Η Γερμανία ετοιμάζει ένα ευρύ πακέτο μέτρων οικονομικής ασφάλειας για την προστασία στρατηγικών βιομηχανιών από την Κίνα, το οποίο ενδέχεται να περιλαμβάνει νέους δασμούς στα υβριδικά ηλεκτρικά οχήματα κινεζικής κατασκευής.
Σύμφωνα με το Bloomberg, τα γερμανικά υπουργεία χαρτογραφούν τις ευπάθειες της χώρας έναντι της Κίνας και αξιολογούν πιθανά αντίμετρα. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται νέοι δασμοί, υποχρεωτικές κοινοπραξίες, αυστηρότερος έλεγχος των επενδύσεων προς και από την Κίνα και ενισχυμένο καθεστώς ελέγχων στις εξαγωγές.
Η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς επιδιώκει την έγκριση του πακέτου από το υπουργικό συμβούλιο στις 14 Οκτωβρίου, πριν επιδιώξει την ευρύτερη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σκληραίνει η στάση του Βερολίνου
Η εξέλιξη αποτελεί ένδειξη της σκλήρυνσης της γερμανικής πολιτικής απέναντι στην Κίνα, η οποία παραδοσιακά ήταν πιο προσεκτική λόγω της εξαγωγικής εξάρτησης της γερμανικής οικονομίας και των βαθιών εμπορικών δεσμών με το Πεκίνο.
Το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα ξεπερνά πλέον το 1 δισ. ευρώ την ημέρα, ενώ η βιομηχανική ύφεση στη Γερμανία έχει οδηγήσει σε ανακοινώσεις για δεκάδες χιλιάδες περικοπές θέσεων εργασίας. Η Volkswagen σχεδιάζει να αυξήσει τις παγκόσμιες περικοπές θέσεων εργασίας στις 100.000.
Τα νέα σχέδια αποτελούν συγκεκριμένη ένδειξη της αυστηρότερης γραμμής του Βερολίνου, το οποίο επιδιώκει μια πιο αμοιβαία και ισορροπημένη οικονομική σχέση με την Κίνα.
Ο Μερτς είχε δηλώσει νωρίτερα φέτος ότι «υποτιμήσαμε τη δύναμη και την οικονομική ισχύ της Κίνας», προσθέτοντας ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με «ένα σημαντικό στρατηγικό σημείο καμπής».
Το Βερολίνο συνεργάζεται με το Παρίσι για να εξασφαλίσει τη στήριξη και άλλων κρατών-μελών της ΕΕ ενόψει της συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες τον Οκτώβριο και των συνομιλιών με το Πεκίνο αργότερα τον ίδιο μήνα.
Οι δύο πρωτεύουσες εργάζονται για την οριστικοποίηση ενός κοινού εγγράφου θέσεων, το οποίο θα διαβιβαστεί στην ΕΕ ως βάση για μέτρα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Οικονομίας δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο. Τα μέτρα δεν έχουν ακόμη συγκεντρωθεί σε ένα ενιαίο σχέδιο, ενώ η έγκρισή τους από το υπουργικό συμβούλιο δεν θεωρείται δεδομένη.
Πιέζουν οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες
Η γερμανική θέση έχει σκληρύνει καθώς οι κινεζικές εταιρείες ανεβαίνουν ταχύτατα στην αλυσίδα αξίας, ασκώντας μεγαλύτερη πίεση στους Ευρωπαίους κατασκευαστές σε κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και τα μηχανήματα.
Οι γερμανικές εξαγωγές προς την Κίνα μειώθηκαν κατά 9,7% στα 81,3 δισ. ευρώ το 2025, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 8,8% στα 170,6 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τη γερμανική Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία.
Παράλληλα, οι πωλήσεις κινεζικών plug-in υβριδικών οχημάτων στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Τον Ιούλιο, σύμφωνα με στοιχεία της Dataforce, ένα στα τρία plug-in υβριδικά που ταξινομήθηκαν στην Ευρώπη ήταν κινεζικής μάρκας, με εταιρείες όπως η Chery Automobile μέσω της Jaecoo να κερδίζουν έδαφος.
Οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες προσελκύουν καταναλωτές με φθηνότερα υβριδικά μοντέλα, σε μια περίοδο κατά την οποία τα νοικοκυριά δέχονται πιέσεις και οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Ο Μερτς έχει κατηγορήσει την Κίνα ότι διατηρεί το γουάν τεχνητά υποτιμημένο, υποστηρίζοντας ότι το νόμισμα είναι κατά 25% έως 30% χαμηλότερα από την πραγματική του αξία.
Ο αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ έχει υποστηρίξει δημοσίως την επέκταση των δασμών της ΕΕ στα plug-in υβριδικά που κατασκευάζονται στην Κίνα, καθώς και την υποχρέωση ορισμένων κινεζικών εταιρειών να δημιουργήσουν παραγωγική παρουσία στην Ευρώπη μέσω κοινοπραξιών υπό ευρωπαϊκό πλειοψηφικό έλεγχο.
Έχει επίσης ταχθεί υπέρ προτιμήσεων τύπου «Buy European».
