Ο Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι θα παραμείνει στη θέση του ως καγκελάριος της Γερμανίας, ακόμη και μετά το χειρότερο αποτέλεσμα που έχει καταγράψει ποτέ το κόμμα του σε κρατιδιακές εκλογές, καθώς τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συντηρητικοί έμειναν για πρώτη φορά εκτός κρατιδιακού κοινοβουλίου στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας.
Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) συγκέντρωσε 4,9% των ψήφων στο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία την Κυριακή, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της κρατιδιακής εκλογικής αρχής, υπολειπόμενη οριακά του ορίου του 5% που απαιτείται για την είσοδο στο κοινοβούλιο. Η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κέρδισε την αναμέτρηση με 38,2%, ενώ οι επί μακρόν κυρίαρχοι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) ήρθαν δεύτεροι με 35,5%.
Σε εκλογές στο Βερολίνο, η κυβερνώσα CDU ηττήθηκε από το αντικαπιταλιστικό κόμμα Die Linke.
«Δεν μπορούμε να το ωραιοποιήσουμε, ήταν μια καταστροφή», είπε ο Μερτς σε δημοσιογράφους στο Βερολίνο, σε μια δήλωση που έκανε νωρίτερα, αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση των exit polls, σπάζοντας την έως τώρα πρακτική των καγκελαρίων να τοποθετούνται την επομένη μιας εκλογικής αναμέτρησης. Συγκάλεσε ανώτατα στελέχη της CDU στα κεντρικά γραφεία του κόμματος, όπου επιδίωξε να διαπιστώσει το επίπεδο στήριξης προς την ηγεσία του.
Το γερμανικό πολιτικό κατεστημένο κλονίστηκε όταν η CDU υπέστη μια εντυπωσιακή ήττα από την αντιμεταναστευτική Εναλλακτική για τη Γερμανία πριν από δύο εβδομάδες στη Σαξονία-Άνχαλτ, ένα ακόμη ανατολικό κρατίδιο που θα μπορούσε να οδηγήσει στον σχηματισμό της πρώτης ακροδεξιάς κυβέρνησης στη χώρα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι συνέπειες έπληξαν την καγκελαρία του Μερτς, προκαλώντας εκκλήσεις από απλά μέλη του κόμματος να απομακρυνθεί ο Μερτς — τον οποίο οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν ως τον λιγότερο δημοφιλή Γερμανό καγκελάριο της μεταπολεμικής περιόδου — μόλις 16 μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
Οκτώ πρωθυπουργοί κρατιδίων της CDU επιχείρησαν την περασμένη εβδομάδα να εκτονώσουν οποιαδήποτε αντιπαράθεση, δηλώνοντας ότι στηρίζουν τον καγκελάριο, όμως πολλά στελέχη του κόμματος είναι πεπεισμένα ότι η ηγεσία του μπορεί μόνο να προκαλέσει περαιτέρω ζημιά. Είτε παραμείνει στην εξουσία προς το παρόν είτε όχι, άνθρωποι στο εσωτερικό του κόμματος έχουν δηλώσει ότι η αποχώρησή του ενδέχεται να έρθει νωρίτερα παρά αργότερα.
«Συνολικά, άλλη μία υπενθύμιση ενός ολοένα και πιο κατακερματισμένου πολιτικού τοπίου: μια νίκη ενός δεξιού λαϊκιστικού κόμματος στο ένα κρατίδιο, μια νίκη ενός αριστερού λαϊκιστικού κόμματος στο άλλο», δήλωσε στο Bloomberg ο Κάρστεν Μπρζέσκι, επικεφαλής μακροοικονομικής έρευνας της ING Research, σε έκθεσή του.
«Χρόνια οικονομικής στασιμότητας συνέβαλαν στη δημιουργία αυτού του κατακερματισμού. Τώρα ο κατακερματισμός θα καταστήσει δυσκολότερη την έξοδο από τη στασιμότητα.»
Ο Μερτς ακύρωσε προγραμματισμένο ταξίδι στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη αυτή την εβδομάδα. Θα συναντηθεί με περισσότερους ηγέτες του κόμματος σήμερα και με βουλευτές του συνασπισμού υπό την ηγεσία της CDU την Τρίτη.
Ο Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, συμπρόεδρος του SPD και αντικαγκελάριος, δήλωσε ότι η κυβέρνηση πρέπει να κάνει έναν απολογισμό και να αναρωτηθεί γιατί οι ψηφοφόροι εξέφρασαν τόσο μεγάλη αβεβαιότητα σχετικά με τη χάραξη πολιτικής στο Βερολίνο, όπου ο κυβερνητικός συνασπισμός του Μερτς δυσκολεύεται να προωθήσει το σχέδιό του για την αναμόρφωση του συνταξιοδοτικού συστήματος και την ανάληψη μεγαλύτερου χρέους, προκειμένου να αυξηθούν οι δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές.
