«Η Goldman Sachs της Τουρκίας» — έτσι περιέγραφαν τις φιλοδοξίες τους στην επενδυτική τράπεζα Tera Group.
Και με την τιμή της μετοχής που κατέγραψε το απίστευτο ράλι του 2.000% πέρυσι, αυτές οι δηλώσεις των στελεχών της Tera κατάφεραν να πείσουν ορισμένους στην Κωνσταντινούπολη, όχι τους πιο επιφυλακτικούς, ότι η επιχείρηση πράγματι ανθούσε. Όπως τους άρεσε να λένε στα μέσα ενημέρωσης, βρίσκονταν στο κατώφλι του μεγαλείου, γράφει το Bloomberg.
Όλα κατέρρευσαν θεαματικά αυτόν τον μήνα, με τον υπουργό Δικαιοσύνης της Τουρκίας να υπόσχεται καταστολή των «σχημάτων τύπου Ponzi». Περίπου 680 δισ. λίρες (14 δισ. δολάρια) κεφαλαίων στον βραχίονα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων έχουν οδηγηθεί σε ρευστοποίηση και οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν ένα από τα κορυφαία στελέχη της εταιρείας.
Αυτό με τη σειρά του προκάλεσε σοκ στο τουρκικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, ενεργοποιώντας αυτόματους διακόπτες διαπραγμάτευσης στους χρηματιστηριακούς δείκτες και αναγκάζοντας τις ρυθμιστικές αρχές να αναλάβουν δράση για να αντιμετωπίσουν τη στενότητα ρευστότητας.
Με τα λόγια του ιδρυτή της εταιρείας, Εμρέ Τεζμέν, η Tera υπήρξε θύμα μιας «κερδοσκοπικής επίθεσης από τις διαβόητες κακόβουλες δυνάμεις». Οι επικριτές έχουν μια απλούστερη εξήγηση: η τεχνητή άνοδος μη ρευστοποιήσιμων μετοχών είναι μια στρατηγική καταδικασμένη να αποτύχει.
«Πιθανότατα θα αποτελέσει μια προειδοποιητική ιστορία», δήλωσε ο Kamil Dimmich, ο οποίος συμμετέχει στη διαχείριση περισσότερων από 9 δισ. δολαρίων ως εταίρος στη λονδρέζικη North of South Capital LLP. «Τα κεφάλαιά της και οι συνδεδεμένες μετοχές έχουν αποφέρει πολλά λογιστικά κέρδη στους επενδυτές τους, τα οποία εξαϋλώθηκαν μέσα σε μία νύχτα».
Η Tera βρισκόταν εδώ και καιρό στο επίκεντρο ελέγχου σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο κατάφερε να επιτύχει τεράστιες αποδόσεις στη δραστηριότητα διαχείρισης κεφαλαίων. Στην καρδιά της δραστηριότητας βρισκόταν το εμβληματικό της fund, το οποίο είχε αποκτήσει φανατικό κοινό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την απόδοση άνω του 17.000% από τις αρχές του 2025.
Η στρατηγική του ήταν να διοχετεύει δισεκατομμύρια λίρες σε έναν περιορισμένο κύκλο συνδεδεμένων εταιρειών και να ενισχύει τα στοιχήματα με δανεικά κεφάλαια. Το κεφάλαιο συγκέντρωσε συμμετοχές στη μητρική εταιρεία, την Tera, καθώς και σε θυγατρικές της Tera αλλά και σε εταιρείες τις οποίες η χρηματιστηριακή της Tera είχε βοηθήσει να εισαχθούν στο χρηματιστήριο. Οι γνωστοποιήσεις δείχνουν ότι σε κάποια στιγμή το 2023 το κεφάλαιο είχε το 99% των περιουσιακών του στοιχείων σε μετοχές της Tera Yatirim.
