Βαθιά στα αρκτικά νερά, κοντά στο απομακρυσμένο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ εντόπισαν την άνοιξη ρωσικά υποβρύχια να εκπαιδεύονται για να εξαπολύσουν ένα μυστικό όπλο, σχεδιασμένο να απενεργοποιεί κρίσιμα υποθαλάσσια καλώδια χωρίς να αφήνει ίχνη.
Η μυστική επιχείρηση, την οποία περιέγραψαν στο Reuters δύο Δυτικοί αξιωματούχοι, πραγματοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Υποθαλάσσιου Πολέμου GUGI της Ρωσίας. Η συγκεκριμένη υπηρεσία χρησιμοποίησε υποβρύχια βαθέων υδάτων, προκειμένου να προσομοιώσει την ανάπτυξη της εξελιγμένης τεχνολογίας.
Μια κοινή επιχείρηση στην οποία συμμετείχαν Βρετανία, Νορβηγία και Ηνωμένες Πολιτείες εντόπισε και αντιμετώπισε τα ρωσικά πλοία στη θάλασσα, δήλωσαν οι δύο αξιωματούχοι, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας. Τα πλοία εμποδίστηκαν να ολοκληρώσουν την άσκησή τους και τελικά εγκατέλειψαν την περιοχή.
Η Βρετανία και η Νορβηγία αποκάλυψαν τον Απρίλιο ότι είχαν εντοπίσει μια μυστική ρωσική επιχείρηση στα ύδατα της Αρκτικής. Ωστόσο, η ανακάλυψη του νέου όπλου, η τοποθεσία της επιχείρησης και η εμπλοκή των ΗΠΑ δεν είχαν γίνει γνωστές μέχρι τώρα.
Φόβοι για ρωσική δολιοφθορά
Η αντιπαράθεση στα βαθιά έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ορισμένοι αξιωματούχοι των δυτικών μυστικών υπηρεσιών φοβούνται ότι το Κρεμλίνο εντείνει τις επιχειρήσεις δολιοφθοράς στην Ευρώπη και προετοιμάζεται για μια πιθανή σύγκρουση με το ΝΑΤΟ.
Ορισμένοι αναλυτές των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών ανησυχούν ολοένα και περισσότερο ότι η Ρωσία ενδέχεται να δοκιμάσει το σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ, γνωστό ως Άρθρο 5. Εάν το κάνει, η καταστροφή των υποθαλάσσιων καλωδίων θα μπορούσε να αποτελέσει κρίσιμο μέρος αυτής της προσπάθειας, δήλωσαν οι Δυτικοί αξιωματούχοι.
Τα καλώδια, που δεν είναι πιο χοντρά από ένα λάστιχο κήπου και βρίσκονται στον βυθό της θάλασσας ή είναι θαμμένα ακριβώς από κάτω, είναι κρίσιμα για την παγκόσμια συνδεσιμότητα στο διαδίκτυο και τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές.
Η οικονομική και στρατηγική τους σημασία τα έχει καταστήσει στόχους και σε προηγούμενες συγκρούσεις, συμπεριλαμβανομένων του Πρώτου και του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, όταν ήταν κρίσιμα για την παράδοση παραγγελιών μέσω τηλεγράφου ή τηλεφώνου.
Δύο υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών μήκους 1.400 χιλιομέτρων, που συνδέουν το Σβάλμπαρντ με την ηπειρωτική Νορβηγία, βρίσκονται σε βάθος έως και 2.700 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες δορυφορικών δεδομένων που λαμβάνονται από τον επίγειο δορυφορικό σταθμό SvalSat, τον μεγαλύτερο στον κόσμο και μέρος του Δικτύου Εγγύς Διαστήματος της NASA.
Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό του περιστατικού. Το Κρεμλίνο αρνείται επανειλημμένα ότι διεξήγαγε επιχειρήσεις δολιοφθοράς σε χώρες του ΝΑΤΟ ή ότι σχεδίαζε οποιαδήποτε αντιπαράθεση.
Ορισμένοι Δυτικοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η στοχοποίηση ευρωπαϊκών κρατών από τη Μόσχα έχει αυξηθεί τους τελευταίους μήνες, καθώς η πρώτη γραμμή στην Ουκρανία έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό στατική.
