Η Ρωσία βοηθά κρυφά το Ιράν να αναπτύξει προηγμένους υπερηχητικούς πυραύλους cruise, σε μία από τις σημαντικότερες γνωστές μεταφορές στρατηγικά ευαίσθητης στρατιωτικής τεχνολογίας από τη Μόσχα προς την Τεχεράνη.
Το πολυετές μυστικό πρόγραμμα, με την κωδική ονομασία C430L, έχει επιστρατεύσει ορισμένους από τους πιο έμπειρους Ρώσους ειδικούς στους πυραύλους, προκειμένου να βοηθήσουν το Ιράν να αναπτύξει μια νέα κατηγορία όπλου ικανή να απειλήσει αμερικανικά αεροπλανοφόρα και άλλα πολεμικά πλοία στη Μέση Ανατολή.
Έρευνα των FT αποκάλυψε το πρόγραμμα, το οποίο ξεκίνησε το 2023 και συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου εναντίον του Ιράν, μέσω ρωσικής αλληλογραφίας που διέρευσε, ταξιδιωτικών στοιχείων και ανάλυσης στρατιωτικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.
Κύριος σκοπός του C430L είναι να βοηθήσει το Ιράν να αναπτύξει ένα σύστημα πρόωσης ramjet, έναν κινητήρα που επιτρέπει σε έναν πύραυλο cruise να διατηρεί την πτήση του με ταχύτητα αρκετές φορές μεγαλύτερη από την ταχύτητα του ήχου. Ειδικοί στους πυραύλους και στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες δήλωσαν ότι η τεχνολογία προοριζόταν σχεδόν βέβαια για πυραύλους cruise κατά πλοίων και για πλήγματα κατά χερσαίων στόχων.
«Πρόκειται για τη μεταφορά μιας εξαιρετικά στρατηγικά ευαίσθητης στρατιωτικής τεχνολογίας από τη Ρωσία, την οποία οι Ιρανοί επιδιώκουν να αποκτήσουν εδώ και δεκαετίες», δήλωσε ο Φάμπιαν Χιντς, ειδικός στους ιρανικούς πυραύλους και ανώτερος αναλυτής στην Conflict Armament Research, μια βρετανική οργάνωση που παρακολουθεί την προέλευση και τη διακίνηση όπλων.
«Ένα τέτοιο πρόγραμμα θα απαιτούσε πολιτική έγκριση από την ανώτατη ηγεσία της Ρωσίας».
Οι υπερηχητικοί πύραυλοι cruise συνδυάζουν την ταχύτητα με την ικανότητα να πετούν σε χαμηλό ύψος, περιορίζοντας τον χρόνο που διαθέτουν τα εξελιγμένα συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας για να τους εντοπίσουν και να τους αντιμετωπίσουν. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για το Ιράν στον Κόλπο, όπου οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί σύμμαχοί τους διαθέτουν προηγμένα αμυντικά συστήματα ξηράς και θάλασσας.
Το Ιράν έχει κατασκευάσει και δοκιμάσει σε πτήση το σύστημα πρόωσης ramjet, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι έχει ήδη αναπτυχθεί επιχειρησιακά υπερηχητικός πύραυλος cruise με ρωσική βοήθεια.
«Για τους Ιρανούς, αυτό θα τους έδινε ένα ποιοτικά νέο στρατηγικό οπλικό σύστημα που θα μπορούσε να απειλήσει πλοία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ», δήλωσε ο Τζιμ Λάμσον, πρώην στρατιωτικός αναλυτής της CIA με ειδίκευση στο Ιράν, ο οποίος εργάζεται πλέον στο James Martin Center for Nonproliferation Studies.
Η διαρρεύσασα αλληλογραφία δείχνει ότι οι συνομιλίες για το πρόγραμμα συνεχίστηκαν έως και αυτό το καλοκαίρι.
Αποτελεί μέρος της ολοένα στενότερης στρατηγικής στρατιωτικής σχέσης μεταξύ Ρωσίας και Ιράν. Η Τεχεράνη προμήθευσε τη Μόσχα με επιθετικά drones Shahed, τα οποία έγιναν σημαντικό μέρος του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, και βοήθησε τη Μόσχα να εγκαταστήσει την παραγωγή τους στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Ουκρανοί και δυτικοί αξιωματούχοι έχουν επίσης κατηγορήσει τη Ρωσία ότι παρέχει στο Ιράν βοήθεια στο πεδίο της μάχης κατά τη διάρκεια του πολέμου του με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, μεταξύ άλλων δορυφορικές εικόνες, υποστήριξη με drones και εξαρτήματα όπλων.
Το πρόγραμμα C430L αντιπροσωπεύει μια βαθύτερη μορφή συνεργασίας, με τη Μόσχα να βοηθά την Τεχεράνη να αποκτήσει την τεχνογνωσία για την ανάπτυξη ενός προηγμένου στρατηγικού οπλικού συστήματος δικής της σχεδίασης.