«Το λαμβάνω πολύ σοβαρά υπόψη», δήλωσε ο Κλίνγκμπαϊλ στο ARD. «Πιστεύω επίσης ότι πρέπει να εξετάσουμε αποτελέσματα όπως αυτά με ταπεινότητα και να αναρωτηθούμε: Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά; Τι μπορούμε να κάνουμε καλύτερα;»
Η εκλογική αναμέτρηση στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία αποτέλεσε την τελευταία ένδειξη της απήχησης της AfD, με την ακροδεξιά να υπερδιπλασιάζει την υποστήριξή της και να κερδίζει το κρατίδιο για πρώτη φορά, ζητώντας την απέλαση μεταναστών και την εναντίωσή της στη στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία, καθώς και στις επιθέσεις της κατά του πολιτικού κατεστημένου.
Η εθνική συμπρόεδρος του κόμματος, Άλις Βάιντελ, δήλωσε ότι ο Μερτς είναι ο «λάθος καγκελάριος» και ότι προκαλεί ζημιά στο κόμμα του.
«Παρασύρει την CDU προς τα κάτω μαζί του», δήλωσε η Βάιντελ στο ARD. «Η CDU πρέπει να αναρωτηθεί — ειδικά τώρα — αν θέλει να συνεχίσει με αυτόν τον καγκελάριο και με αυτές τις αριστερές πολιτικές. Γιατί δεν θα μπορέσει να συνεχίσει έτσι.»
Ωστόσο, η AfD αντιμετώπισε ισχυρό ανταγωνισμό από τους επί μακρόν κυρίαρχους Σοσιαλδημοκράτες, περιορίζοντας ως έναν βαθμό την ανοδική δυναμική της ακροδεξιάς. Το SPD έμεινε πίσω από την AfD, αλλά εξακολουθούσε να βρίσκεται σε θέση να σχηματίσει νέο συνασπισμό με άλλα κόμματα. Στη Σαξονία-Άνχαλτ, αντίθετα, η ακροδεξιά συγκέντρωσε σχεδόν 44% και επιδιώκει να εξασφαλίσει αρκετές ψήφους ώστε να αναδείξει πρωθυπουργό του κρατιδίου τον επόμενο μήνα.
Η Μανουέλα Σβέζιγκ, δημοφιλής πρωθυπουργός του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, δήλωσε ότι είχε τη στήριξη της πλειοψηφίας των ψηφοφόρων στο κρατίδιο των ακτών της Βαλτικής που αντιτάσσονταν στην ακροδεξιά.
«Η AfD είχε σχεδιάσει να κερδίσει την απόλυτη πλειοψηφία εδώ και να σχηματίσει μονοκομματική κυβέρνηση», δήλωσε η Σβέζιγκ στο ARD. «Και ναι, ήμουν “η γυναίκα απέναντι στο μπλε” για να το αποτρέψω — και τα καταφέραμε», πρόσθεσε, αναφερόμενη στο χρώμα που συνδέεται με την AfD.
Στο Βερολίνο, το κόμμα του Μερτς, το οποίο κυβερνά τη γερμανική πρωτεύουσα από το 2023, έμεινε πίσω από το Die Linke. Το τελευταίο, το οποίο τάσσεται υπέρ της απαλλοτρίωσης χαρτοφυλακίων μεγάλων εταιρειών ακινήτων, συγκέντρωσε 25,7% των ψήφων, ενώ η CDU εξασφάλισε 18,8%, σύμφωνα με προβολή του ARD.
Οι δημοσκοπήσεις είχαν δείξει ότι η CDU, η οποία ανέλαβε την εξουσία στη γερμανική πρωτεύουσα το 2023 για πρώτη φορά εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες, υπολειπόταν του Die Linke, το οποίο είχε κάνει εκστρατεία με επίκεντρο την οικονομική προσιτότητα. Η επικεφαλής υποψήφια του κόμματος, Ελίφ Εράλπ, κόρη πολιτικών προσφύγων, θα γινόταν η πρώτη δήμαρχος τουρκικής καταγωγής.
Ωστόσο, δεν ήταν σαφές ποιο κόμμα θα μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση, καθώς θα μπορούσε να προκύψει συνασπισμός στον οποίο θα συμμετείχαν οι Πράσινοι και το SPD.
«Από σήμερα, θα αλλάξουμε μαζί το Βερολίνο», δήλωσε η Εράλπ στους υποστηρικτές της καθώς ανακοινώνονταν τα αρχικά αποτελέσματα. Είπε ότι οι δημοσκοπήσεις έδειξαν πως υπήρχε «ελπίδα για ένα καλύτερο, πιο οικονομικά προσιτό Βερολίνο».