Στον «πάγο» μπαίνουν, προς το παρόν, οι συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και αρκετών αραβικών χωρών του Κόλπου για τη δημιουργία ενός προσωρινού διαδρόμου ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ, καθώς οι εντάσεις με την Τεχεράνη κλιμακώνονται.
Οι συνομιλίες επρόκειτο να πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα στο Ομάν, όμως αναβλήθηκαν «προς το παρόν» έπειτα από αίτημα της Σαουδικής Αραβίας, σύμφωνα με το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών.
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, η απόφαση συνδέεται εν μέρει με την έντονη δυσαρέσκεια του Ριάντ για τις συνεχιζόμενες επιθέσεις στο σαουδαραβικό έδαφος από ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν, μεταξύ των οποίων και οι Χούθι, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει την υπόθεση και μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε σήμερα Δευτέρα ότι «το αίτημα της Σαουδικής Αραβίας να αναβληθεί η περιφερειακή σύνοδος και να αποδοθεί στις εξελίξεις στην Υεμένη αποτελεί εκτροπή από τις βαθύτερες αιτίες αυτής της κρίσης».
Η σαουδαραβική κυβέρνηση δεν είχε απαντήσει άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.
Πιέσεις στις αγορές πετρελαίου
Οι εξελίξεις έρχονται καθώς οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Το Brent ξεπέρασε τα 108 δολάρια το βαρέλι τις τελευταίες ημέρες, καθώς ενισχύονται οι φόβοι ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα περιορίσει περαιτέρω την προσφορά καυσίμων, όπως το ντίζελ.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαΐντι, το οποίο εδώ και εβδομάδες διαπραγματεύεται με το Ιράν για τη διαχείριση της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω του Ορμούζ, δήλωσε αργά την Κυριακή ότι η απόφαση για την αναβολή των συνομιλιών ελήφθη «προς το συμφέρον της συναίνεσης».
Η συνάντηση θα ήταν η πρώτη μεταξύ του Ιράν, των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και του Ιράκ από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο με την Ισλαμική Δημοκρατία τον Φεβρουάριο.
Ωστόσο, η κλιμάκωση των συγκρούσεων μεταξύ των δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία και των Χούθι, της οργάνωσης που εδρεύει στη γειτονική Υεμένη, περιέπλεξε τα σχέδια.
Στο στόχαστρο οι υποδομές της Σαουδικής Αραβίας
Οι ενεργειακές υποδομές και οι πόλεις στη νοτιοδυτική Σαουδική Αραβία έχουν δεχθεί σφοδρές επιθέσεις από τους Χούθι αυτόν τον μήνα.
Παράλληλα, ο στρατηγικής σημασίας πετρελαιαγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας έκλεισε την περασμένη εβδομάδα, μετά από πολλαπλές επιθέσεις με drones από το Ιράκ, σύμφωνα με τη σαουδαραβική κυβέρνηση. Στο Ιράκ δραστηριοποιούνται αρκετές πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν.
Οι Χούθι ανακοίνωσαν τη Δευτέρα ότι έβαλαν στο στόχαστρο σαουδαραβική αεροπορική βάση στο Χαμίς Μουσαΐτ. Το Ριάντ, το οποίο είχε εκδώσει νωρίτερα προειδοποίηση για πιθανό κίνδυνο στη νοτιοδυτική πόλη, δεν έχει επιβεβαιώσει ότι υπήρξε πλήγμα στον συγκεκριμένο στόχο.
Τις ημέρες πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση, δεν ήταν σαφές ποια κράτη θα συμμετείχαν. Το Μπαχρέιν είχε αποκλείσει τη συμμετοχή του, επικαλούμενο πρόσφατες επιθέσεις σε εγκαταστάσεις του Κόλπου που, σύμφωνα με το ίδιο, υποστηρίζονταν από το Ιράν.
Η δύσκολη εξίσωση του Ορμούζ
Τα κράτη του Κόλπου έχουν βρεθεί στο στόχαστρο χιλιάδων επιθέσεων με πυραύλους και drones στο πλαίσιο των ιρανικών αντιποίνων κατά αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή.
