του Ορμούζ και να απαιτήσει την καταβολή αποζημίωσης από εχθρικές χώρες προτού τους επιτραπεί να διέλθουν από αυτά, σύμφωνα με δημοσιεύματα τοπικών μέσων ενημέρωσης σχετικά με μια προτεινόμενη συμφωνία Ιράν–Ομάν για τη διαχείριση της κρίσιμης αυτής θαλάσσιας οδού.
Η συμφωνία έχει καταστεί καθοριστικής σημασίας για τις προσδοκίες επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και επανέναρξης των ενεργειακών ροών που έχουν περιοριστεί δραστικά από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν τον Φεβρουάριο.
«Είναι προφανές ότι αυτό δεν πρόκειται να γίνει δεκτό ευνοϊκά στην Ουάσιγκτον», δήλωσε ο Τόμας Γουόρικ, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και σήμερα ανώτερος μη μόνιμος συνεργάτης (nonresident senior fellow) του Atlantic Council. «Αντί οι δύο πλευρές να προχωρούν σε παραχωρήσεις, και οι δύο αυξάνουν τις απαιτήσεις τους.»
Ωστόσο, όταν ρωτήθηκε κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στον Λευκό Οίκο το βράδυ της Πέμπτης σχετικά με τις διαπραγματεύσεις, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απάντησε: «Προχωρούν καλά.»
Δεν υπάρχουν πολλά εμπορικά πλοία παγκοσμίως που φέρουν αμερικανική ή ισραηλινή σημαία και ελάχιστα έχουν εισέλθει ή εξέλθει από τον Περσικό Κόλπο από την έναρξη του πολέμου. Παραμένει ασαφές πόσο ευρεία ερμηνεία θα μπορούσε να δώσει το Ιράν σε μια τέτοια απαγόρευση, καθώς η σύνθετη φύση της ιδιοκτησίας και της διαχείρισης των πλοίων σημαίνει ότι ορισμένες ναυτιλιακές εταιρείες με αμερικανική ή ισραηλινή ιδιοκτησία ή επενδυτική συμμετοχή ενδέχεται να θεωρηθούν ότι διατηρούν δεσμούς με τις συγκεκριμένες χώρες.
Σε κάθε περίπτωση, ο Τραμπ δύσκολα θα συμφωνούσε σε μια τέτοια παραχώρηση, έπειτα από μήνες κατά τους οποίους υποστήριζε ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις είχαν ουσιαστικά νικήσει το Ιράν. Οι ενδιάμεσες εκλογές, οι οποίες θα καθορίσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, απέχουν μόλις λίγους μήνες, ενώ δημοσκοπήσεις έχουν δείξει ότι ο πόλεμος έχει καταστεί ιδιαίτερα αντιδημοφιλής.
Το κείμενο της συμφωνίας τελεί πλέον υπό εξέταση στο ιρανικό κοινοβούλιο, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars. Το Fars μετέδωσε και άλλες λεπτομέρειες, μεταξύ των οποίων μια προτεινόμενη απαγόρευση φορτίων που σχετίζονται με το Ισραήλ, καθώς και μια δομή τελών που καλύπτει υπηρεσίες όπως η ασφάλιση και το περιβαλλοντικό κόστος.
Ξεχωριστά, το Fars ανέφερε, επικαλούμενο ανώνυμη πηγή και χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες, ότι οι ιρανικές ναυτικές δυνάμεις έπληξαν «εχθρικούς στόχους» στην είσοδο των Στενών του Ορμούζ.
Το πετρέλαιο διεύρυνε τα κέρδη του μετά τις πληροφορίες ότι το Ιράν επιδιώκει να αποκλείσει τα αμερικανικά πλοία από τα Στενά και μετά τις αναφορές για ιρανικές επιθέσεις στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό. Το Brent διαμορφώθηκε πάνω από τα 83 δολάρια ανά βαρέλι, αφού είχε ενισχυθεί σχεδόν κατά 4% στην προηγούμενη συνεδρίαση, ενώ το West Texas Intermediate κινήθηκε κοντά στα 78 δολάρια.
Τόσο Αμερικανοί όσο και Ιρανοί αξιωματούχοι αφήνουν να εννοηθεί τις τελευταίες ημέρες ότι κάποιας μορφής συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ βρίσκεται κοντά, γράφει το Bloomberg. Ο Τραμπ, ο οποίος υπαναχώρησε από τις πιο πρόσφατες απειλές του να επαναλάβει στρατιωτικές επιθέσεις κατά του Ιράν, δήλωσε νωρίτερα την Πέμπτη ότι οι ΗΠΑ συμμετέχουν σε διαπραγματεύσεις, αλλά αρνήθηκε να διευκρινίσει εάν έχει επιτευχθεί συμφωνία.
«Εμείς το ελέγχουμε, αλλά αυτοί μπορούν πάντοτε να χτυπήσουν κάτι», δήλωσε ο Τραμπ νωρίτερα την Πέμπτη, αναφερόμενος στη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Πολλοί προηγούμενοι ισχυρισμοί περί επικείμενης συμφωνίας αποδείχθηκαν αβάσιμοι και δεν είναι σαφές εάν οι προτάσεις Ιράν–Ομάν θα επαρκέσουν ώστε να αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα. Την Πέμπτη, ένας εκ των βασικών Ιρανών διαπραγματευτών χλεύασε τον Λευκό Οίκο επειδή επανειλημμένα διατυπώνει απειλές και στη συνέχεια υπαναχωρεί, χαρακτηρίζοντας τη στάση αυτή «διπλωματία-θέατρο σε επαναλαμβανόμενο κύκλο».
