Το ένα έπληξε την έδρα της υπηρεσίας ασφαλείας της Ουκρανίας — την πρώτη άμεση επίθεση με drone εναντίον κυβερνητικού κτιρίου στο Κίεβο. Ένα άλλο παραλίγο να πλήξει το αεροσκάφος του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς ετοιμαζόταν να απογειωθεί από τη Μολδαβία. Εκατοντάδες ακόμη προκάλεσαν πυρκαγιές σε αποθήκες και έθεσαν εκτός λειτουργίας τα ουκρανικά λιμάνια.
Τα νέα drones Geran-4 και Geran-5 της Ρωσίας, τα οποία κινούνται με κινητήρες τζετ, έχουν σφυροκοπήσει τις ουκρανικές πόλεις τις τελευταίες εβδομάδες, αποφεύγοντας την αεράμυνα με πολύ υψηλότερο ποσοστό επιτυχίας από τους προκατόχους τους με έλικες και συνιστώντας μια σημαντική νέα απειλή, γράφουν οι Financial Times.
Ενώ η Ουκρανία έχει διακριθεί στην εγχώρια καινοτομία στον τομέα της αμυντικής τεχνολογίας, τα νέα drones δείχνουν ότι και η Ρωσία μπορεί να αναπτύσσει, να βελτιώνει και να αναπτύσσει σε μεγάλη κλίμακα νέα όπλα, σύμφωνα με ειδικούς.
«Έχουν διοχετεύσει όλη τους την προσπάθεια, τους πόρους, τα χρήματα και το ταλέντο τους σε αυτό το ένα σύστημα», δήλωσε η Κατερίνα Μποντάρ, ανώτερη ερευνήτρια στο Center for Strategic and International Studies. «Τα βελτιώνουν συνεχώς και τα δοκιμάζουν στο πεδίο της μάχης, ώστε να τελειοποιήσουν αυτή την τεχνολογία.»
Το κύμα επιθέσεων, το οποίο σύμφωνα με την ουκρανική πολεμική αεροπορία έφτασε σε επίπεδο-ρεκόρ 2.800 εκτοξεύσεων τον Αύγουστο, ακολούθησε την εκστρατεία του Κιέβου με επιθέσεις drones μεγάλου βεληνεκούς εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων και εμπορικών αποθηκών, προκαλώντας οικονομικό πλήγμα στη Μόσχα.
Την Πέμπτη, ένα ρωσικό drone έπεσε σε πρατήριο καυσίμων στην περιοχή Χολοσιίβσκι του Κιέβου, στην πρώτη τέτοια επίθεση στην πρωτεύουσα. Την επόμενη ημέρα, δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν όταν άλλα δύο πρατήρια καυσίμων επλήγησαν σε επιθέσεις τις οποίες ο Ζελένσκι χαρακτήρισε «όλο και περισσότερο τρομοκρατικού χαρακτήρα».
Οι δυνατότητες της Ρωσίας στον τομέα των drones έχουν βελτιωθεί τόσο πολύ, ώστε η Τεχεράνη ζήτησε φέτος από τη Μόσχα προηγμένα drones Geran για χρήση στον πόλεμό της με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους ασφαλείας και άτομο που βρίσκεται κοντά στο Κρεμλίνο.
Το Geran είναι μια αναβαθμισμένη εκδοχή των drones Shahed, σχεδιασμένων στο Ιράν, τα οποία η Ρωσία άρχισε να παράγει για πρώτη φορά το 2023.
Η πρώτη γενιά, Geran-1, φέρει πολεμική κεφαλή έως 20 κιλά και έχει μέγιστη ταχύτητα 185 χλμ./ώρα. Το Geran-5, που κινείται με κινητήρα τζετ και σύμφωνα με πληροφορίες αναπτύχθηκε για πρώτη φορά από τη Ρωσία τον Ιανουάριο, μπορεί να πετάξει με ταχύτητα έως 600 χλμ./ώρα, μεταφέροντας πολεμική κεφαλή 90 κιλών σε εμβέλεια 1.000 χλμ.
Ενώ το Geran-4 χρησιμοποιεί μια πιο αεροδυναμική εκδοχή της αρχικής ατράκτου, το Geran-5 διαθέτει νέα δομή, πιο κοντά σε εκείνη ενός πυραύλου cruise. Η αναβάθμιση υπερβαίνει την ταχύτητα και το σχήμα: τα παλαιότερα Geran διέθεταν στοιχειώδη καθοδήγηση, ενώ οι νεότερες παραλλαγές είναι εξοπλισμένες με θερμικές κάμερες και συστήματα στοχοποίησης με τεχνητή νοημοσύνη, ρωσικής κατασκευής κεραίες κατά παρεμβολών και κινεζικής κατασκευής modem για δίκτυα mesh.
