Το συνολικό χρέος των ΗΠΑ ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 40 τρισ. δολάρια, ανακοίνωσε την Τετάρτη το υπουργείο Οικονομικών, προκαλώντας νέες προειδοποιήσεις ότι διαμορφώνονται οι συνθήκες για δημοσιονομική κρίση, καθώς οι διογκούμενες δαπάνες για τα προγράμματα κοινωνικής προστασίας και οι πληρωμές τόκων υπερβαίνουν κατά πολύ τα έσοδα, τα οποία περιορίζονται από τις φορολογικές περικοπές.
Η τελευταία ημερήσια κατάσταση ταμειακών διαθεσίμων και χρέους του υπουργείου Οικονομικών έδειξε ότι το συνολικό δημόσιο χρέος ανερχόταν την Τρίτη σε 40,047 τρισ. δολάρια, ποσό που περιλαμβάνει τίτλους του Δημοσίου που κατέχονται από το κοινό ύψους 32,266 τρισ. δολαρίων και ενδοκυβερνητικές διακρατήσεις χρέους ύψους 7,782 τρισ. δολαρίων, γράφει το Reuters.
Το χρέος του ομοσπονδιακού κράτους έχει πλέον υπερδιπλασιαστεί σε διάστημα μικρότερο της δεκαετίας, από τα 19,95 τρισ. δολάρια όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ορκίστηκε για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 2017.
Περίπου το ένα τρίτο αυτής της αύξησης σημειώθηκε κατά τη διάρκεια δύο ετών έντονου κρατικού δανεισμού για τη χρηματοδότηση των μέτρων αντιμετώπισης της πανδημίας Covid-19 που υλοποίησαν ο Τραμπ και ο πρώην πρόεδρος Τζο Μπάιντεν, ενώ οι δημοσιονομικές επιλογές και των δύο προέδρων, σε συνδυασμό με τις μακροχρόνιες ανισορροπίες μεταξύ φορολογικών εσόδων και δαπανών, ευθύνονται για το υπόλοιπο.
Ομάδες που παρακολουθούν τη δημοσιονομική πολιτική ανέμεναν εδώ και εβδομάδες την υπέρβαση του ορίου και εξέδωσαν προειδοποιήσεις ότι θα μπορούσε να ξεσπάσει κρίση χρέους, εάν οι νομοθέτες δεν αντιμετωπίσουν τη μη βιώσιμη δημοσιονομική προοπτική, δεν αυξήσουν τους φόρους, δεν περικόψουν τις δαπάνες ή δεν προχωρήσουν και στα δύο.
«Χρέος 40 τρισ. δολαρίων δεν υπάρχει μόνο στα λογιστικά βιβλία της κυβέρνησης· γίνεται αισθητό σε ολόκληρη την οικονομία και, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, φτάνει στα πορτοφόλια των ανθρώπων», δήλωσε η Μάγια ΜακΓκίνις, πρόεδρος της διακομματικής Committee for a Responsible Federal Budget.
«Όσο περισσότερο δανειζόμαστε, τόσο περισσότερο επιδεινώνουμε τον πληθωρισμό, περιορίζουμε άλλες προτεραιότητες στον προϋπολογισμό και καθιστούμε τους εαυτούς μας ευάλωτους σε έκτακτες ανάγκες στο εσωτερικό και αναταραχές στο εξωτερικό», ανέφερε η ΜακΓκίνις σε ανακοίνωσή της αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων του υπουργείου Οικονομικών.
Είπε ότι το όριο των 40 τρισ. δολαρίων ξεπεράστηκε λιγότερο από πέντε μήνες μετά την υπέρβαση των 39 τρισ. δολαρίων και ότι το χρέος έχει τετραπλασιαστεί σε λιγότερο από 20 χρόνια, αφού χρειάστηκε μέχρι το 1981 για να φτάσει για πρώτη φορά το 1 τρισ. δολάρια.
«Είναι συγκλονιστικό το πόσο προβλέψιμη μπορεί να καταστεί η δημοσιονομική παρακμή μιας παγκόσμιας δύναμης», πρόσθεσε η ΜακΓκίνις.
Οι πιστωτές των ΗΠΑ ανά τον κόσμο ενδέχεται ήδη να γίνονται πιο επιφυλακτικοί, καθώς η ζήτηση από ξένους επενδυτές, οι οποίοι κατέχουν σχεδόν το ένα τρίτο των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, μειώθηκε κατά το περασμένο έτος.
Μερικές ημέρες μετά τη δημοπρασία 30ετών αμερικανικών κρατικών ομολόγων ύψους 25 δισ. δολαρίων, η οποία πραγματοποιήθηκε με την υψηλότερη απόδοση από το 2021, οι αποδόσεις των λεγόμενων μακροπρόθεσμων ομολόγων έφτασαν την Τρίτη στα υψηλότερα επίπεδα εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, καθώς οι επενδυτές απαιτούσαν υψηλότερη αποζημίωση ενόψει των μεγάλων εκδόσεων κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ. Οι αποδόσεις κινούνται αντίστροφα προς τις τιμές των ομολόγων.
