Η Αμερική λέει «δεν ξεχνώ». Oμως ένα αυξανόμενο ποσοστό Αμερικανών δεν θυμάται.
Η απόσταση από το τραύμα
Όλο και περισσότεροι Αμερικανοί ενηλικιώνονται χωρίς προσωπική μνήμη της 11ης Σεπτεμβρίου, δημιουργώντας μια συναισθηματική απόσταση από το τραύμα και περισσότερο χώρο για μαύρο χιούμορ και επανερμηνεία.
Οπως σημειώνει το Axios, για τους Αμερικανούς κάτω των 27 ετών, η 11η Σεπτεμβρίου έφτασε μέσα από σχολικά βιβλία, ταινίες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οικογενειακές ιστορίες, και όχι μέσα από προσωπική εμπειρία.
Αυτή η απόσταση μπορεί να κάνει το χιούμορ ευκολότερο, ενισχυμένο από τους αλγόριθμους που ανταμείβουν το προκλητικό περιεχόμενο και από μια γενεακή τάση αντίδρασης στην υποχρεωτική ευλάβεια.
Οι αριθμοί της 11ης Σεπτεμβρίου
Περίπου 83% των ενηλίκων που γεννήθηκαν πριν από το 2001 θυμούνται πού βρίσκονταν ή τι έκαναν όταν έμαθαν για τις επιθέσεις.
Ωστόσο, περίπου 10% των ενηλίκων στις ΗΠΑ γεννήθηκαν μετά το 2001 και δεν έχουν προσωπική μνήμη της 11ης Σεπτεμβρίου.
Αυτή η απόσταση έχει επιτρέψει στην 11η Σεπτεμβρίου να γίνει υλικό για ένα κύμα από memes, μεταξύ άλλων με τη χρήση της εμβληματικής φωτογραφίας του προέδρου Τζορτζ Μπους όταν πληροφορήθηκε για τις επιθέσεις ενώ επισκεπτόταν ένα σχολείο.
Βίντεο με viral αστεία συγκεντρώνουν συστηματικά εκατοντάδες χιλιάδες likes, μεταξύ άλλων clips με περισσότερες από 900.000 και 680.000 προβολές.
Οι επιθέσεις έχουν επίσης γίνει αντικείμενο αστείων σε podcasts, καθώς και σε ταινίες και τηλεοπτικές σειρές.
Η γνωστή φωτογραφία του Τζορτζ Μπους στο δημοτικό σχολείο, τη στιγμή που ενημερώνεται ότι έχει γίνει η επίθεση. Το Axios σημειώνει ότι η συγκεκριμένη εικόνα έχει γίνει επαναλαμβανόμενο υλικό για memes.
Τι λέει η νέα γενιά
«Δεν νομίζω ότι προσωπικά θα καθόμουν να κάνω αστεία για την 11η Σεπτεμβρίου», δήλωσε στο Axios ο Χάρι Ντάνιελς, 22 ετών, αστέρας του TikTok, γνωστός για τις καντάδες που κάνει σε διασημότητες, μεταξύ άλλων και στον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν.
Ο Ντάνιελς λέει ότι για ορισμένους είναι δύσκολο να «δείξουν ενσυναίσθηση ή να κατανοήσουν πόσο τεράστια ήταν η 11η Σεπτεμβρίου, αν δεν ήταν εκεί για να τη δουν».
«Νομίζω ότι πλέον δεν θεωρείται cool να έχεις ενσυναίσθηση», λέει, προσθέτοντας ότι η διαδικτυακή κουλτούρα ανταμείβει την εικόνα του ανθρώπου που εμφανίζεται «διαρκώς αδιάφορος, διαρκώς ανεπηρέαστος».
Από την άλλη πλευρά, ο Τζέιμι Κοέν, καθηγητής στο CUNY Queens College, λέει στο Axios: «Ήμουν στο Hofstra [University] και είδα το κτίριο να καταρρέει σε πραγματικό χρόνο».
«Σίγουρα με γ@μησε ψυχολογικά... Οπότε τώρα, όταν βρίσκομαι σε ένα group chat και εμφανίζονται memes για την 11η Σεπτεμβρίου, είναι παράξενο να διαχωρίσω το χιούμορ του meme από το γεγονός», αναφέρει.
Ο Κοέν δεν πιστεύει ότι οι νεότεροι Αμερικανοί θεωρούν απαραίτητα αστείες τις επιθέσεις. «Νομίζω ότι αυτό που κάνουν είναι να βρίσκουν χιούμορ μέσα στο σκοτάδι», λέει.
Από το ιδιωτικό αστείο στο viral meme
Τα αστεία για την 11η Σεπτεμβρίου δεν είναι καινούργια. Αυτό που έχει αλλάξει είναι η εμβέλειά τους, σύμφωνα με τον Άλεξ Τέρβι, κοινωνιολόγο των μέσων ενημέρωσης.
«Αν γυρίσεις το ρολόι πίσω στο 2001 ή ακόμη και στο 2010, ένα μαύρο αστείο... μπορεί να κυκλοφορούσε μεταξύ λίγων φίλων», δήλωσε. Τώρα, μπορεί να μετατραπεί σε «ένα επαναχρησιμοποιήσιμο format που εύκολα το βλέπουν εκατομμύρια άνθρωποι».
Ο Κοέν το συνέκρινε με τα αστεία που έκαναν οι millennials για τον πόλεμο του Βιετνάμ, με τρόπους που οι γονείς τους δεν θα χρησιμοποιούσαν.
Γιατί άλλες τραγωδίες μένουν εκτός meme culture
Το ενδιαφέρον είναι ότι ορισμένες τραγωδίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό έξω από την κουλτούρα των memes. Ο Τέρβι αναφέρει ως παράδειγμα το Sandy Hook, όπου τα παιδιά που σκοτώθηκαν θεωρούνται εντελώς άμοιρα ευθύνης.
Η 11η Σεπτεμβρίου, αντίθετα, περνά μερικές φορές μέσα από συζητήσεις για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, την αμερικανική ισχύ και τους πολέμους που ακολούθησαν.
Αυτό επανήλθε στο προσκήνιο όταν νεαροί χρήστες του TikTok «ανακάλυψαν ξανά» την «Επιστολή προς την Αμερική» του Οσάμα μπιν Λάντεν, με ορισμένους να λένε ότι βρήκαν πειστικά ορισμένα σημεία της κριτικής του προς τις ΗΠΑ.
Ο Τέρβι σημείωσε ότι αυτή η πλαισίωση μπορεί να οδηγήσει ορισμένους νεότερους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν την 11η Σεπτεμβρίου εν μέρει ως πολιτικό γεγονός, και όχι αποκλειστικά ως εθνικό τραύμα.
«Η σημασία χάνεται με τον χρόνο»
Κοιτάζοντας τη μεγαλύτερη εικόνα, ο Ντάνιελς δήλωσε: «Τα πράγματα θα χάνουν για πάντα τη σημασία τους όσο περνά ο χρόνος και προχωρά η Ιστορία και έρχονται στο φως νέες τραγωδίες», προσθέτοντας ότι πάντα κάποιος θα προσπαθεί να εκμεταλλευτεί μια στιγμή.