Μια απίθανη άνοδος
Για μήνες, η εταιρεία φαινόταν να αψηφά τους νόμους της βαρύτητας, ακόμη και καθώς αυξάνονταν οι υποψίες στον κλάδο για το πώς θα μπορούσε να συνεχίσει. Η άνοδος της Tera τροφοδοτήθηκε, εν μέρει, από μια σχεδόν ακλόνητη πίστη στη δική της στρατηγική, την οποία ενσάρκωνε ο Τεζμέν, ο εκρηκτικός και ευθύς ιδρυτής της, ο οποίος υποστήριζε ότι ήταν ο αρχιτέκτονας των επενδυτικών τεχνικών της.
Σε μία συνέντευξή του στο Bloomberg, παρουσίασε το όραμά του να γίνει η Tera «η Goldman Sachs της Τουρκίας». Ο Τεζμέν και τα στελέχη του επίσης συχνά καυχιόνταν σε συζητήσεις για τις στενές σχέσεις του με ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους στην Άγκυρα, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Οικονομικών και Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, και υποστήριζαν ότι μπορούσε εύκολα να κανονίσει συναντήσεις με τον υπουργό λόγω της μακροχρόνιας σχέσης τους, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν το θέμα.
Ο πρόεδρος της Τουρκίας και τα υπουργεία αρνήθηκαν να σχολιάσουν, όπως και εκπρόσωποι της Tera, σημειώνει το Bloomberg.
«Εγώ βγάζω χρήματα, ο επενδυτής βγάζει χρήματα. Και τι χάνει το κράτος;» δήλωσε ο Τεζμέν σε άλλη συνέντευξή του. «Δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα εδώ».
Ωστόσο, η ταχεία κατάρρευση της Tera έχει εξελιχθεί σε μεγάλο πρόβλημα για τα τουρκικά χρηματοοικονομικά. Την Παρασκευή, οι αξιωματούχοι στράφηκαν σε δύο από τις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας για να επιβλέψουν τη ρευστοποίηση περισσότερων από 100 funds της Tera Portfoy και άλλων εταιρειών, τα οποία διαχειρίζονται περισσότερα από 18 δισ. δολάρια και έχουν περίπου 350.000 επενδυτές.
Πρόκειται για «σημαντική καμπή» για τις τουρκικές χρηματοπιστωτικές αγορές, σύμφωνα με την Defne Arslan, senior director του Atlantic Council στην Τουρκία. Όπως ανέφερε, η κρίση δείχνει πώς τα κενά του θεσμικού πλαισίου του κλάδου και η μόχλευση των κεφαλαίων, σε συνδυασμό με τις ταχείες κανονιστικές αλλαγές, έχουν προκαλέσει χάος.
«Αποκαλύπτει πόσο γρήγορα μπορούν να πανικοβληθούν τα εγχώρια κεφάλαια λιανικής και τα εγχώρια θεσμικά κεφάλαια όταν καταρρέει η μόχλευση σε ένα συγκεντρωμένο οικοσύστημα μετοχών», δήλωσε.
Στο τουρκικό χρηματιστήριο, όπου οι μετοχές δεν μπορούν να υποχωρήσουν περισσότερο από 10% ημερησίως, οι απώλειες διευρύνονται. Οι μετοχές της Tera Yatirim έχουν κατακρημνιστεί κατά 27% μέσα σε τρεις ημέρες και ο ευρύτερος χρηματιστηριακός δείκτης οδεύει προς τη χειρότερη εβδομάδα του εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο. Την Παρασκευή, μία στις έξι εταιρείες του δείκτη Borsa Istanbul All Share Index βρισκόταν στο ημερήσιο limit down.
«Έχουμε θέσει σε καραντίνα την "προβληματική περιοχή"», δήλωσε ο Σιμσέκ σε συνέντευξή του στο ειδησεογραφικό κανάλι NTV. «Δεν υπάρχει συστημικός κίνδυνος».
Ρυθμιστική αποτυχία
Ενώ οι υποψίες για την Tera ξεκίνησαν στην Τουρκία, και διεθνείς επενδυτές άρχισαν φέτος να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, με επενδυτικούς ομίλους να καλούν τις αρχές να καταστείλουν ασυνήθιστη δραστηριότητα στις συναλλαγές. Η MSCI Inc. προειδοποίησε ότι, χωρίς αλλαγές, η Τουρκία θα μπορούσε να αποβληθεί από τους μετοχικούς δείκτες της που παρακολουθούν τις αναδυόμενες αγορές.
