Σχεδόν δύο χρόνια αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε τις εκλογές, έχοντας δεσμευτεί να μειώσει τις τιμές και να εξυγιάνει τα δημόσια οικονομικά των ΗΠΑ, ο πόλεμος με το Ιράν και οι φορολογικές περικοπές του έχουν οδηγήσει σε διαφορετικό αποτέλεσμα: χρέος σε επίπεδα-ρεκόρ, εκτίναξη του κόστους καυσίμων και υψηλά επιτόκια στεγαστικών δανείων.
Οπως θυμίζουν οι Financial Times, oι επενδυτές ώθησαν την Τρίτη τις αποδόσεις του μακροπρόθεσμου αμερικανικού χρέους σε υψηλό 19 ετών, εν μέσω ανησυχίας για το βάρος του κρατικού δανεισμού και τις πληθωριστικές επιπτώσεις του πολέμου.
Ο υπουργός Οικονομικών του Τραμπ, Σκοτ Μπέσεντ, έσπευσε την επόμενη ημέρα να καθησυχάσει τις αγορές, παρουσιάζοντας ένα πρόγραμμα για να «διπλασιαστούν τουλάχιστον» οι αγορές μακροπρόθεσμου χρέους και σχέδια για την άμεση ανακοίνωση μέτρων αντιμετώπισης του ελλείμματος. Η τελευταία παρέμβαση στις αγορές είχε μικρή επίδραση στη μείωση των αποδόσεων των αμερικανικών κρατικών ομολόγων και έστειλε το δολάριο χαμηλότερα.
Ο Μπέσεντ επέμεινε την Πέμπτη ότι οι αγορές «έχουν προτρέξει των εξελίξεων». Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η οικονομία «ανθεί», όπως καταδεικνύουν τα υψηλά επίπεδα των χρηματιστηριακών αγορών.
«Οι εξάρσεις του προέδρου και οι προσπάθειες της κυβέρνησής του να παρέμβει στις αγορές συναλλάγματος και ομολόγων αποπνέουν μια αίσθηση απόγνωσης, η οποία απλώς επιδεινώνει την κατάσταση και στρέφει το κλίμα της αγοράς σε ακόμη πιο δυσμενή κατεύθυνση», δήλωσε ο Έσβαρ Πρασάντ, καθηγητής οικονομικών στο Cornell University.
Η αναταραχή στις αγορές υπογραμμίζει τον κίνδυνο να ξεφύγει από την πορεία της η οικονομική ατζέντα του Τραμπ, ακριβώς καθώς οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου πλησιάζουν. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Δημοκρατικοί προηγούνται των Ρεπουμπλικανών του προέδρου ως προς τον τρόπο διαχείρισης της οικονομίας.
Το κρατικό χρέος έφτασε αυτή την εβδομάδα σε επίπεδο-ρεκόρ, στα $40 τρισ., καθώς ο δανεισμός αυξάνεται με τον ταχύτερο ρυθμό εκτός της περιόδου της πανδημίας, ενώ οι ομοσπονδιακές δαπάνες υπερβαίνουν τα έσοδα.
Το έλλειμμα μειώθηκε μόνο οριακά κατά το οικονομικό έτος 2025, στο 5,8% του ΑΕΠ, από 6,4% το 2024. Οι φορολογικές περικοπές του Τραμπ προβλέπεται να αυξήσουν σημαντικά τα ελλείμματα τα επόμενα χρόνια, παρά τις περικοπές σε προγράμματα κοινωνικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της υγειονομικής κάλυψης Medicaid και της επισιτιστικής βοήθειας για τους φτωχούς Αμερικανούς.
«Συνεχίζουμε να δαπανούμε περισσότερα — [και] οι απαιτήσεις για δαπάνες είναι ακόμη μεγαλύτερες λόγω του πολέμου», δήλωσε η Νταϊάν Σουόνκ, επικεφαλής οικονομολόγος της KPMG US.
Ο Μπέσεντ, ο οποίος έχει δεσμευτεί να μειώσει το έλλειμμα στο 3% έως το τέλος της δεύτερης θητείας του Τραμπ, επέμεινε την Πέμπτη ότι υπάρχει «πολύ, πολύ μεγάλη πιθανότητα» το έλλειμμα να έχει πλέον φτάσει στην κορύφωσή του. Δήλωσε ότι η οικονομική ανάπτυξη και τα μελλοντικά έσοδα από δασμούς θα ενισχύσουν τα έσοδα του κράτους.
Ο Μάικλ Στρέιν, διευθυντής μελετών οικονομικής πολιτικής στο American Enterprise Institute, ενός δεξιόστροφου think tank, δήλωσε ότι η μείωση του ελλείμματος θα απαιτήσει δύσκολες πολιτικές επιλογές από τον Τραμπ, συμπεριλαμβανομένων περικοπών στο Medicare και την κοινωνική ασφάλιση.
«Ελπίζω ότι αυτό που λέει ο υπουργός Μπέσεντ είναι αληθές», δήλωσε ο Στρέιν. «Όμως υπάρχουν ορισμένα σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει.»
