Η Διεθνής Αμνηστία κατηγορεί τις ιρανικές Αρχές ότι διέπραξαν «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας» κατά την καταστολή των μαζικών διαδηλώσεων του 2022, οι οποίες άφησαν πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς.
Η καταγγελία περιλαμβάνεται σε έκθεση άνω των 1.000 σελίδων, η οποία δημοσιεύθηκε σήμερα Τετάρτη, με αφορμή τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την έναρξη του αντικυβερνητικού και φεμινιστικού κινήματος με το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία».
Η οργάνωση κάνει λόγο για δολοφονίες, βασανιστήρια, βιασμούς και αναγκαστικές εξαφανίσεις, ενώ υποστηρίζει ότι η καταστολή του νέου μαζικού κινήματος διαμαρτυρίας στις αρχές του 2026 ακολούθησε το ίδιο μοτίβο, αλλά σε «ακόμη πιο θανατηφόρα και εκτεταμένη» κλίμακα.
Στην έκθεσή της, η Διεθνής Αμνηστία αποδίδει ευθύνες σε 87 Ιρανούς αξιωματούχους για την καταστολή και έχει ταυτοποιήσει τουλάχιστον 377 θύματα.
Μεταξύ των αξιωματούχων που αναφέρονται είναι ο πρώην ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ και αρκετοί υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, της ισχυρής στρατιωτικής δύναμης της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ορισμένοι από αυτούς σκοτώθηκαν στις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ που πυροδότησαν τον πόλεμο στα τέλη Φεβρουαρίου.
Άλλοι, όπως ο Αχμάντ Βαχίντι, υπουργός Εσωτερικών το 2022 και νυν επικεφαλής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, παραμένουν εν ζωή.
Από τη δολοφονία της Μαχσά Αμινί στις μαζικές διαδηλώσεις
Από τον Σεπτέμβριο του 2022, μαζικές διαδηλώσεις συγκλόνισαν το Ιράν μετά τον θάνατο, ενώ βρισκόταν υπό κράτηση, της Μαχσά Αμινί, μιας νεαρής Ιρανής κουρδικής καταγωγής.
Η Αμινί είχε συλληφθεί με την κατηγορία ότι παραβίασε τον αυστηρό ενδυματολογικό κώδικα που επιβάλλεται στις γυναίκες στο Ιράν.
Το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» αποτέλεσε το μεγαλύτερο κύμα διαμαρτυριών στη χώρα εδώ και χρόνια, μέχρι τις κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του Δεκεμβρίου 2025 εξαιτίας της αύξησης του κόστους ζωής και γρήγορα μετατράπηκαν σε ευρύτερο αντικυβερνητικό κίνημα, το οποίο κορυφώθηκε στις 8 και 9 Ιανουαρίου 2026.
«Δεκάδες παιδιά» μεταξύ των θυμάτων
«Τα πολυάριθμα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν και αναλύθηκαν στην έκθεσή μας δεν αφήνουν καμία αμφιβολία: οι ιρανικές Αρχές διέπραξαν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας για να καταστείλουν την εξέγερση του 2022 με σύνθημα “Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία”», δήλωσε η Ανιές Καλαμάρ, γενική γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας.
Η οργάνωση ζητά την επείγουσα δημιουργία διεθνούς μηχανισμού ποινικής δικαιοσύνης από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, ώστε, όπως αναφέρει, να λογοδοτήσει η Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, επί μήνες οι ιρανικές Αρχές ανέπτυσσαν δυνάμεις ασφαλείας οπλισμένες με στρατιωτικού τύπου πυροβόλα όπλα και όπλα με σφαιρίδια, ενώ εξέδιδαν εντολές που διευκόλυναν τις παράνομες δολοφονίες εκατοντάδων διαδηλωτών και περαστικών, μεταξύ των οποίων δεκάδες παιδιά.
Η καταστολή περιλάμβανε επίσης, σύμφωνα με την οργάνωση, αυθαίρετες συλλήψεις, αναγκαστικές εξαφανίσεις, βασανιστήρια και βιασμούς, καθώς και «διώξεις πενθούντων συγγενών».
Η Διεθνής Αμνηστία αναφέρει ότι έχει ταυτοποιήσει 377 διαδηλωτές και περαστικούς, μεταξύ των οποίων 56 παιδιά, που σκοτώθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας κατά τη διάρκεια των γεγονότων του 2022. Ωστόσο, εκτιμά ότι ο συνολικός αριθμός των νεκρών είναι πιθανότατα πολύ υψηλότερος.
Η ιστορία της Μίνου Ματζιντί
Μεταξύ των θυμάτων ήταν η Μίνου Ματζιντί, 62 ετών, η οποία πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στην επαρχία Κερμανσάχ, στο δυτικό Ιράν.
«Βγήκε στους δρόμους για να απαιτήσει αλλαγή, να φωνάξει “ελευθερία”», δήλωσε στο AFP η κόρη της, Μάχσα Πιραέι, η οποία ζει στο εξωτερικό.
«Ο κόσμος πιστεύει ότι αυτές οι διαμαρτυρίες αφορούσαν την ελευθερία των γυναικών. Αυτό ήταν αλήθεια, αλλά αφορούσαν επίσης την ελευθερία του λαού και το δικαίωμα στη ζωή», πρόσθεσε.
Η Διεθνής Αμνηστία για την καταστολή του 2026
Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, οι «σφαγές» που σημειώθηκαν κατά τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου 2026 παρουσιάζουν τα ίδια χαρακτηριστικά με τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που περιγράφονται στην έκθεση για το 2022, αλλά σε «ακόμη πιο θανατηφόρα και συγκλονιστική κλίμακα».
Η οργάνωση υποστηρίζει ότι δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές σκοτώθηκαν μέσα σε μόλις 48 ώρες, μέσω «παράνομης, συστηματικής και εκτεταμένης χρήσης θανατηφόρας βίας» και της συντονισμένης ανάπτυξης δυνάμεων ασφαλείας υπό ενιαία αλυσίδα διοίκησης.
«Τίποτα δεν έχει αλλάξει. Δεν υπήρξε δικαιοσύνη. Απαιτούμε δικαιοσύνη. Αλλά χρειαζόμαστε βοήθεια», δήλωσε η Πιραέι.
«Αν απαιτώ δικαιοσύνη, είναι εν μέρει για τη μητέρα μου, αλλά και για να βοηθήσω τους πολλούς ανθρώπους των οποίων η ζωή εξακολουθεί να κινδυνεύει», πρόσθεσε, αναφερόμενη στους ανθρώπους που συνελήφθησαν τον Ιανουάριο και οι οποίοι, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αντιμετωπίζουν πλέον τον κίνδυνο εκτέλεσης από την Ισλαμική Δημοκρατία.
«Πρέπει να φωνάξουμε τα ονόματά τους».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