Οι ΗΠΑ έχουν επιμείνει στην ελεύθερη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ και, σε γενικές γραμμές, έχουν ζητήσει επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς. Τυχόν προσωρινές διαδρομές μέσω των Στενών δεν θα υπόκεινται σε εγκρίσεις, άδειες, διόδια ή άλλες επιβαρύνσεις, δήλωσε την Πέμπτη Αμερικανός αξιωματούχος, απαντώντας σε δημοσιεύματα σχετικά με τις τελευταίες προτάσεις.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι η πλήρης επαναλειτουργία προϋποθέτει την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Παράλληλα, οι ΗΠΑ δεν έχουν υποδείξει εάν είναι έτοιμες να επιστρέψουν στους όρους που είχαν αποδεχθεί στο πλαίσιο της τελευταίας προσπάθειας επαναλειτουργίας των Στενών, δηλαδή της συμφωνίας του Ιουνίου, η οποία κατέρρευσε μέσα σε λίγες εβδομάδες. Οι όροι εκείνοι περιλάμβαναν την άρση των πετρελαϊκών κυρώσεων κατά του Ιράν και την αποδέσμευση μέρους των δεσμευμένων χρηματοοικονομικών του περιουσιακών στοιχείων.
Το Fars, επικαλούμενο ενημερωμένη πηγή στο ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών, ανέφερε ότι το σχέδιο συμφωνίας με το Ομάν προβλέπει ιρανική διαχείριση της εισόδου των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, ενώ η έξοδός τους θα εποπτεύεται από κοινού από τις δύο χώρες. Σύμφωνα με το πρακτορείο, προβλέπεται η διέλευση μέσω ενός «κεντρικού διαδρόμου», ενώ η κυκλοφορία μέσω των άλλων δύο διαδρομών, οι οποίες σήμερα χρησιμοποιούνται σε περιορισμένο βαθμό, θα τερματιστεί εντός «καθορισμένου χρονικού διαστήματος».
Πριν από τον πόλεμο, τα πλοία διέρχονταν ελεύθερα από τα Στενά του Ορμούζ. Μια συμφωνία που θα διευκόλυνε τη διέλευση θα μετρίαζε τις αυξανόμενες πιέσεις που ασκούνται στην παγκόσμια οικονομία από το υψηλότερο ενεργειακό κόστος και θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για συνομιλίες σχετικά με άλλα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Παράλληλα, έχουν ανακύψει και άλλα δυνητικά εμπόδια για μια βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία, καθώς ο πόλεμος επεκτάθηκε σε ολόκληρη την περιοχή.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι συγκρούσεις μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι, της υποστηριζόμενης από το Ιράν πολιτοφυλακής που ελέγχει μεγάλο μέρος της Υεμένης. Η υεμενική οργάνωση ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε την Πέμπτη «ευρείας κλίμακας» επίθεση κατά δυνάμεων που πρόσκεινται στη Σαουδική Αραβία στην κεντρική περιοχή της χώρας, ισχυριζόμενη ότι προκάλεσε εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες.
Το Associated Press μετέδωσε νωρίτερα ότι τουλάχιστον 30 στρατιώτες της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης σκοτώθηκαν στις επιθέσεις, επικαλούμενο κυβερνητικούς αξιωματούχους. Ο υπό τη Σαουδική Αραβία συνασπισμός στην Υεμένη ανακοίνωσε επίσης ότι η ένοπλη οργάνωση εκτόξευσε βλήματα διασυνοριακά προς την περιοχή Νατζράν της Σαουδικής Αραβίας, κοντά στα βόρεια σύνορα της Υεμένης.
Οι Χούθι και ο υπό τη Σαουδική Αραβία συνασπισμός τηρούν εκεχειρία από το 2022, όμως οι εχθροπραξίες έχουν αναζωπυρωθεί τις τελευταίες εβδομάδες, συμπεριλαμβανομένης της Ερυθράς Θάλασσας.
Η σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ στον Λίβανο παρουσιάζει επίσης ενδείξεις νέας κλιμάκωσης. Η συμφωνία εκεχειρίας του Ιουνίου μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν προέβλεπε επίσης κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο.
Οποιαδήποτε νέα συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να εγκριθεί από τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί από τότε που τραυματίστηκε στις αρχικές αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις του Φεβρουαρίου. Δεν είναι σαφές εάν έχει δώσει τη συγκατάθεσή του, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι η επικοινωνία μαζί του απαιτεί χρόνο.
Από αμερικανικής πλευράς, μετά την ακύρωση από τον Τραμπ αυτού που, όπως είχε δηλώσει, θα ήταν μια μαζική νέα επίθεση κατά του Ιράν, η Washington Post ανέφερε ότι μεταξύ των λόγων συγκαταλέγεται η έλλειψη κρίσιμων πυραύλων και συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Ο Τραμπ έχει διαψεύσει ότι υπάρχουν οποιεσδήποτε ελλείψεις.