Το μυστικό πρόγραμμα ramjet «δείχνει ότι η Ρωσία προσπαθεί να διευρύνει τον πόλεμο στην Ουκρανία και να παρασύρει τις ΗΠΑ σε διαφορετικά θέατρα», δήλωσε η Νικόλ Γκραγιέφσκι, καθηγήτρια στο Sciences Po University στο Παρίσι. «Η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται τόσο πολύ για τις κόκκινες γραμμές στην περιοχή».
Το πρόγραμμα παροχής βοήθειας για την ανάπτυξη υπερηχητικών πυραύλων οργανώθηκε από τη Rosoboronexport, τη ρωσική κρατική εταιρεία εξαγωγής όπλων, η οποία συντόνισε το έργο με την NPO Mashinostroyenia.
Οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στην NPO Mashinostroyenia το 2014, περιγράφοντάς την ως σημαντική ρωσική εταιρεία πυραυλικής τεχνολογίας, υπεύθυνη για συστήματα πυραύλων cruise που εκτοξεύονται από πλοία, υποβρύχια και επίγειες πλατφόρμες, καθώς και για εργασίες που υποστηρίζουν τις στρατηγικές πυρηνικές δυνάμεις της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων.
Τα διαρρεύσαντα ταξιδιωτικά στοιχεία που εξέτασαν οι FT δείχνουν ότι Ρώσοι αξιωματούχοι εξαγωγών όπλων και αρκετοί ανώτεροι μηχανικοί της NPO Mashinostroyenia πραγματοποίησαν επανειλημμένα ταξίδια στο Ιράν πριν από την επίσημη υπογραφή της σύμβασης C430L με το υπουργείο Άμυνας και Επιμελητείας των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν, τον Νοέμβριο του 2023.
Έως το 2025, η NPO Mashinostroyenia είχε λάβει μεγάλο όγκο ιρανικού τεχνικού υλικού σχετικά με το σύστημα πρόωσης ramjet. Στη συνέχεια, Ρώσοι μηχανικοί ανέλυσαν δεδομένα από μια ιρανική δοκιμή πτήσης και έστειλαν στην Τεχεράνη ένα λεπτομερές σύνολο ερωτήσεων σχετικά με την απόδοση του συστήματος.
Ρώτησαν για αλλαγές στο σύστημα καυσίμου, τη σταθερότητα της καύσης, την εισαγωγή αέρα και το ακροφύσιο του κινητήρα. Οι μηχανικοί ήθελαν επίσης να μάθουν αν το ramjet συνέχισε να λειτουργεί αφού σταμάτησαν να παρέχονται τα δεδομένα τηλεμετρίας από το Ιράν — δεδομένα που δείχνουν την απόδοση του κινητήρα κατά την πτήση — λιγότερο από ένα λεπτό μετά την έναρξη της δοκιμής.
Η ανταλλαγή αυτή δείχνει μηχανικούς της NPO να μελετούν την απόδοση ενός συστήματος που το Ιράν είχε ήδη κατασκευάσει και δοκιμάσει, αξιοποιώντας τη ρωσική εμπειρία για τον εντοπισμό προβλημάτων και τη βελτίωση του σχεδιασμού.
Τον Απρίλιο του 2025, η Rosoboronexport πρότεινε να στείλει στο Ιράν μια αντιπροσωπεία Ρώσων ειδικών για τεχνικές διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του C430L. Η ίδια αλληλογραφία ζητούσε από την Τεχεράνη να απαντήσει στις ερωτήσεις των μηχανικών σχετικά με την τηλεμετρία της δοκιμής πτήσης πριν από το προτεινόμενο ταξίδι, συνδέοντας την αποστολή με την τεχνική ανάλυση του συστήματος πρόωσης του Ιράν.
Το Κρεμλίνο, η Rosoboronexport και η NPO Mashinostroyenia δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο. Η ιρανική κυβέρνηση, στην οποία απευθύνθηκαν μέσω της πρεσβείας της στο Λονδίνο, δεν απάντησε στις ερωτήσεις των FT.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, πρόεδρος της Ρωσίας, δήλωσε την Τρίτη στον Ιρανό ομόλογό του Μασούντ Πεζεσκιάν ότι η Μόσχα «προσπαθεί να σας δώσει τη βοήθεια που χρειάζεστε σε αυτή τη δύσκολη περίοδο» κατά τη διάρκεια του πολέμου με τις ΗΠΑ και «να σας προμηθεύσει με τα αγαθά που χρειάζεστε», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Το C430L βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη όταν ο Πούτιν απείλησε το 2024 να ανταποδώσει τις δυτικές μεταφορές προηγμένων πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς προς την Ουκρανία, «παρέχοντας τα όπλα μας της ίδιας κατηγορίας σε περιοχές του κόσμου όπου θα πραγματοποιούνται πλήγματα σε ευαίσθητες εγκαταστάσεις εκείνων των χωρών που κάνουν το ίδιο στη Ρωσία».