«Ο Ρώσος χειριστής πετά σε ύψος 2-5 χλμ., εντοπίζει τον στόχο, κλειδώνει πάνω του με την κάμερα και, στη συνέχεια, το Shahed επιτίθεται αυτόματα», δήλωσε ο Σεργκί Μπεσκρέστνοφ, σύμβουλος του Ουκρανού υπουργού Άμυνας. Ανέφερε ότι σχεδόν όλα τα drones με κινητήρα τζετ που επιτίθενται σήμερα στην Ουκρανία είναι εξοπλισμένα με τέτοιες κάμερες.
Η συγκεντρωτική παραγωγή έχει επιτρέψει στο Κρεμλίνο να προσαρμόζει τα drones, να αξιοποιεί τα δεδομένα από το πεδίο της μάχης και να αναπτύσσει γρήγορα νέα μοντέλα. Τα drones κοστίζουν ένα κλάσμα των πυραύλων που αποτελούσαν τον πυρήνα των προηγούμενων αεροπορικών εκστρατειών της Μόσχας.
Ο Ρουσλάν Πούχοφ, διευθυντής του Centre for Analysis of Strategies and Technologies, δεξαμενής σκέψης με έδρα τη Μόσχα, δήλωσε: «Ο λόγος για τον οποίο η Ρωσία μπόρεσε να δημιουργήσει από το μηδέν μια μεγάλη νέα γραμμή παραγωγής ήταν ότι είναι τεχνολογικά πολύ απλούστερο από την κατασκευή ενός άρματος μάχης, το οποίο απαιτεί τεράστια, εξειδικευμένα και δαπανηρά εργαλειομηχανήματα.»
Η μαζική παραγωγή έχει επίσης επιταχύνει την καινοτομία.
Ο Πούχοφ δήλωσε: «Ουσιαστικά παρέκαμψαν τη μακρά περίοδο δοκιμών που συνήθως απαιτείται σε οποιαδήποτε διαδικασία ανάπτυξης στρατιωτικού εξοπλισμού. Κάθε αλλαγή εφαρμοζόταν αμέσως στα συστήματα και αυτά στέλνονταν κατευθείαν στο πεδίο της μάχης, και αν κάτι δεν λειτουργούσε, απλώς το διόρθωναν στην πορεία, χωρίς να χρειάζεται να αλλάξουν την παραγωγή.»
Η Ουκρανία αναχαιτίζει μόνο το 60% των drones με κινητήρα τζετ, έναντι ποσοστών 90% έως 95% που επιτυγχάνει συστηματικά εναντίον άλλων εκδόσεων, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της πολεμικής αεροπορίας Γιούρι Ιχνάτ. Οι πρόσφατες επιδρομές έχουν αναγκάσει το Κίεβο σε «πολύ εντατική χρήση» των μαχητικών αεροσκαφών του, δήλωσε, με ορισμένους πιλότους να καταρρίπτουν drones με τα πυροβόλα των αεροσκαφών σε έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο ελιγμό.
Η πρόκληση έρχεται καθώς η Ουκρανία αντιμετωπίζει έλλειψη προηγμένων αντιαεροπορικών πυραύλων, γεγονός που την αφήνει ευάλωτη σε καταστροφικές επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, η πολεμική αεροπορία σταμάτησε να δημοσιεύει τα ημερήσια ποσοστά αναχαίτισης βαλλιστικών πυραύλων.
Η μαζική ανάπτυξη των νεότερων μοντέλων εξέπληξε Ουκρανούς αξιωματούχους και κατασκευαστές. Είπαν ότι αναμενόταν πως η Μόσχα θα επικεντρωνόταν στο λιγότερο ισχυρό Geran-3, το οποίο πετά με περίπου 300 χλμ./ώρα, αντί για τα ταχύτερα Geran-4 και Geran-5 μεγαλύτερου βεληνεκούς.
«Ήταν δύσκολο να προβλεφθεί πώς θα εξελίσσονταν αυτά τα σχέδια», δήλωσε στο FT εκπρόσωπος της Wild Hornets, κατασκευάστριας του δημοφιλούς drone αναχαίτισης Sting.
