Η αλλαγή φρουράς στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) φαίνεται να πλησιάζει, χωρίς ωστόσο να έχει ξεκαθαρίσει ακόμη η τελική διαδρομή για τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ.
Η παραίτηση της Ιζαμπέλ Σνάμπελ την περασμένη εβδομάδα έδωσε νέα ώθηση στη διαδικασία επιλογής των προσώπων που θα καλύψουν όχι μόνο τη δική της θέση, αλλά και τις θέσεις της προέδρου της ΕΚΤ και του επικεφαλής οικονομολόγου Φίλιπ Λέιν.
Καθώς ξεκινά το παζάρι μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών για αυτό που ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει χαρακτηρίσει «μεγάλη συμφωνία», οι βασικοί υποψήφιοι για την προεδρία παραμένουν ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος και ο Ολλανδός Κλάας Κνοτ, σύμφωνα με όσα μεταδίδει το Bloomberg.
Ωστόσο, δεν αποκλείεται να εμφανιστεί και τρίτο πρόσωπο, εφόσον οι κυβερνήσεις αδυνατούν να καταλήξουν σε συμφωνία.
Το σενάριο Κνοτ
Ο Κλάας Κνοτ, πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, διαθέτει ισχυρή εμπειρία στην ΕΚΤ, καθώς είναι ένα από τα μακροβιότερα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου.
Έχει επίσης διατελέσει πρόεδρος του Financial Stability Board, γεγονός που ενισχύει το προφίλ του σε μια περίοδο κατά την οποία οι αναταράξεις στις αγορές ομολόγων παραμένουν πιθανός κίνδυνος.
Η προηγούμενη πιο «γερακίσια» στάση του σε θέματα νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να του εξασφαλίσει στήριξη από τη Γερμανία και την Bundesbank.
Για να φτάσει όμως στην προεδρία, θα χρειαστεί όχι μόνο τη στήριξη του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, αλλά και τη συμβολή του στο ευρύτερο παζάρι.
Η Γαλλία, σύμφωνα με το Bloomberg, επιδιώκει να τοποθετήσει δικό της πρόσωπο στη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, με υποψήφιες μεταξύ άλλων την πρώην επικεφαλής οικονομολόγο του ΟΟΣΑ Λοράνς Μπουν και την υποδιοικήτρια της Τράπεζας της Γαλλίας Ανιές Μπενασί-Κερέ.
Έτσι, η Γερμανία θα μπορούσε να εγκαταλείψει τόσο τη διεκδίκηση της προεδρίας όσο και τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, την οποία επιδιώκει. Σε αντάλλαγμα, θα μπορούσε να εξασφαλίσει το χαρτοφυλάκιο της Σνάμπελ που αφορά τις αγορές, ιδιαίτερα σημαντικό σε περίπτωση νέας κρίσης.
Στο ισπανικό σκέλος του παζαριού, προκειμένου να αποφευχθεί η παρουσία δύο Ολλανδών στο Εκτελεστικό Συμβούλιο, θα μπορούσε να αποχωρήσει ο Φρανκ Έλντερσον. Η θέση του, η οποία περιλαμβάνει και την αντιπροεδρία του εποπτικού μηχανισμού της ΕΚΤ για τις τράπεζες, θα μπορούσε τότε να περάσει σε πρόσωπο που θα προτείνει η Μαδρίτη, ενδεχομένως γυναίκα.
Υπάρχουν, ωστόσο, και επιχειρήματα κατά της υποψηφιότητας Κνοτ. Η Ολλανδία έχει ήδη καταλάβει την κορυφαία θέση της ΕΚΤ με τον Βιμ Ντούιζενμπεργκ, ενώ η σκληρή στάση του Κνοτ κατά την ελληνική κρίση χρέους και η «γερακίσια» προσέγγισή του θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αρνητικά.
Το σενάριο Ερνάντες ντε Κος
Ισχυρό είναι και το προφίλ του Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος, γενικού διευθυντή της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) και πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας.
Εφόσον επιλεγεί, θα είναι ο πρώτος Ισπανός που θα αναλάβει την προεδρία της ΕΚΤ, στοιχείο που λειτουργεί υπέρ της υποψηφιότητάς του.
Το σενάριο αυτό αφήνει επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε η Γαλλία είτε η Γερμανία να εξασφαλίσει τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου.