Παρά την οργή τους, έχουν διατηρήσει ανοιχτούς τους διπλωματικούς διαύλους με την Τεχεράνη. Ένας από τους βασικούς τους στόχους είναι η πλήρης επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, μέσω του οποίου πραγματοποιείται υπό κανονικές συνθήκες το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου των χωρών του Κόλπου.
Η συνάντηση στη Σαλαλάχ θα αφορούσε πρόταση του Ομάν και του Ιράν. Σε γενικές γραμμές, η συμφωνία θα έδινε στο Ιράν το δικαίωμα να καθορίζει ποια πλοία μπορούν να εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο και ενδεχομένως να επιβάλλει κάποιου είδους τέλη.
Τα κράτη του GCC, μια ομάδα έξι χωρών που περιλαμβάνει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, καθώς και τη Σαουδική Αραβία και το Ομάν, έχουν δηλώσει ότι επιθυμούν ελεύθερη διέλευση των πλοίων.
Ωστόσο, ενδέχεται να αποδεχθούν μια προσωρινή συμφωνία που θα υπολείπεται της πλήρους ελευθερίας διέλευσης, εφόσον αυτή θα επέτρεπε την επανεκκίνηση της ναυτιλιακής κίνησης.
Η Τεχεράνη είχε καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα ισοδυναμούσε με πλήρες άνοιγμα του Ορμούζ και ότι θα εξακολουθούσε να αποφασίζει ποια πλοία θα μπορούν να διέρχονται.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, είχε χαρακτηρίσει την προτεινόμενη συνάντηση «σημαντικό γεγονός» και βήμα για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης.
Τραμπ: «Δεν με νοιάζει»
Οι εξελίξεις δημιουργούν παράλληλα νέες πιέσεις στην αμερικανική κυβέρνηση, καθώς οι υψηλές τιμές στα πρατήρια αποτελούν πρόβλημα για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Ντόναλντ Τραμπ, μόλις λίγο περισσότερο από 50 ημέρες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Ερωτηθείς την Κυριακή για το ενδεχόμενο συνάντησης των χωρών του Κόλπου με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Δεν με νοιάζει. Εξαρτάται από αυτούς. Είναι εντάξει».
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, υποβάθμισε επίσης την πιθανότητα επίτευξης συμφωνίας για το Ορμούζ, σε συνέντευξή του την Κυριακή.
Όπως είπε, οι αγορές θα πρέπει να συνεχίσουν να βασίζονται στη μεταφορά πετρελαίου μέσω του Στενού, η οποία, σύμφωνα με την εκτίμησή του, αντιστοιχεί σε περίπου 10 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως.
Σε συνδυασμό με τους αγωγούς παράκαμψης, αυτό σημαίνει ότι «επιστρέφουμε στα δύο τρίτα ή και πάνω από τα δύο τρίτα των προηγούμενων ροών», δήλωσε ο Ράιτ.
«Έτσι, οι παγκόσμιες αγορές πετρελαίου είναι σήμερα πιο περιορισμένες από όσο θα θέλαμε, αλλά δεν είναι υπερβολικά περιορισμένες», πρόσθεσε.
Νέο επεισόδιο στον Περσικό Κόλπο
Οι ΗΠΑ και το Ιράν αντάλλαξαν πλήγματα σε πετρελαιοφόρα στον Περσικό Κόλπο νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Οι εντάσεις αναζωπυρώθηκαν ξανά στο Στενό του Ορμούζ κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, όταν η βρετανική υπηρεσία UK Maritime Trade Operations ανακοίνωσε την Κυριακή ότι ξέσπασε φωτιά σε πλοίο που είχε πληγεί από βλήμα μία ημέρα νωρίτερα.
Το κρατικό ιρανικό πρακτορείο IRIB μετέδωσε επίσης ότι σημειώθηκε «εχθρικό πλήγμα» σε εμπορικό πλοίο στα ανοικτά των νησιών Κεσμ και Χενγκάμ του Ιράν, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένας άνθρωπος.