Η Wild Hornets ολοκληρώνει τώρα έναν νέο αναχαιτιστή για τα drones με κινητήρα τζετ, με τη μαζική παραγωγή να αναμένεται να ξεκινήσει σύντομα. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι 67 ουκρανικές εταιρείες εργάζονται πάνω σε τρόπους κατάρριψης των νέων Geran.
Η επιτυχία της Ουκρανίας στην κατάρριψη παλαιότερων μοντέλων ρωσικών drones έχει ωθήσει τη Μόσχα προς αυτό που ο στρατιωτικός αναλυτής Κόνραντ Μούζικα, διευθυντής της Rochan Consulting, πολωνικού αναλυτικού ομίλου που παρακολουθεί τον πόλεμο, αποκαλεί «μετατροπή των μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε πυραύλους cruise».
Τα νέα drones πετούν με ταχύτητες και σε ύψη που θολώνουν τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ drone και πυραύλου cruise.
«Σύντομα πιθανότατα θα δούμε αυτά τα drones να διαθέτουν δυνατότητες stealth, και αυτό σημαίνει ότι θα γίνουν ακόμη ακριβότερα στην κατασκευή, την προμήθεια και τη χρήση τους, αλλά και ακριβότερα στην καταστροφή τους», δήλωσε.
Τα νέα drones είναι ακριβότερα και δυσκολότερα στην εκτόξευση από τα προηγούμενα μοντέλα, αλλά παραμένουν φθηνότερα από τους πυραύλους cruise Kalibr και Kh-101 που η Ρωσία εκτοξεύει εναντίον της Ουκρανίας από το 2022, επιτρέποντας στη Μόσχα να πλήττει ένα ευρύτερο φάσμα στόχων.
Το Κρεμλίνο τα χρησιμοποιεί παράλληλα με τους χαμηλού κόστους πυραύλους cruise Banderol σε μια νέα εκστρατεία εναντίον αποθηκών, κέντρων logistics και των λιμανιών της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα. Ένας Banderol πέταξε προς την Οδησσό μόλις 20 μέτρα πάνω από τη θάλασσα στις αρχές Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τον Ολεξάντρ Κοβαλένκο, στρατιωτικό αναλυτή της ομάδας Information Resistance με έδρα το Κίεβο.
Ρωσικά μαχητικά Sukhoi-25 μπορούν επίσης να εκτοξεύσουν το Geran-5 από απόσταση που βρίσκεται εκτός της εμβέλειας της ουκρανικής αεράμυνας, σύμφωνα με φιλοκρεμλινικά μέσα ενημέρωσης.
«Βλέπουμε μια τεχνολογική μετατόπιση από ακριβά όπλα προς μαζικά παραγόμενα, ακριβή και ευέλικτα όπλα, ικανά να εκτελούν αποστολές μάχης στο πλαίσιο συνδυασμένων και ομαδικών επιθέσεων», δήλωσε ο Αλεξάντερ Στεπάνοφ, στρατιωτικός ειδικός στη Ρωσική Προεδρική Ακαδημία Εθνικής Οικονομίας και Δημόσιας Διοίκησης.
Οι δυτικές χώρες θα μπορούσαν να επιβραδύνουν την παραγωγή των νέων Geran και Banderol στοχεύοντας τις προμήθειες εμπορικά διαθέσιμων κινεζικών κινητήρων τζετ, δήλωσε ο Φάμπιαν Χόφμαν, ανώτερος ερευνητής στο Norwegian Institute for Defence Studies.
Αν όμως η Ρωσία διατηρήσει τον σημερινό ρυθμό της και την πρόσβαση σε ξένη τεχνολογία πρόωσης, «θα μπορούσε γρήγορα να αναδειχθεί στον μεγαλύτερο παραγωγό πυραύλων cruise χαμηλού κόστους στον κόσμο», πρόσθεσε ο Χόφμαν.
Έως ότου η Ουκρανία βρει έναν αποτελεσματικό τρόπο να καταρρίπτει τα νέα Geran, ο πόλεμος από αέρος μεγάλου βεληνεκούς ενδέχεται να στραφεί εκ νέου υπέρ της Ρωσίας, σύμφωνα με τον Πούχοφ.
«Η Ουκρανία δεν κατασκευάζει τους δικούς της αντιαεροπορικούς πυραύλους και αυτοί δεν είναι σαν ένα drone. Δεν μπορείς να τον κατασκευάσεις σε ένα γκαράζ.»