Το Βερολίνο θα μπορούσε να έχει περισσότερα περιθώρια διαπραγμάτευσης, εάν άλλες χώρες αντιδράσουν στο ενδεχόμενο η προεδρία και η θέση του επικεφαλής οικονομολόγου να καταλήξουν σε δύο χώρες με υψηλό χρέος, τη Γαλλία και την Ισπανία, οι οποίες έχουν στο παρελθόν συνδεθεί με πιο χαλαρές νομισματικές θέσεις.
Ένα ακόμη διαπραγματευτικό χαρτί για τη Γερμανία θα μπορούσε να είναι η διαδοχή του Ερνάντες ντε Κος στην BIS από τον διοικητή της Bundesbank Γιόαχιμ Νάγκελ, επίσης πρώην στέλεχος της BIS.
Ο Κνοτ θα μπορούσε από την πλευρά του να αποτελέσει υποψήφιο για την ηγεσία της BIS. Για να συμβεί όμως αυτό, θα απαιτούνταν και η συναίνεση των διοικητών εκτός Ευρώπης, με κίνδυνο η Ευρώπη να χάσει τη συγκεκριμένη θέση.
Η πιθανότητα η Γαλλία να μην εξασφαλίσει τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου θα μπορούσε επίσης να μπλοκάρει την υποψηφιότητα Ερνάντες ντε Κος, ενώ η προηγούμενη εικόνα του ως πιο «περιστεριού» στη νομισματική πολιτική μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις.
Ο «άγνωστος» υποψήφιος
Εάν οι κυβερνήσεις οδηγηθούν σε αδιέξοδο, υπάρχει το ενδεχόμενο να εμφανιστεί ένας νέος υποψήφιος ως συμβιβαστική λύση.
Αυτό είχε συμβεί και το 2019, όταν η υποψηφιότητα της Λαγκάρντ για την προεδρία της ΕΚΤ από τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν προέκυψε σχεδόν απροσδόκητα, μετά το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις για μια σειρά ευρωπαϊκών θέσεων.
Ένα πιθανό πρόσωπο, εφόσον η ισορροπία των φύλων αποτελέσει σημαντικό παράγοντα, θα μπορούσε να είναι η Νάντια Καλβίνιο, πρώην υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας και νυν επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Ο πρόεδρος του OMFIF, Ντέιβιντ Μαρς, έχει προτείνει επίσης τον πρώην διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό ως πιθανό συμβιβαστικό υποψήφιο. Μια τέτοια επιλογή, ωστόσο, θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς θα έδινε στη Γαλλία την προεδρία της ΕΚΤ για τρίτη φορά, ενώ πολλές χώρες δεν την έχουν καταλάβει ποτέ.
Άλλη πιθανότητα είναι ο διοικητής της Φινλανδικής Κεντρικής Τράπεζας Όλι Ρεν, πρώην επίτροπος της ΕΕ, ο οποίος έχει στο παρελθόν διεκδικήσει τόσο την προεδρία όσο και τη θέση του αντιπροέδρου της ΕΚΤ.
Μια τέτοια επιλογή, ωστόσο, θα απαιτούσε από μία από τις μεγαλύτερες χώρες της Ευρωζώνης να εγκαταλείψει τη θέση της στο Εκτελεστικό Συμβούλιο.
Το σενάριο του αδιεξόδου
Το πιο περίπλοκο σενάριο αφορά την παρατεταμένη αδυναμία συμφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών.
Εάν οι διαπραγματεύσεις παραταθούν πέρα από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του Απριλίου και Μαΐου και η Μαρίν Λεπέν επικρατήσει, η διαδικασία θα μπορούσε να εισέλθει σε αχαρτογράφητη περιοχή.
Η Λεπέν έχει επικριτική στάση απέναντι στην ΕΕ, ενώ η Γαλλία αντιμετωπίζει πιέσεις από τις αγορές ομολόγων λόγω του υψηλού χρέους της. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ηγεσία της ΕΚΤ θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε μια περίοδο αυξημένης ευαισθησίας των αγορών.
Το σενάριο αυτό δεν αποκλείει την επίτευξη συμβιβασμού, αλλά αυξάνει και τον κίνδυνο να δημιουργηθεί κενό ηγεσίας στην ΕΚΤ σε μια περίοδο κατά την οποία η κεντρική τράπεζα ενδέχεται να χρειάζεται ισχυρή καθοδήγηση.