Στο μικροσκόπιο επενδύσεις και κρίσιμες πρώτες ύλες
Το υπό εξέταση πακέτο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, από εμπορική άμυνα και δημόσιες προμήθειες έως εταιρικές αλυσίδες εφοδιασμού, κρίσιμες πρώτες ύλες, επενδυτικούς ελέγχους και τεχνολογικούς περιορισμούς, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Μεταξύ των επιλογών εξετάζονται ισχυρότερα κίνητρα για τοπική παραγωγή, προτιμήσεις στις δημόσιες προμήθειες και πιο ενεργή αξιοποίηση εργαλείων όπως το International Procurement Instrument της ΕΕ.
Παράλληλα, εξετάζονται αυστηρότερες απαιτήσεις για τις επιχειρήσεις ώστε να διαφοροποιούν τους προμηθευτές και τις πηγές προμήθειας κρίσιμων ορυκτών.
Οι αξιωματούχοι εξετάζουν επίσης αυστηρότερους ελέγχους στις εξαγωγές, μεταξύ άλλων σε προηγμένες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και εξοπλισμό παραγωγής ημιαγωγών.
Η πρωτοβουλία αντανακλά ανησυχίες ότι η Κίνα έχει χρησιμοποιήσει ορισμένα προϊόντα για στρατιωτικούς σκοπούς, παρότι αυτά δεν καλύπτονται από τους υφιστάμενους περιορισμούς για προϊόντα διπλής χρήσης.
Αυστηρότεροι έλεγχοι στις επενδύσεις
Ένα ακόμη σκέλος των σχεδίων αφορά τη διεύρυνση του ελέγχου των ξένων επενδύσεων στη Γερμανία.
Η γερμανική νομοθεσία επιτρέπει σήμερα στην κυβέρνηση να παρέμβει όταν μια εξαγορά ενδέχεται να πλήξει τη «δημόσια τάξη» ή την «ασφάλεια». Οι προτάσεις θα προσέθεταν κριτήρια όπως η «οικονομική ανθεκτικότητα», οι «στρατηγικές εξαρτήσεις» ή οι «ασυμμετρίες».
Ήδη προετοιμάζεται ένας νέος νόμος για τον έλεγχο των επενδύσεων. Πιο αμφιλεγόμενος αναμένεται να είναι ο έλεγχος των επενδύσεων που πραγματοποιούν γερμανικές εταιρείες στο εξωτερικό.
Ορισμένοι αξιωματούχοι θέλουν τη δημιουργία ενός καθεστώτος που θα μπορεί να εξετάζει ή ακόμη και να περιορίζει γερμανικές επενδύσεις στην Κίνα σε ευαίσθητους κλάδους.
Ένα τέτοιο μέτρο θα ξεπερνούσε το μη δεσμευτικό ευρωπαϊκό πλαίσιο ελέγχου, το οποίο επικεντρώνεται στους ημιαγωγούς, την τεχνητή νοημοσύνη και τις κβαντικές τεχνολογίες, και πιθανότατα θα συναντούσε αντιδράσεις από τους φιλελεύθερους συντηρητικούς της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) του Μερτς.
Στο στόχαστρο ο κινεζικός έλεγχος στις κρίσιμες αλυσίδες
Τα γερμανικά προγράμματα βιομηχανικής στήριξης θα μπορούσαν επίσης να ανακατευθυνθούν προς τα πιο ευάλωτα σημεία των αλυσίδων αξίας, μεταξύ άλλων μέσω της χρηματοδότησης εναλλακτικών πηγών και δυνατοτήτων επεξεργασίας κρίσιμων πρώτων υλών.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το βολφράμιο, το οποίο χρησιμοποιείται στα σκληρομέταλλα που αξιοποιούν οι κατασκευαστές μηχανημάτων και για το οποίο οι αξιωματούχοι θεωρούν ότι η Γερμανία έχει μεγάλη έκθεση στην κινεζική προμήθεια.
Η Γερμανία έχει ήδη κινηθεί για να μειώσει την εξάρτησή της από κινεζικούς προμηθευτές στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.
Οι πάροχοι θα πρέπει να σταματήσουν να χρησιμοποιούν όλα τα κρίσιμα εξαρτήματα των Huawei Technologies και ZTE στα δίκτυα κορμού 5G έως το τέλος του 2026.
Παράλληλα, θα πρέπει έως το τέλος του 2029 να αντικαταστήσουν τις κρίσιμες λειτουργίες των συστημάτων διαχείρισης των δικτύων 5G των δύο εταιρειών στα δίκτυα πρόσβασης και μεταφοράς με τεχνολογία άλλων προμηθευτών.
Οι αξιωματούχοι εξετάζουν τώρα την επέκταση αυτής της προσέγγισης και σε άλλους κρίσιμους τομείς της ψηφιακής υποδομής. Πολλές από τις προτάσεις αναμένεται, τέλος, να ενσωματωθούν σε μια ευρύτερη εθνική στρατηγική οικονομικής ασφάλειας, η οποία αναμένεται αργότερα φέτος.
Η νέα στρατηγική θα υπερβαίνει τη στρατηγική οικονομικής προστασίας που υιοθετήθηκε τον Μάρτιο και επικεντρώνεται κυρίως στην προστασία επιχειρήσεων και ερευνητικών ιδρυμάτων από φυσικές, ψηφιακές και υβριδικές απειλές, όπως η κατασκοπεία, το σαμποτάζ και οι κυβερνοεπιθέσεις.