Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και πέντε ακόμη ηγέτες της ΕΕ απείλησαν ότι θα αρνηθούν τη συμφωνία για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό του μπλοκ, εάν δεν εξασφαλιστούν «εκατοντάδες δισεκατομμύρια» ευρώ σε περικοπές δαπανών.
Το τελεσίγραφο αναδεικνύει τις διαιρέσεις σχετικά με τις νέες προτεραιότητες δαπανών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της άμυνας και των προσπαθειών στήριξης προβληματικών βιομηχανιών απέναντι στον ανταγωνισμό από την Κίνα και τις ΗΠΑ, ενώ παράλληλα συνεχίζεται η στήριξη των αγροτών και των φτωχότερων περιφερειών, οι οποίες παραδοσιακά απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού της.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ «πρέπει να μεταρρυθμιστεί εκ βάθρων. Πρέπει να κάνουμε επιλογές», αναφέρεται σε επιστολή που υπογράφεται από τους ηγέτες της Γερμανίας, της Ολλανδίας, της Σουηδίας, της Δανίας, της Αυστρίας και της Φινλανδίας και την οποία είδαν οι FT.
«Εάν ο προϋπολογισμός δεν περικοπεί κατά εκατοντάδες δισεκατομμύρια, δεν θα υπάρξει συμφωνία φέτος», δήλωσε διπλωμάτης από μία από τις χώρες που υπέγραψαν την επιστολή.
Οι έξι ηγέτες θέλουν να μετατοπίσουν πόρους προς την άμυνα και τις καινοτόμες εταιρείες, ώστε να αντικατοπτρίζονται οι αυξανόμενες οικονομικές προκλήσεις και προκλήσεις ασφαλείας, μειώνοντας παράλληλα τη χρηματοδότηση για τους αγρότες και τις φτωχότερες περιφέρειες, οι οποίες παραδοσιακά απορροφούν περίπου τα δύο τρίτα του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Ο προϋπολογισμός για την περίοδο 2028–2034 απαιτεί ομοφωνία από τα 27 κράτη-μέλη. Η απειλή των έξι χωρών να αποσύρουν τη συναίνεσή τους έρχεται σε αντίθεση με τη δέσμευση που ανέλαβαν οι ηγέτες της ΕΕ τον Ιούνιο να επιτευχθεί συμφωνία φέτος, πριν από τις εκλογές στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πολωνία, οι οποίες ενδέχεται να περιπλέξουν τις διαπραγματεύσεις.
Ο προϋπολογισμός χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από εισφορές των κρατών-μελών, με τις έξι χώρες που υπέγραψαν την επιστολή να αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% των εσόδων του προϋπολογισμού της ΕΕ. Έχουν ζητήσει σημαντικές περικοπές στο συνολικό ποσό των €2 τρισ. που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αντανακλώντας τις προσπάθειες περιορισμού των δαπανών στο εσωτερικό τους.
Η Ιρλανδία, η οποία ασκεί επί του παρόντος την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ, έχει αναλάβει να καταρτίσει συμβιβαστική πρόταση έως τα μέσα Οκτωβρίου. Η ιρλανδική κυβέρνηση πρέπει να γεφυρώσει τις απαιτήσεις των χωρών που συνεισφέρουν με εκείνες της πλειονότητας των κρατών που επιμένουν ότι οι επιδοτήσεις προς τους αγρότες και η χρηματοδότηση της περιφερειακής ανάπτυξης πρέπει να διατηρηθούν.
Μια ομάδα 17 χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας και της Ιταλίας, επιμένει ότι η χρηματοδότηση για αυτούς τους παραδοσιακούς τομείς δαπανών θα πρέπει να αυξηθεί και ότι ο συνολικός προϋπολογισμός θα πρέπει να υπερβαίνει τα προτεινόμενα €2 τρισ. Ορισμένες θέλουν επίσης η ΕΕ να εκδώσει περισσότερο κοινό χρέος για τη χρηματοδότηση των αυξημένων δαπανών — κάτι που αποτελεί ταμπού για το Βερολίνο και τους συμμάχους του.
Η Γαλλία, η οποία είναι καθαρός συνεισφέρων στον προϋπολογισμό της ΕΕ αλλά και ο μεγαλύτερος δικαιούχος αγροτικών επιδοτήσεων του μπλοκ, πιέζει για φόρους σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η αύξηση.
Η Επιτροπή έχει προτείνει την άντληση περίπου €60 δισ. ετησίως μέσω τέτοιων εισφορών, συμπεριλαμβανομένων υψηλότερων συνεισφορών από την αγορά άνθρακα του μπλοκ που λειτουργεί βάσει συστήματος ανώτατου ορίου και εμπορίας, δασμών στις εισαγωγές προϊόντων υψηλής έντασης άνθρακα, φόρου στα μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα, ειδικών φόρων κατανάλωσης στον καπνό και εισφοράς στις μεγάλες εταιρείες.
Ωστόσο, κάθε μία από αυτές τις προτάσεις έχει αντιμετωπίσει αντιστάσεις, δεδομένου ότι η φορολογία αποτελεί σε μεγάλο βαθμό εθνική αρμοδιότητα, την οποία οι κυβερνήσεις δεν επιθυμούν να παραχωρήσουν στις Βρυξέλλες. Διπλωμάτες της ΕΕ προειδοποιούν επίσης ότι τα μέτρα δεν θα αποφέρουν αρκετά έσοδα ώστε να καλυφθούν όλες οι ανάγκες δαπανών του μπλοκ.
Εκπρόσωπος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ο οποίος προεδρεύει των συνόδων κορυφής των ηγετών, επισήμανε ότι όλοι είχαν συμφωνήσει να επιτευχθεί συμφωνία έως το τέλος του έτους. «Από τώρα έως το τέλος του έτους, το αργότερο, ο στόχος θα είναι να κλείσει το χάσμα» και να επιτευχθεί «μια ισορροπημένη συνολική συμφωνία».