Χώρες όπως η Πολωνία, η Λιθουανία και η Ρουμανία έχουν επιβεβαιώσει διάφορες παραβιάσεις. Πιο πρόσφατα, μια απόπειρα επίθεσης με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε τον Αύγουστο πυροδότησε σειρά αντιδράσεων από τη Γερμανία, συμπεριλαμβανομένου του κλεισίματος ενός ρωσικού προξενείου στη Βόννη και ενός πολιτιστικού κέντρου στο Βερολίνο.
Τον Αύγουστο, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ επισκέφθηκε ομολόγους του στις υπηρεσίες πληροφοριών στη Μόσχα, εν μέρει για να προειδοποιήσει τη Ρωσία για την κλιμάκωση των επιχειρήσεων δολιοφθοράς στην Ευρώπη, δήλωσαν δύο άτομα που γνωρίζουν το θέμα.
Το Reuters δεν μπόρεσε να προσδιορίσει εάν ο Ράτκλιφ έθεσε το ζήτημα των μυστικών υποθαλάσσιων επιχειρήσεων της Ρωσίας. Το Κρεμλίνο αρνήθηκε να πει τι συζητήθηκε ή να παράσχει περισσότερες λεπτομέρειες.
Η άσκηση στην Αρκτική
Ταυτόχρονα με τις αντιπαραθέσεις στη θάλασσα, Βρετανοί και Νορβηγοί αξιωματούχοι μετέφεραν τα ευρήματά τους στη Μόσχα για να δείξουν ότι γνώριζαν τη νέα τεχνολογία, ελπίζοντας ότι αυτό θα μπορούσε να κάνει τη Ρωσία να διστάσει να τη χρησιμοποιήσει, δήλωσαν οι δύο Δυτικοί αξιωματούχοι.
Η Ρωσία δεν προκάλεσε ζημιές σε κανένα καλώδιο. Η άσκηση επικεντρώθηκε στην προσομοίωση της ανάπτυξης της τεχνολογίας σε περίπτωση σύγκρουσης με το ΝΑΤΟ, δήλωσαν οι αξιωματούχοι. Αρνήθηκαν να δώσουν λεπτομέρειες για το πώς λειτουργεί η τεχνολογία.
Κληθέν να σχολιάσει, το ΝΑΤΟ παρέπεμψε το Reuters στις νορβηγικές και βρετανικές αρχές.
«Μέσω της κοινής μας επιχείρησης, στείλαμε ένα σαφές μήνυμα στη Ρωσία ότι δεν μπορεί να επιχειρεί κρυφά», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας της Νορβηγίας, Τόρε Σάντβικ.
«Έχουμε καταστήσει σαφές στις ρωσικές αρχές ότι οποιαδήποτε προσπάθεια στόχευσης των κρίσιμων υποδομών μας θα εντοπιστεί και θα υποστεί συνέπειες», είπε. «Δεν είναι προς το συμφέρον κανενός να κλιμακωθούν οι εντάσεις στον Απώτατο Βορρά».
Το υπουργείο Άμυνας της Βρετανίας επικαλέστηκε δηλώσεις της 9ης Απριλίου που αναγνώρισαν απόπειρες μυστικών δραστηριοτήτων εντός και κοντά σε νορβηγικά και βρετανικά ύδατα από την GUGI. Η Ουάσινγκτον και το Λονδίνο έχουν επιβάλει κυρώσεις στη μυστική διεύθυνση.
Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού. Η CIA αρνήθηκε να σχολιάσει.
Η στρατηγική σημασία του Σβάλμπαρντ
Οποιαδήποτε κλιμάκωση μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ θα μπορούσε γρήγορα να υπογραμμίσει τη στρατηγική σημασία μιας παγωμένης υδάτινης έκτασης μεταξύ του νότιου άκρου του αρχιπελάγους Σβάλμπαρντ και της ηπειρωτικής Νορβηγίας, γνωστής ως Bear Gap, δήλωσε ένας από τους Δυτικούς αξιωματούχους.
Για να φτάσουν στον Ατλαντικό, τα ρωσικά πυρηνικά υποβρύχια που εδρεύουν στη χερσόνησο Κόλα θα διέσχιζαν την υδάτινη λωρίδα πλάτους 640 χιλιομέτρων, πριν περάσουν από το απομακρυσμένο ηφαιστειακό νησί Γιαν Μάγεν της Νορβηγίας.