Την Τετάρτη, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ προχώρησε σε μια τολμηρή κίνηση για να ωθήσει εκ νέου προς τα κάτω τις αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων, ανακοινώνοντας διπλασιασμό του μεγέθους των επαναγορών 10ετών έως 30ετών αμερικανικών κρατικών ομολόγων, σε τουλάχιστον 4 δισ. δολάρια ανά πράξη.
Οι υψηλότερες αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων στο μακροπρόθεσμο άκρο της καμπύλης τείνουν να αυξάνουν τα επιτόκια για στεγαστικά δάνεια, δάνεια αυτοκινήτων και εμπορικά δάνεια. Καθώς το τεράστιο απόθεμα χρέους δεν εμφανίζει σημάδια υποχώρησης, ο Τραμπ επανέλαβε την Τετάρτη τη συχνή απαίτησή του για χαμηλότερα επιτόκια.
Ερωτηθείς στον Λευκό Οίκο εάν οι Αμερικανοί θα πρέπει να ανησυχούν για τη μεταβλητότητα στην αγορά ομολόγων, ο Τραμπ δήλωσε: «Δεν το πιστεύω καθόλου. Πιστεύω ότι έχουμε μια πολύ ισχυρή χώρα και προχωράμε μέσα από αυτά τα γελοία επιτόκια — είναι γελοία. Κοιτάξτε, όταν η χώρα μας είναι ισχυρή, τα επιτόκια θα πρέπει να μειώνονται».
Το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα το τέταρτο υψηλότερο μηνιαίο έλλειμμα στην ιστορία των ΗΠΑ — 432 δισ. δολάρια για τον Ιούλιο — καθώς οι επιστροφές δασμών οδήγησαν τα τελωνειακά έσοδα σε αρνητικό επίπεδο για τρίτο συνεχόμενο μήνα και οι δαπάνες για παροχές Κοινωνικής Ασφάλισης και Medicare προς τους ηλικιωμένους συνέχισαν να αυξάνονται.
Το έλλειμμα κατά τους πρώτους 10 μήνες του δημοσιονομικού έτους 2026 έχει ήδη υπερβεί το συνολικό έλλειμμα ολόκληρου του δημοσιονομικού έτους 2025, ενώ απομένουν δύο μήνες για την ολοκλήρωση του τρέχοντος δημοσιονομικού έτους.
Ο Τραμπ έχει σε μεγάλο βαθμό αγνοήσει τον ολοένα μικρότερο αριθμό δημοσιονομικά συντηρητικών στελεχών στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του, υποστηρίζοντας υψηλές δαπάνες και κατά τις δύο θητείες του. Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 7,8 τρισ. δολάρια κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, με περισσότερο από το ήμισυ της αύξησης να συσσωρεύεται κατά την αντιμετώπιση της πανδημίας τους τελευταίους εννέα μήνες της θητείας του.
Από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε εκ νέου τα καθήκοντά του, τον Ιανουάριο του 2025, το χρέος των ΗΠΑ έχει αυξηθεί κατά 3,8 τρισ. δολάρια, με τη συνολική αύξηση κατά τις δύο θητείες του μέχρι σήμερα να ανέρχεται σε 11,6 τρισ. δολάρια.
Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 8,4 τρισ. δολάρια κατά τη θητεία του Μπάιντεν, η οποία επίσης χαρακτηρίστηκε από υψηλές δαπάνες για την ανάκαμψη από την Covid-19, αλλά επηρεάστηκε επίσης από μεγάλες δαπάνες για επενδύσεις σε υποδομές, επιδοτήσεις καθαρής ενέργειας και άλλες προτεραιότητες που προωθούσε το Δημοκρατικό Κόμμα του.
Η Committee for a Responsible Federal Budget εκτιμά ότι οι πολιτικές επιλογές του Τραμπ και του Μπάιντεν έχουν οδηγήσει την πορεία του ομοσπονδιακού χρέους πέραν του επιπέδου στο οποίο θα είχε ανέλθει βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας περί δαπανών όταν ανέλαβε καθήκοντα ο καθένας τους.
Για παράδειγμα, το εμβληματικό νομοθετικό πακέτο της δεύτερης θητείας του Τραμπ — ο One Big Beautiful Bill Act — θα προσθέσει ακόμη 4,7 τρισ. δολάρια στο χρέος, σύμφωνα με το Congressional Budget Office, τον μη κομματικό φορέα που καταρτίζει τις δημοσιονομικές εκτιμήσεις για τους ομοσπονδιακούς νομοθέτες.