Στη συνέχεια, τον Αύγουστο, οι ρυθμιστικές αρχές παρενέβησαν, πυροδοτώντας μια αλυσίδα γεγονότων που έφερε την Tera στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Όλα ξεκίνησαν όταν οι ρυθμιστικές αρχές αυστηροποίησαν τους κανόνες για τα μετοχικά funds που είχαν συγκεντρωμένα στοιχήματα σε μη ρευστοποιήσιμες μετοχές. Αυτό ανάγκασε τα funds να πουλήσουν μέρος των θέσεών τους και πυροδότησε μαζική έξοδο.
Τα funds της Tera δήλωσαν ότι δεν μπορούσαν να ικανοποιήσουν τα αιτήματα των πελατών για εξαγορά μεριδίων. Ως αποτέλεσμα, πολλοί Τούρκοι αποταμιευτές περιμένουν τώρα να μάθουν πόσο αξίζουν οι τοποθετήσεις τους.
«Πρόκειται για ρυθμιστική αποτυχία», δήλωσε ο Ramazan Basak, πρώην αναπληρωτής πρόεδρος της τουρκικής αρχής για την καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος Masak. «Οι άνθρωποι αφέθηκαν απερίσκεπτα στο έλεος αυτών των ατόμων».
Ο ίδιος δήλωσε ότι είχε συλληφθεί δύο φορές από τις αρχές επειδή υπέβαλε καταγγελίες για την Tera. Μεταξύ των διαχειριστών κεφαλαίων και των αναλυτών της Κωνσταντινούπολης επικράτησε ένας άτυπος κανόνας: κανείς δεν μιλούσε δημόσια για την Tera.
Για το μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξής της, η Tera ήταν μια ελάχιστα γνωστή χρηματιστηριακή εταιρεία στην Τουρκία. Μόνο τα τελευταία δύο χρόνια, όταν τα κεφάλαιά της άρχισαν να καταγράφουν αποδόσεις 1.000% και άνω, προσέλκυσε τη δημοσιότητα και εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων της χώρας, με όλα τα χαρακτηριστικά της επιτυχίας.
Η Tera Portfoy, ο βραχίονας διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, επεκτάθηκε επίσης σε όμιλο ετερογενών δραστηριοτήτων, εξαγοράζοντας εταιρείες τεχνολογίας και κυβερνοασφάλειας, ενώ προσέθεσε στις συμμετοχές της μια τράπεζα, έναν βραχίονα factoring και μια εταιρεία ακινήτων.
Μόλις πριν από λίγους μήνες, η Tera Yatirim Holding ανακοίνωσε συμφωνία χορηγίας στην πίσω πλευρά της φανέλας της Besiktas, ενός από τους δημοφιλέστερους ποδοσφαιρικούς συλλόγους της Τουρκίας.
Καθώς τα τοπικά μέσα ενημέρωσης επισήμαναν ότι η Besiktas αγωνίστηκε στον αγώνα της Europa League με τη Marseille χωρίς το λογότυπο της Tera, οι επενδυτές ξεφορτώθηκαν τις μετοχές της εταιρείας. Η μετοχή της Besiktas Futbol Yatirimlari Sanayi ve Ticaret AS έχει χάσει το ένα τρίτο της αξίας της αυτή την εβδομάδα.
«Υπήρξε σαφής παράβαση καθήκοντος από την πλευρά της ρυθμιστικής αρχής», δήλωσε ο Murat Gulkan, διευθύνων σύμβουλος της OMG Capital Advisors. «Τα σχήματα Ponzi είναι σαν τα ποδήλατα. Είτε συνεχίζουν να κινούνται -ή να αναπτύσσονται, στην προκειμένη περίπτωση-, είτε καταρρέουν».