Η Βρετανία δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι ανέπτυξε δυνάμεις στο Γιαν Μάγεν τον Αύγουστο, μαζί με συμμάχους της Νορβηγίας και των ΗΠΑ, σε άσκηση για να αποδειχθεί η ικανότητα του ΝΑΤΟ να επιχειρεί από κοινού στον Απώτατο Βορρά.
Η Νορβηγία σχεδιάζει να αποκτήσει νέο καλώδιο οπτικών ινών που θα συνδέει το Σβάλμπαρντ και το Γιαν Μάγεν με την ηπειρωτική χώρα έως το 2028.
«Αναδυόμενη ρωσική απειλή»
Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έχουν επικεντρωθεί στην ασφάλεια των υποθαλάσσιων υποδομών από την καταστροφή, το 2022, τριών από τους τέσσερις υποθαλάσσιους αγωγούς Nord Stream που τροφοδοτούσαν τη Γερμανία με ρωσικό φυσικό αέριο.
Γερμανοί εισαγγελείς έχουν απαγγείλει κατηγορίες σε έναν Ουκρανό άνδρα που ήταν αξιωματικός των ειδικών δυνάμεων κατά τη στιγμή της επίθεσης. Η Ουκρανία αρνείται οποιονδήποτε ρόλο στο σαμποτάζ.
Από το 2023, περισσότερα πλοία έχουν πλεύσει αργά πάνω ή κοντά σε ευαίσθητες υποθαλάσσιες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων αγωγών, καλωδίων ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιακών καλωδίων, για να χαρτογραφήσουν την τοποθεσία τους, μια δραστηριότητα γνωστή ως «παρασυρόμενη θάλασσα».
Πέρυσι, η δραστηριότητα αυτή στη Βόρεια Θάλασσα αυξήθηκε κατά 52%, στα 13.079 σκάφη, σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης θαλάσσιων κινδύνων Windward. Στη Νότια Σινική Θάλασσα αυξήθηκε κατά 88%, στα 18.401 σκάφη.
Δεν είναι παράνομο να ερευνώνται οι υποδομές σε διεθνή ύδατα, αλλά οι ειδικοί ασφαλείας θεωρούν μια τόσο εκτεταμένη χαρτογράφηση ως προετοιμασία για δολιοφθορά.
Η δραστηριότητα και οι ύποπτες παρεμβολές σε ορισμένα καλώδια οδήγησαν σε νέες πρωτοβουλίες που ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του περασμένου έτους, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος παρακολούθησης Baltic Sentry του ΝΑΤΟ και του υπό βρετανική ηγεσία Nordic Warden, που έφεραν κοντά τα ναυτικά σώματα για αυξημένες περιπολίες σε κρίσιμες υποδομές.
Στη Βαλτική Θάλασσα, μία από τις περιοχές εστίασης για παρακολούθηση, η παρασυρόμενη δραστηριότητα το 2025 μειώθηκε κατά 5%, σε 526 σκάφη, σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με στοιχεία της Windward. Η εταιρεία ανέφερε ότι τουλάχιστον 11 υποθαλάσσια καλώδια είχαν υποστεί ζημιές ή είχαν κοπεί στη Βαλτική από τον Οκτώβριο του 2023 έως το τέλος του περασμένου έτους.
«Η τρέχουσα άποψη είναι ότι η Ρωσία και η Κίνα είναι πιθανώς οι πιο ενεργές και κρίσιμες υποβρύχιες απειλές», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος της Windward, Άμι Ντάνιελ.
Το παγκόσμιο δίκτυο καλωδίων ενέργειας και τηλεπικοινωνιών που διασχίζουν τους βυθούς επεκτείνεται κάθε χρόνο, υποστηριζόμενο από την αύξηση της ζήτησης για δεδομένα και ηλεκτρική ενέργεια, εν μέρει λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, και ορισμένοι αναλυτές λένε ότι η Ευρώπη παραμένει ευάλωτη.
«Τα τελευταία 25 χρόνια, η Ευρώπη έκανε δύο πράγματα ταυτόχρονα. Επέκτεινε δραματικά τον βαθμό στον οποίο βασίζεται στις υποδομές του βυθού και μείωσε δραματικά την ικανότητά της να προστατεύει αυτές τις υποδομές», δήλωσε ο Bruce Jones, ανώτερος συνεργάτης του Ινστιτούτου Brookings. «Ανασυγκροτείται καθυστερημένα τώρα, ενόψει μιας αυξανόμενης ρωσικής απειλής».