Το υπουργείο Οικονομικών δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Πέρα από το αυξανόμενο βουνό χρέους, ο πόλεμος του Τραμπ με το Ιράν ενισχύει τον πληθωρισμό και έχει ακυρώσει τη δέσμευση του προέδρου να μειώσει στο μισό τις τιμές ενέργειας και να περιορίσει το κόστος βασικών καταναλωτικών αγαθών.
Οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί κατά περίπου 40% από την έναρξη του πολέμου, στα $4,11 ανά γαλόνι την Παρασκευή. Το ντίζελ, το καύσιμο που μετακινεί τα εμπορεύματα στην αμερικανική οικονομία, έχει αυξηθεί κατά παρόμοιο ποσοστό, στα $5,58 ανά γαλόνι.
Η μέση τιμή του ντίζελ κατά τη δεύτερη θητεία του Τραμπ είναι πλέον υψηλότερη από εκείνη επί Τζο Μπάιντεν. Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων αυξάνονται επίσης με ταχύ ρυθμό, παρότι παραμένουν χαμηλότερα από την κορύφωση που καταγράφηκε επί του προκατόχου του Τραμπ.
Το επιτόκιο για 30ετές στεγαστικό δάνειο έφτασε αυτή την εβδομάδα στο 6,65%, από 5,98% πριν από τον πόλεμο, στα τέλη Φεβρουαρίου.
«Καθώς τα επιτόκια μειώθηκαν κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2025 και το πρώτο τρίμηνο του 2026, η πολιτική πίεση προς την κυβέρνηση για την αντιμετώπιση του κόστους στέγασης ήταν μικρότερη», δήλωσε ο Τζάρετ Σάιμπεργκ της TD Securities, προσθέτοντας ότι ο Λευκός Οίκος πλέον «δεν έχει άλλη επιλογή» από το να επικεντρωθεί στη μείωση των επιτοκίων, «ακόμη και αν η ανακούφιση είναι προσωρινή».
Ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε σε υψηλό τριών ετών, στο 4,2%, τον Μάιο, προτού υποχωρήσει στο 3,4% τον Ιούλιο.
Οι αξιωματούχοι της Federal Reserve ανησυχούν ότι ο επίμονα υψηλός πληθωρισμός θα παγιωθεί στην οικονομία, όμως επέλεξαν να μην αυξήσουν τα επιτόκια, τροφοδοτώντας την ανησυχία των αγορών για την προθυμία τους να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό.
Η διαταραχή στις προμήθειες ενέργειας από τη Μέση Ανατολή λόγω του πολέμου έχει επισκιάσει τη μέτρια αύξηση της εγχώριας παραγωγής πετρελαίου των ΗΠΑ, την οποία ο Τραμπ είχε προωθήσει ως τρόπο περιορισμού των τιμών για τους Αμερικανούς.
Ο Αρτ Μπέρμαν, σύμβουλος ενέργειας με έδρα το Χιούστον, δήλωσε ότι ο πόλεμος του Τραμπ έχει «σπαταλήσει» το ενεργειακό πλεονέκτημα των ΗΠΑ.
«Η πεποίθησή μου είναι ότι αυτή η κυβέρνηση — και πιθανότατα κάθε κυβέρνηση από την εποχή του Φράνκλιν Ρούζβελτ — είναι ενεργειακά τυφλή. Απλώς δεν καταλαβαίνουν τίποτα από όλα αυτά.»
Οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, αν και η Energy Information Administration του ομοσπονδιακού κράτους αναμένει ότι η παραγωγή θα αυξηθεί μόλις κατά 200.000 βαρέλια ημερησίως φέτος. Περίπου 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ από τη Μέση Ανατολή έχουν τεθεί εκτός αγοράς κατά τη διάρκεια του πολέμου του Τραμπ.
Το βάρος του χρέους, το υψηλό κόστος δανεισμού και η επίμονη επιβάρυνση από το ακριβό καύσιμο και τα τρόφιμα έχουν επηρεάσει το καταναλωτικό κλίμα στις ΗΠΑ, το οποίο παραμένει κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν επίσης ότι οι ψηφοφόροι θεωρούν πλέον πως βρίσκονται σε χειρότερη οικονομική θέση υπό τη διαχείριση της οικονομίας από τον Τραμπ.
Η οικονομική ανάπτυξη παραμένει ισχυρή, χάρη στις καταναλωτικές δαπάνες των Αμερικανών και στην επιτάχυνση των επενδύσεων των Big Tech σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,1% πέρυσι και ο ετησιοποιημένος ρυθμός 1,5% κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026 υπολείπονται κατά πολύ του 5%-6% που προέβλεπε ο υπουργός Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ ή του 3% που έχει θέσει ως στόχο ο Μπέσεντ.
Την Πέμπτη, ο υπουργός Οικονομικών δήλωσε ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να βρίσκονται σε πορεία να «αναπτυχθούν και να ξεπεράσουν» το πρόβλημα του χρέους τους.